Tầm nhìn lớn cho không gian phát triển Hải Phòng

Quy hoạch hôm nay sẽ định hình diện mạo và không gian phát triển của Hải Phòng trong nhiều thập kỷ tới. Vì vậy, các chỉ tiêu về hạ tầng, giao thông, năng lượng cần được tính toán với tầm nhìn dài hạn, không chỉ đáp ứng yêu cầu hiện tại mà còn tạo dư địa cho những bước phát triển lớn hơn trong tương lai.

Mới đây, tại hội nghị nghe báo cáo về Quy hoạch chung thành phố Hải Phòng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075, Chủ tịch UBND thành phố Đỗ Thành Trung yêu cầu tính toán các chỉ tiêu hạ tầng, năng lượng, giao thông ở mức tối đa để trình Trung ương xem xét, tránh tự giới hạn quy mô hoặc hạ thấp các chỉ tiêu phát triển. Chỉ đạo này không đơn thuần là yêu cầu về những con số trong đồ án quy hoạch, mà còn đặt ra vấn đề về tư duy và tầm nhìn phát triển.

Sau hợp nhất, Hải Phòng có không gian phát triển rộng lớn hơn, hội tụ nhiều lợi thế về cảng biển, công nghiệp, logistics, kinh tế biển và kết nối vùng. Đây không chỉ là sự mở rộng địa giới hành chính mà còn tạo điều kiện tổ chức lại không gian kinh tế, khai thác tiềm năng từng khu vực, hình thành các cực tăng trưởng và hành lang phát triển mới. Quy hoạch chung vì thế cần tính toán đầy đủ những lợi thế hiện có, đồng thời dự báo các động lực tăng trưởng trong tương lai.

Hải Phòng được định hướng trở thành cực kinh tế biển đa ngành của quốc gia, kết nối cảng biển quốc tế với logistics, công nghiệp, năng lượng, đô thị, dịch vụ và du lịch biển. Để hiện thực hóa mục tiêu này, hạ tầng phải được tính toán đồng bộ, có khả năng đáp ứng quy mô phát triển lớn hơn. Nhu cầu năng lượng, giao thông, cấp thoát nước và không gian công nghiệp, dịch vụ không thể chỉ căn cứ vào hiện trạng mà cần dự báo theo các kịch bản dài hạn.

Thực tế, hạ tầng luôn có độ trễ nhất định so với nhu cầu phát triển. Một tuyến giao thông thiếu kết nối, quỹ đất không được dự trữ phù hợp hay chỉ tiêu năng lượng thấp hơn nhu cầu tương lai đều có thể trở thành điểm nghẽn khi các dự án đầu tư được triển khai. Việc điều chỉnh quy hoạch khi đó không chỉ mất thời gian mà còn làm tăng chi phí, ảnh hưởng đến cơ hội thu hút nguồn lực. Tính toán đầy đủ dư địa ngay từ đầu chính là cách chủ động hạn chế những rào cản này.

Theo định hướng đồ án, Hải Phòng phát triển theo mô hình đô thị đa trung tâm, gồm 2 trung tâm tại khu vực thành phố Hải Phòng và thành phố Hải Dương trước hợp nhất, 3 trục động lực Đông - Tây, Bắc - Nam và ven biển, gắn với 4 khu kinh tế. Không gian thành phố được đề xuất tổ chức thành 13 phân vùng phát triển với hệ thống 22 đô thị. Quy mô và phạm vi tổ chức không gian lớn đòi hỏi sự tính toán đồng bộ ngay từ khâu quy hoạch, nhất là kết nối giao thông, hạ tầng kỹ thuật và phân bổ các khu chức năng.

Tuy nhiên, tầm nhìn lớn không đồng nghĩa với việc đưa ra những chỉ tiêu thiếu căn cứ hoặc chạy theo quy mô bằng mọi giá. Các dự báo phải dựa trên cơ sở khoa học, đánh giá đúng tiềm năng, nhu cầu và khả năng huy động nguồn lực. Tính toán ở mức tối đa cần đi cùng các kịch bản cụ thể, luận cứ thuyết phục và khả năng tổ chức thực hiện. Quy hoạch phải đủ rộng để không bỏ lỡ cơ hội, nhưng cũng phải đủ thực tế để triển khai hiệu quả.

Cùng với mở rộng không gian kinh tế, quy hoạch cần bảo đảm hài hòa giữa phát triển và bảo vệ môi trường. Hệ thống giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy, hàng không phải kết nối đồng bộ với cảng biển và các trung tâm logistics. Không gian sinh thái, mặt nước, cây xanh cũng cần được tính toán tương xứng, bảo đảm chất lượng sống và tính bền vững của đô thị.

Đến giai đoạn 2045 - 2050, Hải Phòng được định hướng trở thành thành phố cảng công nghiệp, dịch vụ hiện đại tầm châu Á; trung tâm kinh tế biển, logistics, năng lượng sạch và khoa học, công nghệ biển của đất nước. Đến năm 2075, thành phố hướng tới siêu đô thị biển có sức cạnh tranh toàn cầu, trung tâm giao thương, logistics và kinh tế biển của khu vực Đông Á.

Những mục tiêu đó đòi hỏi một tầm nhìn quy hoạch đủ rộng, không chỉ giải quyết yêu cầu trước mắt mà còn tạo nền tảng cho phát triển dài hạn. Hải Phòng đang chủ động tạo lập không gian, chuẩn bị hạ tầng và nguồn lực để đón đầu cơ hội, biến tiềm năng và lợi thế thành động lực phát triển thực chất.