baohaiphong.vn

Đời sống văn hóa

Đánh thức di sản Hải Phòng trong không gian số

.

Di sản, văn hóa Hải Phòng đang có thêm hành trình mới trên không gian số. Công nghệ mở lối để những câu chuyện của quá khứ đến gần hơn với công chúng hôm nay.

Đánh thức di sản Hải Phòng trong không gian số

Mo loi vao mien ky uc

Giữa không gian linh thiêng của quần thể di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc, anh Nguyễn Hoàng Nhật Anh, du khách đến từ Bắc Ninh có dịp khám phá vùng đất gắn với tên tuổi nhiều bậc tiền nhân, danh nhân lịch sử. Nếu tại Côn Sơn, du khách tìm về dấu tích của Thiền phái Trúc Lâm và những giá trị văn hóa, tâm linh lâu đời thì ở Kiếp Bạc, câu chuyện về Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn cùng hào khí Đông A lại gợi nhắc một thời kỳ lịch sử hào hùng của dân tộc.

emag-danh-thuc-di-san (2)

Sau khi quét mã QR tra cứu thông tin, anh Nhật Anh chia sẻ: “Tôi thấy cách tra cứu thông tin bằng mã QR rất thuận tiện. Chỉ cần dùng điện thoại quét mã là có thể tìm hiểu ngay những thông tin về di tích, không phải mất công tìm kiếm ở nhiều nơi. Cách làm này giúp chuyến tham quan thú vị hơn, nhất là với những người muốn tìm hiểu sâu về lịch sử, văn hóa của địa danh mình đặt chân đến”.

ANH BIA DOC (5)
Nhiều di tích trang bị thêm mã quét QR để mỗi người đến tham quan có thể tìm hiểu rõ hơn về di sản, văn hóa.

Với những người lần đầu đến Kiếp Bạc, mã QR không chỉ là công cụ tra cứu. Đó còn là cánh cửa mở vào câu chuyện về vị anh hùng dân tộc, về vùng đất từng ghi dấu những chiến công giữ nước, về một không gian văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

emag-danh-thuc-di-san (3)

Theo Tiến sĩ sử học Lê Duy Mạnh, Phó Trưởng Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc, trong hành trình về với di sản, công nghệ số trở thành cầu nối, giúp thông tin về di tích đến với du khách thuận tiện hơn. Từ một mã QR được quét bằng điện thoại, người xem có thể chủ động tiếp cận tư liệu, tìm hiểu về nhân vật, sự kiện và ý nghĩa của từng địa danh. Những câu chuyện vốn được lưu giữ trong sử sách, hồ sơ di tích nhờ đó có thêm cách tiếp cận gần gũi, sinh động với công chúng hôm nay.

emag-danh-thuc-di-san (4)
Tại nhiều điểm di tích, lịch sử, văn hóa của thành phố Hải Phòng đã dùng công nghệ để "kể" những câu chuyện di sản theo cách hiện đại và đầy lôi cuốn.
emag-danh-thuc-di-san (5)
Mã QR đã trở thành một phương tiện số cung cấp thông tin hữu ích đối với du khách, nhất là với người trẻ.

Cách làm này cũng đang được triển khai tại nhiều di tích khác của thành phố Hải Phòng. Ở đền Từ Lương Xâm, nơi thờ Đức vương Ngô Quyền, mã QR giúp du khách tiếp cận thông tin về nhân vật lịch sử và di tích ngay trong quá trình tham quan. Ông Phạm Văn Xuân, đại diện ban khánh tiết đền Từ Lương Xâm từng chia sẻ: “Có người đến đây cũng chỉ biết ở đây có đền thôi, chứ không biết thờ ai”.

Câu nói bộc trực ấy gợi ra một thực tế không phải ai đặt chân đến di tích cũng hiểu đầy đủ giá trị của nơi mình đang đứng. Có những địa danh quen thuộc với người dân địa phương nhưng còn xa lạ với khách phương xa. Có những nhân vật lịch sử được thờ phụng qua nhiều thế hệ nhưng câu chuyện về cuộc đời, sự nghiệp chưa từng được kể một cách dễ hiểu với người trẻ. Vì thế, mã QR đã trở thành một phương tiện số cung cấp thông tin hữu ích đối với du khách, nhất là với người trẻ.


ke chuyen bang ngon ngu so

emag-danh-thuc-di-san (6)
Tại Hải Phòng, công nghệ số đang được đưa vào nhiều hoạt động giới thiệu, quảng bá di sản.

Di sản vốn không thiếu những câu chuyện hay. Điều cần thiết là tìm cách để những câu chuyện ấy tiếp tục sống trong đời sống hôm nay.

Tại Hải Phòng, công nghệ số đang được đưa vào nhiều hoạt động giới thiệu, quảng bá di sản, từ số hóa tư liệu, hình ảnh, xây dựng dữ liệu phục vụ tra cứu đến ứng dụng công nghệ trong các sản phẩm du lịch. Cuối năm 2025, hình ảnh, dữ liệu và nội dung thuyết minh tại 40 điểm di tích, du lịch đã được số hóa, tích hợp trên ứng dụng Hải Phòng Go. Đây là bước khởi đầu để người dân, du khách có thêm kênh tìm hiểu thông tin trước và trong hành trình tham quan.

emag-danh-thuc-di-san (7)

Câu chuyện tại đình Hàng Kênh cho thấy một hướng tiếp cận mới, sinh động. Câu chuyện lịch sử, văn hóa của di tích được kể một cách rất khác. Công nghệ trình chiếu 3D mapping được sử dụng để tái hiện chiến thắng Bạch Đằng năm 938 trong chương trình “Sóng Bạch Đằng - Hào khí Ngô Quyền” được tổ chức thường xuyên.

emag-danh-thuc-di-san (9)

Trên nền kiến trúc cổ, ánh sáng và hình ảnh chuyển động đưa người xem trở lại một dấu mốc lịch sử. Câu chuyện về chiến thắng của Ngô Quyền không chỉ được kể bằng lời thuyết minh hay những trang tư liệu mà còn hiện lên qua một hình thức trình diễn trực quan. Công nghệ tạo thêm sức hấp dẫn cho trải nghiệm, trong khi giá trị cốt lõi vẫn là lịch sử và bản sắc văn hóa của vùng đất.

emag-danh-thuc-di-san (11)

Công nghệ được đặt trong mối liên hệ với không gian di tích, nghệ thuật truyền thống và nhu cầu khám phá của du khách. Một buổi trình diễn ánh sáng chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp người xem hiểu hơn về câu chuyện lịch sử. Một mã QR chỉ phát huy giá trị khi thông tin được chọn lọc, chính xác và dễ tiếp cận. Công nghệ có thể tạo sự tò mò ban đầu, nhưng chiều sâu văn hóa mới là điều giữ chân người xem.

Phó giáo sư, tiến sĩ Phạm Lan Oanh, Phó Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam từng nhìn nhận: Từ góc nhìn văn hóa, truyền thông số không chỉ là công cụ quảng bá mà còn hình thành “không gian văn hóa mới”.

Nhận định này gợi mở một cách nhìn rộng hơn về vai trò của công nghệ. Không gian số không chỉ là nơi giới thiệu di sản, mà còn có thể trở thành môi trường để công chúng tiếp cận, tương tác và tiếp tục lan tỏa những giá trị văn hóa.

Với một thành phố có bề dày lịch sử như Hải Phòng, hướng đi ấy mở ra nhiều cơ hội. Những câu chuyện về lịch sử dựng nước, giữ nước, truyền thống văn hóa vùng đất cửa biển, các làng nghề, lễ hội, nghệ thuật dân gian có thể được giới thiệu bằng nhiều hình thức khác nhau. Một bộ ảnh tư liệu được số hóa, một câu chuyện được kể bằng video ngắn, một không gian di tích được tái hiện bằng công nghệ thực tế ảo hay một hành trình khám phá tích hợp trên nền tảng số đều có thể đưa di sản đến gần hơn với công chúng, nhất là thế hệ trẻ.

Lễ hội chùa Bạch Hào, xã Thanh Hà diễn ra từ mồng 4 đến mồng 6 tháng Giêng âm lịch hằng năm, được xem là một trong những lễ hội sớm nhất trong năm của Hải Phòng. Đây cũng là lễ hội mở Xuân nổi tiếng vùng Đồng bằng châu thổ sông Hồng, đã được ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2015. Đua thuyền chải là một trong các nội dung hấp dẫn tại lễ hội này.
Lễ hội chùa Bạch Hào, xã Thanh Hà.
Lễ hội Từ Lương Xâm ở phường Đông Hải, nơi Ngô Quyền dựng đại bản doanh huy động quân dân đóng cọc gỗ trên sông Bạch Đằng, làm nên chiến thắng lưu danh thiên cổ trước quân Nam Hán. Lễ hội diễn ra chính thức từ ngày 14 đến ngày 17 tháng Giêng Âm lịch hàng năm (cao điểm là ngày rằm tháng Giêng).
Lễ hội Từ Lương Xâm ở phường Đông Hải.
Lễ hội Hoa Phượng Đỏ trở thành sự kiện văn hóa, du lịch đặc trưng, góp phần quảng bá hình ảnh thành phố Cảng và tạo điểm nhấn thu hút du khách trong mùa hè. Ảnh: HOÀNG QUÂN
Lễ hội Hoa Phượng Đỏ là sự kiện văn hóa, du lịch đặc trưng, góp phần quảng bá hình ảnh thành phố Cảng và tạo điểm nhấn thu hút du khách trong mùa hè.
Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc - mùa thu năm 2026 hoành tráng với sân khấu lớn, thiết bị công nghệ hiện đại và các chương trình nghệ thuật đặc sắc.
Lễ hội Côn Sơn, Kiếp Bạc - mùa thu năm 2026 hoành tráng với sân khấu lớn, thiết bị công nghệ hiện đại và các chương trình nghệ thuật đặc sắc.

di san co them mot doi song moi
Hải Phòng sở hữu hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể rất phong phú.

Hải Phòng sở hữu hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, đa dạng với gần 4.000 di tích lịch sử, văn hóa, trong đó có 2 di sản thế giới, 9 di tích quốc gia đặc biệt, 257 di tích quốc gia, 722 di tích cấp thành phố và 33 bảo vật quốc gia. Thành phố còn có 2 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO vinh danh, 24 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cùng 1.289 lễ hội truyền thống.

emag-danh-thuc-di-san (12)

Đây là nguồn tài nguyên quý giá để Hải Phòng phát triển du lịch văn hóa, khai thác giá trị di sản và quảng bá hình ảnh thành phố.

Mỗi di tích, hiện vật, lễ hội hay tập quán đều mang trong mình những câu chuyện riêng. Nhưng nếu chỉ được lưu giữ trong hồ sơ, nằm sau tủ kính hoặc giới thiệu bằng những hình thức ít thay đổi, nhiều giá trị có thể chưa đến được với đông đảo công chúng.

di-san-6.png
di-san-7.png
Số hóa di sản cần được nhìn nhận như một quá trình lâu dài.

Bởi vậy, số hóa di sản cần được nhìn nhận như một quá trình lâu dài, bắt đầu từ kiểm kê, tư liệu hóa, chuẩn hóa dữ liệu và tiếp tục bằng việc xây dựng các sản phẩm số có khả năng phục vụ cộng đồng. Mục tiêu thành phố đặt ra đến năm 2030 là số hóa thông tin 100% số di tích quốc gia và di tích quốc gia đặc biệt. Đây không chỉ là yêu cầu về tiến độ, khối lượng dữ liệu, mà còn đặt ra bài toán về chất lượng thông tin, khả năng cập nhật và phương thức khai thác sau số hóa.

emag-danh-thuc-di-san (13)
Các thông tin số hóa như một phần quan trọng bổ sung cho những trải nghiệm di sản thực của du khách.

Tuy nhiên, số hóa không thể thay thế công tác bảo tồn di tích. Dù công nghệ hiện đại đến đâu cũng không thể thay thế việc tu bổ các công trình xuống cấp, bảo vệ hiện vật và duy trì các hoạt động văn hóa truyền thống. Vì vậy, thành phố cần thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ: gìn giữ các giá trị di sản trong đời sống thực và ứng dụng công nghệ để đưa di sản đến gần hơn với công chúng.

Bên cạnh đầu tư hạ tầng, thiết bị, thành phố cần đặc biệt chú trọng chất lượng tư liệu số hóa. Các câu chuyện lịch sử, thông tin giới thiệu về di tích phải được kiểm chứng, biên soạn dựa trên cơ sở khoa học. Quá trình này cần có sự tham gia của các nhà nghiên cứu, cán bộ quản lý di tích, nghệ nhân và những người trực tiếp gìn giữ di sản tại cộng đồng. Bởi chỉ khi có nguồn tư liệu chính xác, đáng tin cậy và am hiểu sâu sắc về văn hóa, các sản phẩm số mới có thể truyền tải đầy đủ giá trị của di sản.

emag-danh-thuc-di-san (14)

Bài: HẢI MINH

Ảnh: NHÓM PHÓNG VIÊN

Trình bày: THU THẢO

.