Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng chất vấn những nghịch lý kìm hãm khoa học công nghệ

Chiều 12/11, Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI tiếp tục phiên chất vấn với 2 nhóm vấn đề thuộc lĩnh vực tài chính và khoa học và công nghệ. Đại biểu Quốc hội Hải Phòng chất vấn sôi nổi ở nghị trường về nhóm vấn đề này.

Giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực tăng trưởng

Đặt câu hỏi chất vấn Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, Ủy viên Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội chỉ ra một nghịch lý trong đầu tư cho khoa học công nghệ.

"Báo cáo của 2 bộ cho thấy một nghịch lý là chính sách đã có, nguồn lực đã bố trí nhưng việc vẫn chậm do một phần từ quá trình phối hợp giữa các cơ quan. Gần 16 tháng sau Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, các bộ mới thống nhất được nội hàm chi; 18 nhiệm vụ công nghệ chiến lược chưa nhiệm vụ nào ký hợp đồng; 34 cơ sở dữ liệu quốc gia chưa đồng bộ; việc định giá tài sản trí tuệ, việc thu hút vốn tư nhân vào hạ tầng theo phương pháp đối tác công tư còn hạn chế. Đây đều là các nhiệm vụ mang tính liên ngành. Kính đề nghị đồng chí Thủ tướng cho biết giải pháp để tháo gỡ các điểm nghẽn nhằm khơi thông nguồn lực, đạt mục tiêu tăng trưởng đã đề ra", đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đặt câu hỏi chất vấn.

Trả lời chất vấn, Thủ tướng đánh giá, việc triển khai Nghị quyết 57 là lĩnh vực mới và khó, các bộ, ngành trung ương còn lúng túng trong quá trình thực hiện, với địa phương còn khó khăn, thách thức hơn nhiều.

Trước thực trạng đó, Ban Chỉ đạo 57 đã xác định rõ các nhóm nhiệm vụ quan trọng cần triển khai nhưng phải có thêm thời gian. Chính phủ đã chỉ đạo các cơ quan, bộ ngành và các địa phương đẩy nhanh giải ngân cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Khung kiến trúc tổng thể số quốc gia số phiên bản 1.0 đã hoàn thiện. Đây là nền tảng thiết kế cơ bản nhất cho các bộ ngành và địa phương hoàn thiện khung kiến trúc của mình để từ đó có quyết định đầu tư và giải ngân. Trên cơ sở đó mới bắt đầu đầu tư cho phần cứng, phần mềm và mua sắm trang thiết bị.

Chính phủ cũng đã ban hành khung dữ liệu tổng thể. Các bộ ngành phải xây dựng khung dữ liệu của chuyên ngành của mình và từ đó tiến hành số hóa để cung cấp dữ liệu. Thủ tướng cho biết, Chính phủ quyết tâm hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia cũng như cơ sở dữ liệu chuyên ngành trong năm 2026, đáp ứng nguyên tắc đúng, đủ, sạch, sống, kết nối, liên thông. Một số lĩnh vực chuyên môn như dữ liệu về đất đai có thể chuyển sang năm 2027.

Thủ tướng nhấn mạnh, phải xác định những dữ liệu nào ưu tiên phục vụ cho công tác quản lý điều hành của các bộ ngành, của chính quyền địa phương thì tập trung bố trí nguồn nhân lực, chi phí, thời gian để thực hiện việc số hóa. Đây cũng là một nhiệm vụ ưu tiên mà Chính phủ đang chỉ đạo triển khai.

Về đầu tư cho công nghệ và sản phẩm chiến lược, Chính phủ đã chỉ đạo rất quyết liệt để đẩy nhanh việc thẩm định và thông qua các chương trình đầu tư cho một số sản phẩm công nghệ chiến lược.

Các bộ ngành phải xác định công nghệ và sản phẩm chiến lược cần phải đầu tư theo từng lĩnh vực của mình để ưu tiên đầu tư. Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đã chủ động phối hợp với các bộ ngành, địa phương để thúc đẩy đầu tư. Các quy định pháp luật liên quan cũng cơ bản được ban hành đầy đủ. Những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn sẽ được tháo gỡ để hoàn thiện trong thời gian tới.

Thủ tục thanh quyết toán nhiệm vụ nghiên cứu khoa học vẫn vướng

Trước đó, chất vấn Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, đại biểu Bùi Xuân Hải, Hiệu trưởng Trường Đại học Hải Phòng chỉ ra bất cập trong thủ tục hành chính lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.

"Hiện nay, theo 2 quyết định số 1908 và 3110 của Bộ Khoa học và Công nghệ có tới 207 thủ tục hành chính về khoa học công nghệ và sở hữu trí tuệ. Trong thực tế, các nhà khoa học than phiền rất nhiều về thủ tục hành chính quá nhiều và phức tạp, đặc biệt là thủ tục thanh toán, quyết toán làm ảnh hưởng đến tính thời sự của đối tượng nghiên cứu, giảm cơ hội nghiên cứu, nản lòng nhà khoa học. Trong khi đó, Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị đã đặt ra yêu cầu phải đơn giản hóa tối đa các thủ tục hành chính trong việc thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Vậy xin hỏi Bộ trưởng có những giải pháp gì để giảm bớt thủ tục hành chính, đặc biệt là thủ tục thanh quyết toán để tạo thuận lợi cho các nhà khoa học khi thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học", đại biểu Bùi Xuân Hải chất vấn Bộ trưởng.

Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết thời gian vừa qua, Bộ Khoa học và Công nghệ đã nỗ lực rất lớn để sửa đổi những bất cập trong quy định liên quan việc thanh quyết toán với các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, đưa được những ý tưởng mới, những quy định tiệm cận với cách quản lý đề tài nhiệm vụ khoa học công nghệ trên thế giới vào trong quy định pháp luật của Việt Nam.

Hiện nay, quy trình thẩm định một nhiệm vụ khoa học công nghệ đã rút ngắn rất nhiều từ lúc đề xuất nhiệm vụ cho đến lúc phê duyệt chỉ có 90 ngày. Đây là một bước tiến, cũng là đột phá, thậm chí nhanh hơn một số quốc gia trên thế giới.