Thực hiện kiểm kê, lập báo cáo giảm phát thải CO2 - Không còn nhiều thời gian để trì hoãn
Dự kiến đến năm 2029, thị trường mua bán tín chỉ carbon (CO2) sẽ chính thức đi vào vận hành.

Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, nhiều doanh nghiệp vẫn còn lúng túng trong việc triển khai các bước chuẩn bị cần thiết để sẵn sàng tham gia thị trường.
Còn những bỡ ngỡ trong thực hiện
Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, thành phố hiện có 163 cơ sở phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính (KNK). Trong đó, lĩnh vực Công thương 147 cơ sở, lĩnh vực Xây dựng - giao thông vận tải 14 cơ sở, lĩnh vực Tài nguyên môi trường 2 cơ sở thuộc danh mục lĩnh vực, cơ sở phát thải khí nhà kính.
Việc triển khai kiểm kê KNK sẽ giúp đánh giá chính xác nguồn phát thải, là cơ sở để xây dựng kế hoạch giảm phát thải. Đây là bước quan trọng để doanh nghiệp được cấp tín chỉ và tham gia thị trường CO2. Ngày 31/3/2027 là thời hạn chót doanh nghiệp phải nộp báo cáo kiểm kê KNK về cơ quan chức năng để đánh giá, thẩm định. Song việc lập báo cáo và tham gia thị trường doanh nghiệp vẫn là lĩnh vực mới đối với doanh nghiệp.
Công ty CP Sông Đà Cao Cường là doanh nghiệp sản xuất trong lĩnh vực tái chế, xử lý tro xỉ phát sinh nhiệt điện, sản xuất phân bón. Đây là một trong các đơn vị phải thực hiện việc kiểm kê KNK của thành phố. Thời gian qua, doanh nghiệp chú trọng cải tiến công nghệ sản xuất để giảm phát thải KNK. Hiện nay, doanh nghiệp thuê đơn vị tư vấn thực hiện kiểm kê và lập báo cáo. Song doanh nghiệp băn khoăn chất lượng báo cáo kiểm kê không bảo đảm yêu cầu để được thẩm định. Theo Tổng Giám đốc Công ty CP Sông Đà Cao Cường Vũ Văn Chiến, doanh nghiệp mong ngành chức năng giới thiệu hoặc công khai danh sách những đơn vị tư vấn lập báo cáo bảo đảm yêu cầu, tiêu chuẩn theo quy định. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp có đầu mối liên hệ thực hiện.
Báo cáo kiểm kê là cơ sở lập kế hoạch giảm phát thải, trên cơ sở đó doanh nghiệp mới xét cấp tín chỉ CO2. Các quy trình kiểm kê, lập kế hoạch đều có những yêu cầu, tiêu chuẩn chặt chẽ. Việc kiểm kê bao gồm các phạm vi phát thải trực tiếp từ nguồn do doanh nghiệp; phát thải gián tiếp từ nguồn năng lượng điện, nhiệt tiêu thụ và phản ánh tác động môi trường diện rộng từ các nguồn nằm ngoài quyền sở hữu hoặc kiểm soát trực tiếp của tổ chức. Do đó, nếu quy trình thu thập dữ liệu không bảo đảm quy định, quy trình kỹ thuật chuyên môn nguy cơ sai số là rất lớn, từ đó không có khả năng thiết lập hệ thống quản trị dữ liệu tự động. Bên cạnh đó, để đưa ra tính toán phát thải cần chi phí không nhỏ. Đây là khó khăn đối với khối doanh nghiệp vừa và nhỏ, còn hạn chế nguồn lực tài chính và nhân sự chuyên môn kỹ thuật.
Theo chuyên gia của Công ty TNHH Allotrope Vietnam, đơn vị tư vấn kế hoạch giảm phát thải của thành phố cho biết: Năm 2026, thị trường tín chỉ CO2 chưa ghi nhận tín chỉ CO2 nào được niêm yết, mới có hạn ngạch phát thải. Nguyên nhân thứ nhất là chưa có nguồn tín chỉ đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý theo quy định mới. Có thể nói, vấn đề hiện nay không phải là thiếu dự án giảm phát thải mà là thiếu các tín chỉ đủ điều kiện để tham gia thị trường.
Đồng hành doanh nghiệp trong triển khai

Năm 2027 là năm hoàn thiện báo cáo kiểm kê và thẩm định phát thải cho kỳ đầu tiên. Đồng thời cơ quan quản lý sẽ công bố hạn ngạch cho giai đoạn tiếp theo. Cuối năm 2027 là thời điểm chốt sổ và thực hiện nghĩa vụ hoàn trả hạn ngạch. Từ năm 2028, cơ chế công nhận các phương pháp tạo tín chỉ trong nước sẽ được thúc đẩy mạnh hơn. Đến năm 2029, thị trường CO2 Việt Nam sẽ kết thúc giai đoạn thí điểm để chuyển sang vận hành chính thức. Do đó, để có thời gian tham gia thị trường CO2, doanh nghiệp cần có sự chuẩn bị khẩn trương hơn.
Ông Phạm Văn Thuấn, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh: Việc thực hiện các chính sách, pháp luật về kiểm kê, giảm phát thải và phát triển thị trường CO2 đang đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác quản lý nhà nước cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Mới đây, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Công ty TNHH Allotrope Vietnam tổ chức Hội nghị tập huấn về mô phỏng hệ thống giao dịch phát thải (ETS). Điểm đáng chú ý của chương trình là bên cạnh việc giới thiệu những nguyên lý cơ bản về ETS, các đại biểu sẽ được trực tiếp thực hành mô phỏng các tình huống giao dịch, đưa ra quyết định về quản lý hạn ngạch phát thải, lựa chọn phương án tuân thủ và cân đối chi phí giảm phát thải dưới góc độ của cơ quan quản lý nhà nước cũng như doanh nghiệp.
Theo Tổng giám đốc Công ty CP Sông Đà Cao Cường Vũ Văn Chiến, đối với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các cơ sở thuộc đối tượng phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính, cần xác định việc kiểm kê và giảm phát thải không đơn thuần là yêu cầu tuân thủ quy định pháp luật mà còn là cơ hội để rà soát quy trình sản xuất, tiết kiệm năng lượng, đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và năng lực cạnh tranh. Doanh nghiệp sẽ cần chủ động nâng cao năng lực quản trị phát thải, từng bước tiếp cận các công cụ và phương thức vận hành của thị trường CO2.
BẢO CHÂU