Sốt xuất huyết chuyển nặng, cảnh giác giai đoạn vừa hạ sốt

Nhiều ca bệnh diễn biến nặng

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương gần đây tiếp nhận, điều trị nhiều trường hợp sốt xuất huyết Dengue diễn biến nặng, trong đó có bệnh nhân tổn thương gan nghiêm trọng, tiểu cầu giảm sâu và rối loạn đông máu.

Điển hình là bà B.H. (53 tuổi, ở Hải Phòng), nhập viện sau 5 ngày sốt cao liên tục 39 - 40 độ C, kèm đau mỏi toàn thân, buồn nôn, nôn nhiều và đau bụng. Trước đó, người bệnh tự sử dụng paracetamol để hạ sốt tại nhà nhưng không cải thiện.

Kết quả xét nghiệm tại cơ sở y tế gần nhà xác định bà H. mắc sốt xuất huyết, số lượng tiểu cầu giảm nhanh từ 38 xuống 21 G/L, men gan tăng cao. Trước tình trạng bệnh diễn biến phức tạp, bà được chuyển đến Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Thời điểm nhập viện, bệnh nhân vẫn sốt cao, đau nhiều vùng hạ sườn phải, xuất hiện các chấm xuất huyết dưới da. Tiểu cầu chỉ còn 23 G/L, kèm rối loạn đông máu. Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân mắc sốt xuất huyết Dengue nặng, có tổn thương gan, cần theo dõi sát nguy cơ xuất huyết, rối loạn tuần hoàn và các biến chứng.

Một trường hợp khác là chị P.L. (23 tuổi, ở Hà Nội), trước đó hoàn toàn khỏe mạnh nhưng cũng diễn biến nặng khi mắc sốt xuất huyết. Bệnh nhân xuất hiện các cơn sốt cao tới 39 độ C, rét run, đau đầu, đau mỏi người, đau bụng, buồn nôn, nôn nhiều và đi ngoài phân lỏng.

Sau thời gian điều trị tại cơ sở y tế gần nhà nhưng không cải thiện, các chỉ số xét nghiệm tiếp tục bất lợi, tiểu cầu giảm sâu, men gan tăng cao, chị được chuyển tuyến.

Tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, kết quả siêu âm phát hiện dịch trong ổ bụng và khoang màng phổi hai bên. Đây là biểu hiện của tình trạng thoát huyết tương, một cơ chế quan trọng khiến sốt xuất huyết chuyển nặng, có thể dẫn đến giảm thể tích tuần hoàn, rối loạn huyết động và sốc nếu không được phát hiện, xử trí kịp thời. Bệnh nhân đồng thời được đánh giá có tổn thương gan nghiêm trọng.

Hiện Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương đang điều trị 16 bệnh nhân sốt xuất huyết Dengue, trong đó nhiều trường hợp diễn biến nặng, phải theo dõi và điều trị tích cực.

Hạ sốt chưa có nghĩa bệnh đã qua nguy hiểm

Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Văn Phúc, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cho biết, hai trường hợp nặng kể trên đều có tiểu cầu giảm sâu, men gan tăng cao, rối loạn đông máu và nhiều dấu hiệu cảnh báo khác. Đây là những bất thường cho thấy bệnh đã diễn biến nghiêm trọng, đòi hỏi theo dõi chặt chẽ để kịp thời phát hiện, xử trí biến chứng.

Theo bác sĩ Phúc, đặc điểm đáng lưu ý của sốt xuất huyết Dengue là bệnh có thể chuyển nặng đúng thời điểm người bệnh bắt đầu giảm sốt. Giai đoạn nguy hiểm thường rơi vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 kể từ khi khởi phát. Lúc này, người bệnh có nguy cơ thoát huyết tương, xuất huyết nặng hoặc tổn thương các cơ quan.

Nếu không được phát hiện, xử trí kịp thời, tình trạng thoát huyết tương nghiêm trọng có thể gây giảm thể tích tuần hoàn, sốc, suy đa cơ quan, đe dọa tính mạng. Vì vậy, người bệnh và gia đình không nên đánh giá mức độ bệnh chỉ dựa vào nhiệt độ cơ thể. Việc hết sốt không đồng nghĩa với bệnh đã khỏi hoặc qua giai đoạn nguy hiểm.

Bác sĩ Phạm Văn Phúc cũng lưu ý, giảm tiểu cầu là biểu hiện thường gặp ở bệnh nhân sốt xuất huyết nhưng không thể chỉ căn cứ vào chỉ số này để đánh giá mức độ nặng. Các bác sĩ cần xem xét tổng thể tình trạng lâm sàng, dấu hiệu xuất huyết, huyết áp, mạch, lượng nước tiểu, tình trạng cô đặc máu và những biểu hiện tổn thương cơ quan để xác định nguy cơ biến chứng.

Người mắc hoặc nghi ngờ mắc sốt xuất huyết cần đến ngay cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng nhiều hoặc liên tục, nôn nhiều, lừ đừ hoặc vật vã, chảy máu mũi, chảy máu chân răng, tiểu ít, tay chân lạnh, mệt lả.

Với những trường hợp được bác sĩ hướng dẫn theo dõi, điều trị tại nhà, người bệnh cần nghỉ ngơi, bổ sung nước phù hợp, thường xuyên theo dõi nhiệt độ, tình trạng ăn uống, lượng nước tiểu và các biểu hiện bất thường. Không tự ý tăng liều thuốc hạ sốt hoặc sử dụng thuốc chống viêm khi chưa có chỉ định, bởi một số loại thuốc có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.

Đặc biệt, người bệnh cần tái khám đúng hẹn, thực hiện xét nghiệm theo chỉ định và theo dõi sát trong khoảng ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh. Đây là giai đoạn có ý nghĩa quan trọng trong phát hiện sớm nguy cơ chuyển nặng, kể cả khi các triệu chứng bên ngoài có vẻ thuyên giảm.

Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm do virus Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua muỗi Aedes và có thể gặp ở mọi lứa tuổi, kể cả người trước đó hoàn toàn khỏe mạnh.

Để phòng bệnh, người dân cần chủ động loại bỏ các vật dụng chứa nước đọng, diệt lăng quăng, bọ gậy, hạn chế muỗi đốt và giữ vệ sinh môi trường sống. Tiêm vaccine phòng sốt xuất huyết cũng là một biện pháp phòng bệnh chủ động, cần thực hiện theo hướng dẫn của nhân viên y tế và quy định của cơ sở tiêm chủng.

Tuy nhiên, vaccine không thay thế các biện pháp kiểm soát muỗi và phòng muỗi đốt. Khi có biểu hiện nghi ngờ mắc sốt xuất huyết, người dân vẫn cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, xét nghiệm và hướng dẫn theo dõi phù hợp.