baohaiphong.vn

Góc nhìn

Phát triển công nghiệp văn hóa có trọng tâm, trọng điểm

HẢI HẬU

Để công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng mới, cần lựa chọn những lĩnh vực có lợi thế, tập trung nguồn lực phát triển sản phẩm đặc trưng, tránh đầu tư dàn trải, thiếu hiệu quả.

Các đại biểu tại khu vực giới thiệu tiềm năng, lợi thế phát triển công nghiệp điện ảnh của thành phố Hải Phòng.
Hải Phòng có nhiều tiềm năng phát triển công nghiệp điện ảnh. Trong ảnh: Đồng chí Phó Chủ tịch UBND thành phố Đào Trọng Đức cùng Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Nhật Bản Phạm Quang Hiệu, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến điện ảnh Việt Nam Ngô Phương Lan và các đại biểu tham dự Hội thảo “Điện ảnh Việt Nam trong kết nối châu Á: Bản sắc, sáng tạo và hợp tác quốc tế”.

Tại phiên thảo luận ở hội trường Quốc hội sáng 10/11 về dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng) đề nghị không quy định 10 nhóm ngành công nghiệp văn hóa theo hướng ngang nhau, mà cần xác định lĩnh vực ưu tiên theo từng giai đoạn, phù hợp với tinh thần phát triển có trọng tâm, trọng điểm theo Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị. Đại biểu cũng đề xuất gắn hỗ trợ ngân sách, nhất là chi phí sản xuất, với kết quả đầu ra như giá trị gia tăng và việc làm; bổ sung ưu đãi thuế cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực văn hóa.

Trong bức tranh chung của cả nước, đề xuất này đặt ra vấn đề thiết thực đối với Hải Phòng trong quá trình xây dựng công nghiệp văn hóa: không chạy theo số lượng lĩnh vực hay quy mô đầu tư, mà phải xác định đúng thế mạnh, chọn đúng sản phẩm và có phương án khai thác hiệu quả. Bởi sau hợp nhất địa giới hành chính, thành phố có nguồn tài nguyên văn hóa phong phú hơn, nhưng nếu không có sự lựa chọn, ưu tiên rõ ràng, nguồn lực rất dễ bị phân tán vào nhiều dự án nhỏ lẻ, thiếu tính liên kết và khó hình thành thương hiệu.

Trước hết, Hải Phòng cần xác định một số lĩnh vực có khả năng tạo lợi thế cạnh tranh để tập trung đầu tư trong từng giai đoạn. Trong đó, du lịch văn hóa, du lịch di sản là hướng có nhiều tiềm năng. Thành phố sở hữu hệ thống di sản đa dạng, từ Côn Sơn - Kiếp Bạc, các di tích gắn với vương triều Trần, nhà Mạc, danh nhân văn hóa Nguyễn Bỉnh Khiêm đến không gian văn hóa biển đảo Cát Bà, Đồ Sơn và di sản đô thị. Đây không chỉ là tài nguyên phục vụ tham quan mà còn là chất liệu để sáng tạo những sản phẩm du lịch có chiều sâu.

Tuy nhiên, phát triển du lịch di sản không thể chỉ dừng ở tu bổ di tích, tổ chức lễ hội hay xây dựng điểm check-in, cần đầu tư vào sản phẩm cụ thể như tuyến trải nghiệm liên vùng, chương trình diễn xướng và nghệ thuật thực cảnh, không gian giới thiệu di sản, sản phẩm lưu niệm mang dấu ấn địa phương, ứng dụng công nghệ số trong thuyết minh và tương tác... Mỗi di sản cần được kể bằng một câu chuyện hấp dẫn, có sản phẩm đặc trưng và dịch vụ đi kèm. Qua đó giúp kéo dài thời gian lưu trú, tăng mức chi tiêu của du khách và tạo sinh kế cho cộng đồng.

de-an-san-khau-truyen-hinh-cbbc568adf9b3b41212079c5836bd2d3-2-.jpg
Các chương trình, vở diễn thuộc chương trình Sân khấu truyền hình tạo nguồn sản phẩm công nghiệp văn hóa cho Hải Phòng; đồng thời đánh thức tiềm năng 2 lĩnh vực công nghiệp văn hóa là nghệ thuật biểu diễn và điện ảnh - truyền hình. Ảnh: ĐỖ HIỀN

Một hướng khác Hải Phòng có thể ưu tiên là điện ảnh và nghệ thuật biểu diễn. Hình ảnh thành phố cảng, bề dày lịch sử cách mạng, văn hóa biển, đời sống công nhân và nhịp sống đô thị là nguồn chất liệu giàu tiềm năng. Thành phố cần có cơ chế thu hút các đoàn làm phim, hỗ trợ kết nối bối cảnh quay, tư liệu và nhân lực địa phương; đồng thời khuyến khích sáng tác những tác phẩm nghệ thuật khai thác bản sắc đất Cảng. Các nhà hát, thiết chế văn hóa cần được khai thác như không gian sản xuất, giới thiệu và thương mại hóa sản phẩm, không chỉ phục vụ những chương trình biểu diễn theo nhiệm vụ.

Muốn làm được điều đó, cách thức phân bổ nguồn lực phải thay đổi. Thay vì chỉ ưu tiên xây dựng thêm công trình, cần dành nguồn lực thích đáng cho sáng tạo, sản xuất và quảng bá sản phẩm. Mỗi dự án sử dụng ngân sách cần có mục tiêu, đối tượng thụ hưởng, phương án khai thác và tiêu chí đánh giá cụ thể. Hiệu quả không chỉ tính bằng số sự kiện, lượt khách hay kinh phí giải ngân, mà phải được đo bằng doanh thu, việc làm, khả năng duy trì sản phẩm và mức độ đóng góp cho cộng đồng. Những dự án không chứng minh được hiệu quả cần được rà soát, điều chỉnh, tránh tình trạng đầu tư xong nhưng thiếu kinh phí vận hành.

Đặc biệt, thành phố cần chuyển từ tư duy Nhà nước trực tiếp đầu tư, tổ chức sang kiến tạo môi trường để doanh nghiệp và các chủ thể sáng tạo tham gia. Cần có chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng, mặt bằng; khuyến khích hợp tác công - tư trong khai thác thiết chế văn hóa và tài nguyên di sản. Đồng thời, mở rộng cơ hội tiếp cận hỗ trợ cho nghệ sĩ, nghệ nhân, nhóm sáng tạo độc lập và cộng đồng địa phương, không chỉ giới hạn ở doanh nghiệp. Việc khai thác thương mại di sản phải gắn với bảo vệ quyền lợi, sự tham gia và chia sẻ lợi ích công bằng với cộng đồng nắm giữ di sản.

Công nghiệp văn hóa không thể phát triển bằng những dự án riêng lẻ, càng không thể chỉ được đánh giá qua số công trình hay sự kiện được tổ chức. Với Hải Phòng, điều cần thiết lúc này là một chiến lược lựa chọn có trọng tâm, xác định rõ sản phẩm chủ lực, chủ thể thực hiện và thị trường hướng tới. Đầu tư đúng chỗ, hỗ trợ đúng đối tượng và đánh giá bằng kết quả thực chất sẽ giúp thành phố biến lợi thế văn hóa thành nguồn lực kinh tế, tạo dựng thương hiệu riêng và đóng góp bền vững cho tăng trưởng.

HẢI HẬU