Nhà hát thành phố - 'Địa chỉ đỏ' ghi dấu ngày đầu kháng chiến
Trong những ngày tháng 11 này, Nhà hát thành phố như 'sống dậy' ký ức về trận chiến đấu oanh liệt bảo vệ Hải Phòng ngày 20/11/1946, mở đầu cho cuộc Toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Trải qua 80 năm, địa chỉ đỏ ấy tiếp tục chứng kiến những đổi thay và bước chuyển mình mạnh mẽ của thành phố Cảng trên hành trình phát triển và hội nhập quốc tế.
Mốc son lịch sử
Ngày 19/12/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp. Ít ai biết rằng, trước đó đúng 1 tháng, ngày 20/11/1946, thực dân Pháp đã nổ súng gây hấn tại Nhà hát thành phố Hải Phòng. Trận đánh mở đầu cuộc chiến đấu oanh liệt bảo vệ thành phố, được xem là cuộc tập dượt cho quân dân cả nước và thủ đô Hà Nội, bước vào toàn quốc kháng chiến. Sau 80 năm, dấu ấn trận đánh vẫn in đậm trong ký ức người dân đất Cảng.
Theo tài liệu của Bộ Chỉ huy quân sự thành phố, ngày 20/11/1946, thực dân Pháp nổ súng tiến công Hải Phòng. Đây thực chất là cuộc tiến công đã được Pháp chuẩn bị từ trước, nhằm đánh chiếm Hải Phòng, mở rộng chiến tranh ra miền Bắc và tạo bàn đạp cho cuộc xâm lược lâu dài.
Đúng 10 giờ 30 phút sáng 20/11/1946, quân Pháp điều xe tăng, thiết giáp từ Hạ Lý, ngã Sáu tiến công Nhà hát thành phố. Trước hành động này, quân dân các khu phố đồng loạt nổ súng chiến đấu quyết liệt. Với tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, các chiến sĩ bình tĩnh, gan dạ đánh lui nhiều đợt tiến công của địch, vừa chiến đấu vừa hô vang khẩu hiệu cách mạng, viết nên bản anh hùng ca bất diệt.

Cuộc chiến đấu kéo dài đến sáng 21/11/1946, dù tương quan lực lượng chênh lệch, vẫn khiến quân Pháp bàng hoàng, khiếp sợ. Nhà hát thành phố được giữ vững trong nhiều giờ, nhiều tên địch bị tiêu diệt, phương tiện chiến tranh bị phá hủy. Sau nhiều lần tiến công thất bại, địch tăng cường xe tăng, thiết giáp, pháo binh bắn phá ác liệt. Các chiến sĩ ta kiên cường bám trụ, chiến đấu đến cùng, gây cho địch nhiều tổn thất; nhiều đồng chí anh dũng hy sinh, bị thương hoặc bị bắt. Chiều 22/11/1946, thành phố tổ chức lễ truy điệu các liệt sĩ. Đồng chí Võ Nguyên Giáp, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Tổng Chỉ huy, gửi điện xuống Hải Phòng, khẳng định thay mặt Chính phủ và toàn quân sẽ mãi ghi nhớ, noi theo tấm gương chiến đấu, kỷ luật và hy sinh của các đồng chí.
Tiến sĩ Đoàn Trường Sơn, nguyên Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Hải Phòng (cũ) cho biết, cuộc chiến đấu quyết tử bảo vệ Nhà hát thành phố đã đi vào lịch sử, trở thành biểu tượng tiêu biểu cho tinh thần “Trung dũng - Quyết thắng” của quân và dân đất Cảng. Sau 80 năm, tinh thần ấy vẫn được hàng triệu người dân Hải Phòng gìn giữ, phát huy, trở thành nguồn động lực để chung sức xây dựng và phát triển thành phố hôm nay.
Tiếp nối truyền thống, quyết tâm đưa Hải Phòng vươn xa

Không chỉ là chứng tích của một thời kháng chiến hào hùng, Nhà hát thành phố còn là công trình kiến trúc Pháp tiêu biểu, kết hợp hài hòa nét cổ điển và hiện đại. Ngày 9/12/2015, công trình được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Trải qua thời gian, Nhà hát vẫn giữ vị trí đặc biệt trong đời sống chính trị, văn hóa của thành phố, chứng kiến những đổi thay và bước phát triển của Hải Phòng.
Từ công trình lịch sử này nhìn ra thành phố hôm nay, có thể cảm nhận rõ nhịp chuyển mình mạnh mẽ của Hải Phòng. Nhất là sau khi hợp nhất Hải Phòng với Hải Dương từ ngày 1/7/2025, thành phố mở rộng không gian phát triển lớn hơn, quy mô thị trường và nguồn lực được tăng cường, tạo điều kiện kết nối thế mạnh công nghiệp, nông nghiệp, đô thị phía Tây với hệ thống cảng biển, logistics phía Đông. Trên nền tảng đó, Hải Phòng bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều động lực và dư địa tăng trưởng.
Bà Lê Thị Ty, Việt kiều xa quê hơn 30 năm, nay trở về đúng dịp kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Lực lượng vũ trang thành phố (20/11/1946 – 20/11/2026). Bà Ty cho biết, lần này về quê, ghé thăm “địa chỉ đỏ” thân thương của mỗi người dân Hải Phòng - Nhà hát thành phố, bà không khỏi xúc động. Không chỉ bà Ty, hàng triệu người con Hải Phòng, dù ở quê hương hay muôn nơi, đều mang trong mình niềm tự hào về truyền thống và niềm tin vào tương lai, từ đó chung sức, đồng lòng cùng thành phố viết tiếp những trang sử mới, đưa Hải Phòng vươn tầm quốc tế.
BÙI HƯƠNG