Tự ý dùng thuốc, coi chừng rước họa vào thân
Sử dụng thuốc tùy tiện hoặc theo lời giới thiệu không qua thăm khám dễ làm bệnh nặng thêm, gây biến chứng nguy hiểm cho sức khỏe.

Tự điều trị theo kinh nghiệm
Cách đây 3 năm, anh Ng. V. H., 36 tuổi, ở phường Hồng Bàng từng điều trị đau dạ dày tại bệnh viện và được bác sĩ kê đơn. Sau khi dùng thuốc theo đơn, anh khỏi bệnh. Gần đây, do sinh hoạt, ăn uống chưa hợp lý, thường xuyên căng thẳng, mất ngủ, anh lại bị đau dạ dày. Thay vì tái khám, anh tự ra hiệu thuốc mua thuốc. Thời gian đầu, chỉ sau khoảng 3 ngày, triệu chứng đau bụng hết hẳn. Nhưng càng về sau, anh phải uống thuốc nhiều ngày hơn, bệnh cũng lâu thuyên giảm.
Mới đây, khi cơn đau xuất hiện ngày càng nhiều, thuốc không còn tác dụng, anh vẫn không đến bệnh viện mà tiếp tục ra hiệu thuốc. Nhân viên bán thuốc đưa lại đơn cũ, kèm một số loại thuốc mới. Sau 2 ngày sử dụng, thấy mệt mỏi, anh mới đến bệnh viện thăm khám và được chẩn đoán xuất huyết dạ dày. Các bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp lập tức can thiệp cầm máu cấp cứu. Anh phải nằm viện điều trị 10 ngày mới hồi phục.
Cuối tháng 4/2026, Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí (Quảng Ninh) tiếp nhận, điều trị một phụ nữ 35 tuổi ở Hải Phòng mắc hội chứng Lyell do dị ứng thuốc. Sau khi ăn lẩu tại nhà và xuất hiện ban đỏ toàn thân, người bệnh tự mua thuốc dị ứng ở hiệu thuốc về uống. Sau 3 ngày, tình trạng không cải thiện mà nặng hơn, bọng nước lớn lan nhanh khắp cơ thể, kèm sốt cao, đau rát, buộc phải nhập viện cấp cứu.
Khi nhập viện, bệnh nhân sốt cao, ban đỏ lan rộng, xuất hiện nhiều bọng nước lớn ở ngực, bụng và lưng. Da bong tróc từng mảng, niêm mạc miệng và mắt tổn thương nghiêm trọng, gây đau đớn, ảnh hưởng sinh hoạt. Sau thăm khám, xét nghiệm, các bác sĩ chẩn đoán người bệnh mắc hội chứng Lyell - dạng dị ứng thuốc hiếm gặp nhưng đặc biệt nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng nếu không điều trị kịp thời.
Không chỉ tự ý mua thuốc Tây trong đó có kháng sinh, nhiều người còn tìm mua thuốc Nam điều trị bệnh. Trường hợp bà Đ.T.H., 65 tuổi, ở xã Thanh Miện là một điển hình. Bị đau xương khớp mạn tính, nghe lời mách bảo của người quen, bà tự mua thuốc Nam uống liên tục 3 tháng. Bệnh không thuyên giảm, trong khi cơ thể suy nhược, chán ăn, vàng da nặng. Đầu tháng 6/2026, người nhà đưa bà đến Trung tâm Y tế Thanh Miện thăm khám. Bệnh nhân được chẩn đoán nhiễm độc gan cấp, chuyển tuyến lên Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Hải Dương. Sau 20 ngày điều trị tích cực, sức khỏe bà mới ổn định.
Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Thanh Bình, Trưởng Khoa Cấp cứu - Hồi sức tích cực và Chống độc, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Hải Dương cho biết, tổn thương gan do thuốc có thể diễn biến âm thầm. Thảo dược không phải lúc nào cũng lành tính. Nếu bào chế, bảo quản không đúng quy chuẩn, dược liệu có thể nhiễm nấm mốc, tồn dư kim loại nặng hoặc lẫn tạp chất, gây nhiễm độc tế bào gan.

Hệ lụy từ thói quen tự dùng thuốc
Không khó bắt gặp người dân đến hiệu thuốc với vài biểu hiện bệnh rồi đề nghị người bán tư vấn, lựa chọn thuốc. Có người mua kháng sinh khi bị ho, đau họng; người khác dùng lại đơn cũ hoặc mua thuốc theo lời mách bảo. Khi thuốc tân dược không hiệu quả, một số người chuyển sang thuốc Nam, thuốc gia truyền, thậm chí sản phẩm được quảng cáo chữa nhiều bệnh.
Theo Bác sĩ Phạm Thị Thanh Loan, Khoa Nội tổng hợp 1, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Hải Phòng, thói quen này xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Người bận rộn ngại đến cơ sở y tế; người cao tuổi thường tự điều trị những bệnh đã mắc lâu năm. Một bộ phận người dân tin kinh nghiệm truyền miệng hoặc quảng cáo trên mạng xã hội. Quan niệm thuốc Nam có nguồn gốc tự nhiên nên lành tính, ít tác dụng phụ cũng khiến nhiều người chủ quan, sử dụng kéo dài mà không tìm hiểu kỹ.
Một hậu quả nghiêm trọng của việc tự ý sử dụng kháng sinh là tình trạng kháng kháng sinh. Khi vi khuẩn biến đổi, thích nghi và không còn đáp ứng với thuốc, những bệnh nhiễm khuẩn vốn có thể điều trị bằng kháng sinh thông thường trở nên phức tạp. Người bệnh có thể phải dùng thuốc mạnh hơn, kéo dài thời gian điều trị, tăng chi phí và đối mặt nguy cơ biến chứng. Dùng sai liều hoặc tự ý ngừng thuốc cũng thúc đẩy kháng thuốc.
Đối với thuốc Nam, thuốc gia truyền, sử dụng tùy tiện cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Không ít người chỉ tìm hiểu qua lời truyền miệng, quảng cáo hoặc người bán mà không được tư vấn chuyên môn. Dùng thuốc kéo dài, không kiểm soát có thể khiến người bệnh bỏ qua phương pháp điều trị cần thiết, làm bệnh nặng hơn. Đặc biệt, phối hợp thuốc Nam với thuốc Tây khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ có thể gây tương tác, tác dụng không mong muốn hoặc ảnh hưởng chức năng gan, thận. Với sản phẩm không rõ nguồn gốc, người dùng càng khó nhận biết nguy cơ.
Cũng theo bác sĩ Loan, để phòng ngừa kháng kháng sinh, khi bị sốt hoặc có dấu hiệu bất thường, người dân không nên tự mua thuốc mà cần đến cơ sở y tế thăm khám, xác định nguyên nhân. Triệu chứng có thể do virus, vi khuẩn, rối loạn chuyển hóa hoặc bệnh lý khác; mỗi nguyên nhân cần cách điều trị phù hợp, không phải trường hợp nào cũng cần kháng sinh. Khi được kê đơn, người bệnh cần dùng đúng thuốc, liều lượng, thời gian; không tự ý bỏ thuốc sớm, kéo dài liệu trình hoặc dùng đơn của người khác.
Thuốc chỉ hiệu quả khi được sử dụng đúng bệnh, đúng chỉ định và đúng cách. Sự tiện lợi trước mắt từ việc tự mua thuốc, dù là thuốc Tây hay thuốc Nam, có thể phải đánh đổi bằng hệ lụy lâu dài. Chủ động thăm khám, thông báo với bác sĩ về các thuốc đang sử dụng và tuân thủ hướng dẫn điều trị là cách bảo vệ sức khỏe bản thân, góp phần hạn chế kháng thuốc, bảo đảm an toàn cộng đồng.
HÀ VY