Phát triển hệ sinh thái công nghiệp hàng hải, cơ khí biển hiện đại, xanh, số
Ngày 3/11/2026, Chính phủ ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Thông báo số 125-TB/VPTW ngày 18/7/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng về kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia.

Tại nhiệm vụ về phát triển hệ sinh thái công nghiệp hàng hải, cơ khí biển hiện đại, xanh, số và nâng cao năng lực tự chủ, Chính phủ xác định một số định hướng, nhiệm vụ trọng tâm như sau:
Xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hàng hải hiện đại, đồng bộ, có khả năng tự chủ và cạnh tranh quốc tế.
Công nghiệp hàng hải quốc gia là bộ phận công nghiệp cốt lõi của hệ sinh thái hàng hải, bao gồm các năng lực sản xuất, chế tạo, sửa chữa, cung ứng và phát triển công nghệ phục vụ tàu biển, phương tiện thủy nội địa, cảng biển, vận tải biển và đường thủy nội địa, logistics và các hoạt động hàng hải; lấy công nghiệp đóng tàu, cơ khí biển, công nghiệp hỗ trợ và công nghiệp thiết bị, công trình biển làm các cấu phần chủ yếu.
Phát triển công nghiệp hàng hải, cơ khí biển theo hướng chuyển từ duy trì năng lực sản xuất sang xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, đồng bộ, có khả năng tự chủ và năng lực cạnh tranh quốc tế, xác định rõ mối liên kết giữa các cấu phần của hệ sinh thái, bao gồm: (i) thị trường và không gian hoạt động hàng hải, đường thủy nội địa như đội tàu biển, phương tiện thủy nội địa, hệ thống cảng biển, cảng thủy nội địa, vận tải biển, vận tải đường thủy nội địa và các dịch vụ hàng hải, đường thủy, logistics và chuỗi cung ứng; (ii) các cấu phần công nghiệp cốt lõi gồm công nghiệp đóng tàu, sửa chữa, hoán cải tàu; cơ khí biển và thiết bị hàng hải; công nghiệp hỗ trợ; thiết bị, máy móc, kết cấu phục vụ công trình biển và hoạt động ngoài khơi; và (iii) các nền tảng hỗ trợ gồm thể chế, bảo đảm yêu cầu về an toàn, bảo vệ môi trường, quốc phòng và an ninh; nghiên cứu, thiết kế, khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đăng kiểm, nguồn nhân lực, hạ tầng, tài chính và các dịch vụ kỹ thuật có liên quan. Trong đó, công nghiệp đóng tàu, sửa chữa, hoán cải tàu là cấu phần sản xuất chủ lực; cơ khí biển, thiết bị hàng hải, công nghiệp hỗ trợ, thiết bị, máy móc và kết cấu phục vụ công trình biển là các cấu phần công nghiệp cốt lõi và cung ứng đầu vào của chuỗi giá trị; nghiên cứu, thiết kế, khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đăng kiểm, nguồn nhân lực, hạ tầng, tài chính và dịch vụ kỹ thuật là các nền tảng hỗ trợ; thị trường, đội tàu, cảng biển, cảng thủy nội địa, vận tải biển, vận tải đường thủy nội địa, các dịch vụ hàng hải, đường thủy, logistics và chuỗi cung ứng tạo không gian ứng dụng, thị trường và đầu ra của hệ sinh thái.
Ưu tiên phát triển các lĩnh vực nền tảng và từng bước làm chủ công nghệ cốt lõi. Chủ động nghiên cứu, dự báo các xu hướng mới của hàng hải quốc tế nhằm tận dụng tốt các cơ hội, góp phần xây dựng Việt Nam thành một quốc gia biển mạnh. Ưu tiên phát triển các lĩnh vực nền tảng của công nghiệp hàng hải, cơ khí biển, nhất là thiết kế, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, công nghiệp hỗ trợ, đăng kiểm, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, dữ liệu và nguồn nhân lực chất lượng cao; từng bước làm chủ các công nghệ cốt lõi (công nghệ thiết kế, mô phỏng; công nghệ chế tạo, gia công, tự động hóa và robot trong đóng mới, sửa chữa, hoán cải phương tiện; công nghệ động lực, điện, điện tử, điều khiển và thiết bị hàng hải; công nghệ vật liệu mới, vật liệu có tính năng cao, công nghệ hàn và công nghệ chế tạo sản phẩm công nghiệp hỗ trợ; công nghệ thiết kế, chế tạo kết cấu, thiết bị và công trình biển, công trình ngoài khơi...).
Tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, vật liệu mới, công nghệ xanh và các công nghệ tiên tiến trong thiết kế, sản xuất, quản lý và khai thác sản phẩm công nghiệp hàng hải, cơ khí biển; thúc đẩy đổi mới mô hình quản trị doanh nghiệp, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của ngành. Khuyến khích ứng dụng các công nghệ này theo từng nhóm sản phẩm, công đoạn và chuỗi giá trị, ưu tiên các lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng cao, nâng cao năng suất, chất lượng, an toàn, hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm phát thải.
Việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực phải gắn với nhu cầu của doanh nghiệp và yêu cầu thực tế của thị trường. Tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo, cơ sở nghiên cứu với doanh nghiệp; có cơ chế thu hút, đào tạo, sử dụng, đãi ngộ và giữ chân đội ngũ chuyên gia, kỹ sư, công nhân kỹ thuật lành nghề đáp ứng yêu cầu phát triển công nghiệp hàng hải, cơ khí biển trong giai đoạn mới.
Khuyến khích phát triển các sản phẩm, công nghệ và dịch vụ đáp ứng yêu cầu chuyển đổi xanh, giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên, phát triển kinh tế tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu; từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về môi trường, an toàn và phát triển bền vững.
Các định hướng, nhiệm vụ nêu trên thể hiện yêu cầu phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia theo hướng hiện đại, đồng bộ, xanh và ứng dụng công nghệ số; đồng thời chú trọng nâng cao năng lực nghiên cứu, chế tạo, làm chủ công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Qua đó, từng bước hình thành hệ sinh thái công nghiệp hàng hải có năng lực tự chủ, gia tăng giá trị trong nước, nâng cao sức cạnh tranh quốc tế và góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.
THANH HIỀN