Giữ vững danh dự nhà giáo trong đổi mới giáo dục
Đổi mới giáo dục đòi hỏi mỗi nhà giáo không ngừng nâng cao năng lực, giữ gìn phẩm chất, trách nhiệm và danh dự nghề nghiệp.

Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 không chỉ là dịp tri ân những người tận tụy với sự nghiệp trồng người mà còn là thời điểm nhìn nhận sâu sắc hơn về danh dự, trách nhiệm và sứ mệnh của nghề giáo. Trong bối cảnh chuyển đổi số, giữ gìn phẩm chất nhà giáo, chủ động đổi mới phương pháp quản lý, giảng dạy là yêu cầu quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục thực chất.
Truyền thống “tôn sư trọng đạo” là nét đẹp văn hóa của dân tộc, được hun đúc qua nhiều thế hệ. Những tấm gương nhà giáo tiêu biểu như thầy giáo Chu Văn An với khí tiết thanh cao, danh nhân văn hóa Nguyễn Bỉnh Khiêm với nhiều thế hệ học trò ưu tú đã góp phần làm rạng danh nghề dạy học.
Truyền thống ấy tiếp tục được các thế hệ nhà giáo hôm nay gìn giữ và phát huy. Đó là những thầy cô bền bỉ bám trường, bám lớp từ miền núi cao đến hải đảo xa xôi, tận tụy gieo mầm tri thức. Những cống hiến thầm lặng, những tấm gương bình dị mà cao quý góp phần làm nên vẻ đẹp của nghề giáo, đồng thời đặt ra yêu cầu phải bảo vệ danh dự, uy tín của đội ngũ nhà giáo.
Trong bối cảnh hiện nay, người thầy phải đối mặt với nhiều áp lực và yêu cầu đổi mới. Sự phát triển nhanh chóng của tri thức, công nghệ và yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao đòi hỏi mỗi nhà giáo phải chủ động thay đổi tư duy, nâng cao năng lực và đổi mới phương pháp giảng dạy.
Năm học 2026 - 2027, ngành giáo dục triển khai nhiều nhiệm vụ quan trọng như sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, điều chỉnh phương thức tuyển sinh, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phát triển giáo dục STEM và nâng cao chất lượng dạy, học ngoại ngữ. Cùng với đó là yêu cầu chấn chỉnh tình trạng lạm thu, phòng chống bạo lực học đường, gian lận thi cử và khắc phục bệnh thành tích.
Tuy nhiên, một số biểu hiện lệch chuẩn trong môi trường giáo dục thời gian qua cũng đặt ra nhiều vấn đề đáng suy ngẫm. Vụ việc một số cán bộ, giáo viên liên quan sai phạm trong tổ chức kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông tại Tuyên Quang bị xem xét kỷ luật, khởi tố hình sự; một số hiệu trưởng tại Huế bị khai trừ Đảng, khởi tố, bắt tạm giam vì nhận hối lộ đã gây lo ngại trong dư luận về tính liêm chính, trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp.
Những sai phạm này không đại diện cho toàn bộ đội ngũ nhà giáo, nhưng là lời cảnh báo về yêu cầu giữ gìn phẩm chất, đạo đức và trách nhiệm của người làm công tác giáo dục.
Trước những thay đổi của thời đại, đổi mới phương pháp quản lý và dạy học cần hướng đến chất lượng thực chất. Khi tri thức ngày càng rộng mở, trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ tìm kiếm, xử lý thông tin, vai trò của người thầy cũng cần thay đổi. Giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn phải hướng dẫn học sinh tự học, phát triển tư duy độc lập, khả năng sáng tạo, biết chọn lọc và kiểm chứng thông tin.
Công nghệ có thể hỗ trợ bài giảng nhưng không thể thay thế sự thấu hiểu, tình thương và khả năng định hướng nhân cách của người thầy. Đây vẫn là những giá trị cốt lõi làm nên vai trò không thể thay thế của nghề giáo.
Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo cùng Luật Nhà giáo năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, mở ra những kỳ vọng mới trong xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo. Các chính sách về quyền, nghĩa vụ, đào tạo, bồi dưỡng, tôn vinh và đãi ngộ, trong đó có chính sách tiền lương, thể hiện sự quan tâm, ghi nhận đối với nghề giáo. Tuy nhiên, chính sách chỉ phát huy hiệu quả khi gắn với trách nhiệm, năng lực và chất lượng thực tế của mỗi nhà giáo.
Thời gian qua, thành phố quan tâm xây dựng cơ chế, chính sách, ưu tiên nguồn lực đầu tư cho giáo dục và đội ngũ cán bộ, giáo viên trực tiếp giảng dạy. Năm 2026, hơn 20,5% tổng chi ngân sách địa phương được dành cho giáo dục. Thành phố đẩy mạnh bồi dưỡng năng lực số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giáo dục, đào tạo và dạy nghề cho đội ngũ cán bộ, giáo viên.
Tuy nhiên, với khoảng 1,1 triệu người học trong năm học 2026 - 2027, các trường vẫn thiếu hơn 1.000 giáo viên so với biên chế được giao. Vì vậy, bảo đảm đủ giáo viên, phân bổ hợp lý giữa các cơ sở giáo dục, đầu tư cơ sở vật chất và giảm áp lực hành chính là những điều kiện cần thiết để nhà giáo yên tâm công tác, cống hiến.
Quan trọng hơn, đổi mới giáo dục phải bắt đầu từ chính mỗi nhà giáo bằng tinh thần tự học, tự rèn luyện, trách nhiệm nghề nghiệp, sự công tâm trong đánh giá và tôn trọng sự khác biệt của học sinh. Cùng với đó, ngành Giáo dục cần xây dựng môi trường sư phạm lành mạnh, an toàn, bảo vệ danh dự, nhân phẩm nhà giáo và xử lý nghiêm những hành vi vi phạm.
Danh dự người thầy không thể đánh đổi vì lợi ích cá nhân hay bệnh thành tích. Bên cạnh việc tạo điều kiện để nhà giáo yên tâm gắn bó với nghề, được tôn trọng và phát huy năng lực chuyên môn, mỗi người thầy cần ý thức sâu sắc về phẩm chất, trách nhiệm và sứ mệnh của mình.
Khi mỗi nhà giáo giữ được tâm sáng, vững vàng về chuyên môn và trách nhiệm, người thầy mới thực sự trở thành điểm tựa tin cậy của học trò, góp phần đưa giáo dục trở về với chất lượng thực chất và những giá trị cốt lõi.
THANH VÂN