Hải Phòng khai thác lợi thế, tháo gỡ điểm nghẽn phát triển nông nghiệp hữu cơ

Lợi thế tự nhiên, dư địa phát triển lớn

Về xã Chí Minh vào đúng ngày hội lúa rươi, dân làng và du khách từ khắp nơi đổ về các cánh đồng lúa chín vàng ven triền sông Thái Bình. Toàn xã có 478 ha vùng sản xuất lúa - rươi - cáy, hằng năm cung cấp khoảng 2.400 tấn lúa hữu cơ và 500 - 600 tấn rươi, cáy thương phẩm ra thị trường. Mô hình này mang lại lợi nhuận cho nông dân từ 350 - 450 triệu đồng/ha/năm.

Ông Phạm Xuân Sáu ở thôn Xuân Kỳ, xã Chí Minh cho biết ở vùng đất này, nhiều hộ gia đình không chỉ làm ăn khấm khá vì rươi mà gần đây còn sản xuất giống lúa ST25 theo hướng hữu cơ, sản xuất ra đến đâu doanh nghiệp mua hết đến đó.

Ở phía đông thành phố Hải Phòng, theo quy hoạch giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030, không chỉ có 43 vùng sản xuất lúa hữu cơ với tổng diện tích 616 ha mà còn phát triển 32 vùng sản xuất rau hữu cơ, tổng diện tích 213 ha và 22 vùng sản xuất cây ăn quả hữu cơ, tổng diện tích 151 ha.

Ông Vũ Văn Thùy trồng thanh long ở xã An Trường cho biết trên địa bàn xã có vùng chuyên canh trồng thanh long hơn 80 ha. Trước đây, hầu hết hộ sản xuất sử dụng phân bón hóa học. Gần đây, nhận thấy việc sản xuất theo phương pháp hữu cơ cho chất lượng quả thơm, ngon, bền cây nên các hộ thành lập Hợp tác xã sản xuất thanh long hữu cơ.

Các thành viên hợp tác xã chia sẻ kinh nghiệm, vận động nhau ngâm ủ đậu tương làm phân bón và sử dụng các loại phân hữu cơ khác. Với cách làm này, sản phẩm bán ra thị trường được giá cao hơn.

Sau hợp nhất, thành phố Hải Phòng có nhiều dư địa, thuận lợi về điều kiện tự nhiên, thổ nhưỡng, đặc biệt thị trường tiêu thụ để phát triển các sản phẩm nông nghiệp hữu cơ. Các vùng canh tác hữu cơ có xu hướng mở rộng, nhất là các vùng sản xuất lúa hữu cơ kết hợp sản xuất rươi ở các vùng bãi triều ven sông.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, từ những lợi thế tự nhiên, thổ nhưỡng, nhiều địa phương trên địa bàn thành phố như Nghi Dương, Quyết Thắng, Vĩnh Thịnh, Vĩnh Hòa, Vĩnh Thuận, Minh Tân, Chí Minh, Tứ Kỳ, Thanh Hà, Hà Đông... đã hình thành và phát triển các vùng sản xuất lúa rươi hữu cơ khoảng 1.700 ha, mỗi năm cung cấp cho thị trường từ 2.200 - 2.500 tấn rươi thương phẩm; 8.000 tấn thóc hữu cơ chất lượng cao. Tổng giá trị sản xuất toàn vùng ước đạt từ 500 đến trên 700 tỷ đồng mỗi năm.

Tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực phát triển

Canh tác hữu cơ là xu hướng canh tác không chỉ nông dân mà cả các doanh nghiệp sản xuất trong ngành nông nghiệp đều mong muốn áp dụng. Tuy nhiên, còn nhiều băn khoăn, trăn trở.

Giám đốc Công ty CP Nông nghiệp Kiến Quốc (xã Nghi Dương) Trần Văn Trung cho rằng đối với việc sản xuất hữu cơ, không chỉ áp dụng đầy đủ các tiêu chuẩn theo quy định từ mẫu đất, mẫu nước, về kỹ thuật canh tác theo yêu cầu là bảo đảm mà thực tế phải cả ở các vùng đệm chung quanh.

Ở nhiều khu vực canh tác hữu cơ hiện nay, ruộng hữu cơ vẫn nằm xen kẽ với ruộng canh tác thông thường. Nếu không quy hoạch được hệ thống thủy lợi tách biệt và vùng đệm đủ rộng, nguy cơ tồn dư hóa chất từ ruộng bên cạnh ngấm qua nguồn nước sẽ khiến sản phẩm hữu cơ không đạt yêu cầu khi các cơ quan kiểm định chất lượng.

Hiện nay tham gia sản xuất nông nghiệp hữu cơ phần lớn là nông dân và các doanh nghiệp, hộ sản xuất nông nghiệp. Để một sản phẩm được công nhận đạt chuẩn hữu cơ theo Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) hay các tiêu chuẩn quốc tế (USDA, EU, JAS) đòi hỏi quá trình chuyển đổi kéo dài từ 2 - 3 năm với nhiều tiêu chí giám sát nghiêm ngặt. Chi phí thuê tổ chức chứng nhận độc lập đánh giá, lấy mẫu kiểm nghiệm tốn phí.

Tuy nhiên, kinh phí của các doanh nghiệp nông nghiệp, đặc biệt là đối với các hộ nông dân sản xuất rất hạn chế, đây chính là rào cản đối với người sản xuất theo mô hình hữu cơ.

Đối với nông dân sản xuất theo hướng hữu cơ, chưa được cơ quan công nhận tiêu chuẩn chất lượng hữu cơ, việc lưu thông sản phẩm cũng không đơn giản. Sản phẩm sản xuất theo hướng hữu cơ rõ ràng đòi hỏi chi phí và công sức lao động lớn hơn nhưng khi lưu thông, có lúc vẫn phải bán chung giá với nông sản thông thường do bà con thiếu giấy chứng nhận hữu cơ…

Bà Lương Thị Kiểm, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục tham mưu với thành phố tập trung quy hoạch, phát triển vùng phát triển nông nghiệp hữu cơ theo hướng nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và tính bền vững.

Ưu tiên bảo vệ các vùng sinh thái đặc thù hiện có. Phát triển sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ và tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý sản xuất. Tiếp tục thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị, phát triển chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ; đưa các sản phẩm nông nghiệp hữu cơ tham gia mạnh mẽ hơn vào các hệ thống phân phối hiện đại trong nước và từng bước hướng tới xuất khẩu.

Thời gian tới, ngành nông nghiệp và môi trường thành phố tiếp tục triển khai Nghị quyết 27 của HĐND thành phố về hỗ trợ bảo vệ và phát triển đất trồng lúa, tạo điều kiện để các địa phương đầu tư hạ tầng, bảo vệ quỹ đất và duy trì các vùng sinh thái đặc thù; Nghị quyết 51 về hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp theo hướng liên kết chuỗi giá trị, thúc đẩy liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và ổn định đầu ra cho người sản xuất.