Nơi cất giữ một miền thanh xuân

Có những miền ký ức, dù thời gian có đi qua bao lâu, chỉ cần một giai điệu cũ vang lên, một cơn gió mùa bất chợt ùa về hay một tin nhắn rủ nhau hội ngộ cũng đủ khiến lòng người xao động. Với tôi, đó là những năm tháng học trò dưới mái trường Hồng Quang thân yêu.

Sáng Hà Nội trở gió. Những con đường ướt mưa, trời se lạnh. Trong chiếc xe nhỏ trên đường đi làm, bản nhạc Tuyết rơi mùa hè bất chợt vang lên. Có câu hát như chạm vào miền ký ức xa xôi: nếu được sống lại từ đầu, ta vẫn muốn được ở bên nhau như những ngày thơ ấu. Tôi chợt nghĩ về những chàng trai, cô gái của bốn mươi năm trước, về một thời áo trắng đã xa mà tưởng như vẫn còn đâu đây.

Đúng lúc ấy, cuộc gọi của bạn Hưng 12B, thay mặt Ban liên lạc hội khóa, gửi đến: Năm nay bạn có về họp mặt không? Trường kỷ niệm 70 năm thành lập, cũng là dịp chúng mình nhìn lại chặng đường 40 năm kể từ ngày rời ghế nhà trường. Một lời nhắn giản dị mà làm lòng tôi chùng xuống. Hóa ra, có những cuộc hẹn không chỉ là để gặp lại bạn bè, mà còn là để gặp lại chính mình của những năm tháng thanh xuân.

Chúng tôi là thế hệ học sinh khóa 1983–1986 của Trường THPT Hồng Quang, thị xã Hải Dương ngày ấy. Thị xã của chúng tôi bé nhỏ thôi, nhưng đẹp và bình yên đến lạ. Những con phố không dài, những hàng cây thân thuộc, những góc phố mà đi đâu cũng có thể gặp người quen.

Đó là một Hải Dương của thời bao cấp, của những tháng ngày còn nhiều thiếu thốn. Lũ học trò chúng tôi đứa nào cũng gầy gò, đen nhẻm, có khi còi cọc vì chẳng được đủ đầy như trẻ con bây giờ. Nhưng lạ thay, ánh mắt đứa nào cũng sáng, nụ cười lúc nào cũng rạng rỡ. Chúng tôi có một thứ tài sản vô giá mà mãi sau này lớn lên mới hiểu: đó là tuổi trẻ.

Tuổi học trò của chúng tôi cũng chẳng thiếu những trò nghịch ngợm nhất quỷ, nhì ma. Có những buổi trốn tiết, lẻn sang vườn hoa cạnh Đài liệt sĩ bên trường. Đứa ngồi đọc sách, đứa đuổi nhau, đứa bày đủ trò tinh quái, rồi túm tụm trêu chọc, ghép đôi bạn này với bạn kia.

Những chuyện ngốc nghếch mà ngày ấy tưởng như hệ trọng lắm, giờ nhớ lại chỉ thấy buồn cười và thương vô cùng. Tôi vẫn nhớ những mùa đông rét buốt. Trường nằm gần sông, những cơn gió cứ thổi ào ào qua các phòng học trống trải.

Có những buổi được nghỉ tiết, lũ học trò nghịch ngợm lại xé giấy, xé vở, thậm chí xé cả sách, gom lại đốt thành đống lửa nhỏ ở cuối lớp để sưởi ấm cho nhau. Nghĩ lại mới thấy thật trẻ con, thật vụng dại. Có lẽ chẳng người thầy nào muốn học trò mình làm như thế, nhưng đó lại là một phần ký ức không thể tách rời của chúng tôi.

Chúng tôi đã lớn lên như thế, giữa những thiếu thốn, những trò nghịch ngợm, những buổi học đầy gió và cả những niềm vui nhỏ bé mà bây giờ có tiền cũng chẳng thể mua lại được.

Tôi học lớp E, cô Bạch Yến chủ nhiệm. Tôi nhớ cô Tú dạy Lý, thầy Uông dạy tiếng Nga, cô Huê dạy Hóa, thầy Sáu dạy Văn… Mỗi người một tính cách, một dáng vẻ, một cách dạy dỗ, nhưng đều để lại trong chúng tôi sự gần gũi và yêu thương.

Ngày ấy, học trò chúng tôi đôi khi bướng bỉnh, nghịch ngợm, thậm chí còn hay làm phiền các thầy cô. Vậy mà các thầy cô vẫn kiên nhẫn, bao dung, dạy bảo chúng tôi như những đứa con nhỏ trong gia đình.

Bây giờ, khi đã đi qua gần hết một chặng đường dài của cuộc đời, tôi mới thấm thía rằng: có những yêu thương khi còn trẻ ta thường đón nhận một cách vô tư, đến lúc trưởng thành mới hiểu đó là món quà quý giá đến nhường nào. Và tôi không thể quên thầy Phạm Đăng Nam, khi ấy là Hiệu phó nhà trường.

Thầy cao gầy, dáng điềm đạm, đôi mắt sáng, thường đi dọc các hành lang, ghé qua từng lớp để nhắc nhở học trò. Trong ký ức của tôi, thầy luôn dành một sự quan tâm rất đặc biệt cho cô học trò nhỏ gầy gò, đen nhẻm nhưng có giọng hát mà thầy yêu quý. Tôi được nhà trường chọn vào đội văn nghệ đi biểu diễn.

Mỗi lần gặp, thầy lại ân cần gọi tôi là “con chim sơn ca”. Một cách gọi thật đẹp, thật dịu dàng! Có lẽ thầy không biết rằng, sau ngần ấy năm, cô học trò ngày nào vẫn nhớ mãi tiếng gọi ấy. Đến khi tóc đã điểm bạc, khi đã đi qua bao nhiêu vui buồn và những ngã rẽ của cuộc đời, tôi vẫn thấy lòng mình ấm lại mỗi khi nhớ về người thầy năm cũ. Đôi khi, một lời động viên rất nhỏ của thầy cô lại trở thành ánh sáng đi theo một con người suốt cả cuộc đời.

Tuổi học trò đâu chỉ có bảng đen, phấn trắng và những trang sách. Đó còn là những rung động đầu đời trong veo, những tình bạn, tình yêu gà bông ngây ngô mà đáng yêu đến lạ. Ngày ấy, các bạn nam thường đến rủ các bạn nữ đi học, xách cặp giúp bạn, đạp xe bên nhau qua những con phố nhỏ.

Chúng tôi còn có những buổi lao động đắp đê ở vùng ven thị xã, đâu đó phía Bình Hàn hay Tứ Minh. Một năm học thường có vài buổi như thế. Đó là những ngày lao động vất vả nhưng cũng đầy ắp tiếng cười. Những chàng trai thích cô bạn nào dường như cũng hăng hái hơn, chăm chỉ hơn, muốn thể hiện mình bằng những việc làm rất đỗi giản dị.

Có những tình cảm chẳng bao giờ được gọi tên. Chỉ là một lần chờ nhau, một đoạn đường cùng đạp xe, một chiếc cặp được xách hộ, một ánh mắt vô tình chạm nhau rồi bối rối quay đi. Vậy mà những điều bé nhỏ ấy lại theo chúng tôi suốt cả cuộc đời. Chúng tôi còn đạp xe chở nhau đi Côn Sơn, Kiếp Bạc. Những chuyến đi của tuổi trẻ, chẳng cần nhiều tiền bạc, chẳng cần những hành trình xa xôi, chỉ cần có bạn bè, có gió trời và những câu chuyện không đầu không cuối là đã đủ vui.

Người Hải Dương ngày ấy thường nhắc câu “Nhất chợ, nhì ga, thứ ba cầu Cất”, như một cách gọi tên những góc phố, những khu vực gắn với bao trò nghịch ngợm của đám trẻ thị xã. Nhưng trong ngôi trường ấy, chúng tôi chẳng phân biệt điều gì. Bạn bè chơi với nhau bình đẳng, vô tư, chân thành. Những cậu con trai đôi khi rất nghịch ngợm ngoài phố lại có thể trở thành những người bạn ga lăng, tử tế và hết lòng với các bạn nữ trong lớp.

Bốn mươi năm trôi qua, mỗi người đã đi một con đường khác nhau. Có người thành đạt, có người bình dị, có người vẫn ở lại quê hương, có người đi xa. Chúng tôi đã trở thành những ông bà, cha mẹ, những người đã có gia đình, công việc và những mối lo toan riêng. Nhưng chỉ cần nhắc đến Hồng Quang, nhắc đến khóa 1983–1986, dường như tất cả lại trở về với dáng hình của những cô cậu học trò ngày nào. Thời gian thật kỳ lạ. Nó lấy đi của chúng ta tuổi trẻ, nhưng lại để lại những ký ức ngày càng đẹp hơn.

Thị xã Hải Dương nhỏ bé đã chứng kiến chúng tôi lớn lên. Mái trường Hồng Quang đã chứng kiến những ngày đầu tiên chúng tôi biết ước mơ, biết rung động, biết yêu thương và biết mình phải trưởng thành.

Những thầy cô năm ấy đã trao cho chúng tôi không chỉ kiến thức, mà còn cả những bài học đầu đời về nhân cách, lòng tự trọng và cách làm người. Giờ đây, khi mái trường thân yêu kỷ niệm 70 năm thành lập, tôi bỗng thấy mình thật may mắn vì đã từng là một phần trong hành trình ấy.

Bảy mươi năm là một chặng đường dài của một ngôi trường. Biết bao thế hệ học trò đã trưởng thành từ nơi đây, mang theo hành trang tri thức, tình yêu quê hương và những giá trị tốt đẹp để bước vào cuộc đời. Mỗi thế hệ có một thời đại riêng, một câu chuyện riêng, nhưng có lẽ tất cả đều chung một miền ký ức mang tên Hồng Quang.

Với riêng chúng tôi, những học trò khóa 1983 - 1986, Hồng Quang không chỉ là nơi từng học ba năm cấp ba. Đó là một phần tuổi trẻ, là nơi lưu giữ những tình bạn trong veo, những rung động đầu đời, những tiếng cười và cả những tháng ngày gian khó đã làm nên một thế hệ.

Tôi muốn gửi lời tri ân sâu sắc đến các thầy giáo, cô giáo, những người đã dành tuổi trẻ, tâm huyết và tình yêu thương để dìu dắt bao lớp học trò. Có những người thầy, người cô có thể chúng tôi không còn được gặp lại; có những người đã đi xa, nhưng hình bóng và lời dạy của thầy cô vẫn còn nguyên vẹn trong trái tim những học trò năm cũ.

Cảm ơn mái trường đã cho chúng tôi một tuổi thanh xuân đẹp đẽ. Cảm ơn những người bạn đã cùng nhau đi qua những năm tháng không thể trở lại. Cảm ơn thị xã Hải Dương bé nhỏ, bình yên, nơi đã ôm ấp những ước mơ đầu đời của chúng tôi. Và cảm ơn thời gian, bởi dù có làm tóc xanh hóa bạc, làm những con đường xưa đổi khác, vẫn không thể xóa nhòa một miền thương nhớ.

Nếu có một chuyến tàu đưa chúng ta trở lại quá khứ, tôi tin nhiều người trong chúng tôi sẽ chẳng ngần ngại mà chọn trở về những năm tháng ấy. Để được một lần nữa mặc áo trắng, ngồi trong lớp học mùa đông, nghe tiếng trống trường, được thầy cô nhắc nhở, được đạp xe cùng bạn bè trên những con phố nhỏ và được vô tư cười vang mà chẳng phải bận lòng về ngày mai.

Nhưng cuộc đời không có chuyến tàu quay ngược thời gian. Chúng ta chỉ có thể trở về bằng ký ức, bằng những cuộc hội ngộ, bằng những cái ôm thật chặt sau bao năm xa cách và bằng tình yêu vẫn nguyên vẹn dành cho mái trường xưa.

Mừng Hồng Quang 70 năm tuổi!

Mong mái trường mãi là nơi chắp cánh cho những thế hệ học trò, nơi những giá trị tốt đẹp được tiếp nối, nơi mỗi người dù đi xa đến đâu vẫn có một chốn để thương nhớ và tự hào khi nhắc về. Còn với chúng tôi, những cô cậu học trò của 40 năm trước, xin được giữ mãi trong tim một Hồng Quang của riêng mình nơi có những người thầy, người cô kính yêu, có bạn bè thân thiết, có những rung động đầu đời và có một thời thanh xuân không gì đánh đổi được.

Bởi có những nơi ta đã từng đi qua, nhưng cả cuộc đời vẫn muốn được quay về. Hồng Quang mái trường của ký ức, của yêu thương và của một miền thanh xuân mãi mãi không già.