'Sáng đèn' thiết chế văn hóa tại Hải Phòng
Hải Phòng đang từng bước đánh thức hệ thống thiết chế văn hóa, đưa các không gian này trở thành điểm hẹn sinh hoạt, sáng tạo và thụ hưởng văn hóa của người dân.

Đưa nghệ thuật đến gần công chúng
“Nhà hát đẹp, hoành tráng, các chương trình nghệ thuật phong phú, hấp dẫn. Đây là một điểm hẹn văn hóa của người dân thành phố Hải Phòng mỗi dịp cuối tuần…”, bà Nguyễn Thị Yến, phường Ngô Quyền chia sẻ khi thưởng thức đêm nhạc “Hải Phòng quê hương tôi” tại Nhà hát Hoa Phượng đầu tháng 11/2026.
Không chỉ khán giả, các nghệ sĩ cũng dành nhiều tình cảm cho không gian biểu diễn mới của thành phố. Nghệ sĩ Ưu tú, ca sĩ Phương Anh cho biết, lần đầu đứng trên sân khấu Nhà hát Hoa Phượng, chị không khỏi bất ngờ trước quy mô, sự hoành tráng của công trình và mong muốn có thêm nhiều cơ hội biểu diễn tại đây, mang những chương trình nghệ thuật chất lượng đến với công chúng Hải Phòng.
Với người dân thành phố, việc “sáng đèn” nhà hát không chỉ bổ sung địa điểm biểu diễn mà còn mở thêm cơ hội tiếp cận nghệ thuật chuyên nghiệp. Bà Trần Thị Thúy, phường An Dương cho rằng, cùng với phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất, việc chăm lo đời sống văn hóa tinh thần ngày càng cần được quan tâm. “Mong rằng, những chương trình nghệ thuật tương tự được tổ chức thường xuyên hơn, không chỉ tại những sân khấu lớn mà còn được đưa về các xã, phường để đông đảo người dân, nhất là những người ít có điều kiện đến nhà hát, được trực tiếp thưởng thức”, bà Thúy bày tỏ.
Tại nhiều khu dân cư, nhà văn hóa cơ sở cũng đang thường xuyên sáng đèn. Ở xã Gia Phúc, Nhà văn hóa thôn Phạm Trung mỗi tối lại đón người dân đến tập luyện các tiết mục múa, hát, chuẩn bị cho hội thi, hội diễn và chương trình giao lưu của địa phương. Được đầu tư khang trang, rộng rãi, nơi đây không chỉ phục vụ hội họp mà còn là điểm sinh hoạt văn nghệ, thể dục thể thao quen thuộc. “Mỗi người có một công việc riêng nhưng đều cố gắng thu xếp thời gian tham gia tập luyện. Những buổi sinh hoạt như vậy giúp chị em rèn luyện sức khỏe, tinh thần vui vẻ, gắn kết hơn”, chị Phạm Thị Lết, thôn Phạm Trung chia sẻ.
Tại xã Kiến Hải, với 27 thiết chế văn hóa, địa phương chú trọng khai thác công năng sử dụng chung, phục vụ hoạt động của chi ủy, chi bộ, ban công tác mặt trận, thôn, làng văn hóa và các câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ, thể thao. Theo bà Chung Nhật Lệ, Phó Chủ tịch UBND xã, việc phát huy hiệu quả các thiết chế góp phần tạo không gian vui chơi, giao lưu, làm phong phú đời sống tinh thần của người dân.
Đánh thức tiềm năng từ hệ thống thiết chế

Sau sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, Hải Phòng tiếp tục rà soát, bố trí và khai thác hệ thống thiết chế văn hóa từ thành phố đến cơ sở. Ở cấp thành phố, Nhà hát Hoa Phượng với thiết kế 1.500 chỗ, trong khuôn viên Trung tâm Hội nghị biểu diễn thành phố là thiết chế văn hóa hoành tráng bậc nhất của Hải Phòng và khu vực. Bên cạnh đó, Trung tâm Văn hóa, Điện ảnh và Triển lãm quản lý, vận hành Nhà hát thành phố; Nhà hát Sân khấu truyền thống quản lý, vận hành 3 rạp Sông Cấm, Tân Việt, Phương Đông; Nhà hát Nghệ thuật đương đại Hải Phòng quản lý, vận hành Nhà hát Tháng Tám (500 chỗ ngồi) và rạp Long Châu. Đây là những địa điểm phục vụ tập luyện, biểu diễn và tổ chức các chương trình nghệ thuật của thành phố.
Ở cấp cơ sở, toàn thành phố có hơn 100 trong tổng số 114 xã, phường, đặc khu được đầu tư xây dựng Trung tâm Văn hóa - Thể thao, đạt gần 93%. Các trung tâm cơ bản có hội trường đa năng, sân tập luyện thể dục thể thao và các hạng mục phục vụ sinh hoạt cộng đồng. Bên cạnh đó, hơn 2.500 thôn, tổ dân phố có nhà văn hóa - khu thể thao hoặc điểm sinh hoạt văn hóa cộng đồng, đạt khoảng 83%. Hầu hết được trang bị âm thanh, ánh sáng và thiết bị thiết yếu phục vụ hội họp, tuyên truyền, sinh hoạt văn nghệ. Tuy nhiên, một số công trình đã xuống cấp, trang thiết bị còn đơn giản, thiếu đồng bộ về khuôn viên, sân bãi. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là tiếp tục đầu tư cơ sở vật chất mà còn phải đổi mới nội dung, phương thức tổ chức hoạt động để các thiết chế thực sự phát huy công năng.
Thực tế từ chương trình “Sáng đèn Nhà hát thành phố” triển khai từ năm 2023 cho thấy, cơ sở vật chất cần đi đôi với hoạt động biểu diễn thường xuyên. Những đêm nhạc, chương trình chèo, cải lương, ca múa nhạc cuối tuần từng bước đưa khán giả trở lại sân khấu, hình thành thói quen thưởng thức nghệ thuật trực tiếp. Nghệ sĩ Nhân dân Trịnh Thúy Mùi, Chủ tịch Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam, từng đánh giá đây là cách làm thiết thực, góp phần đưa nghệ thuật đến gần công chúng, tạo thêm cơ hội biểu diễn cho nghệ sĩ. Trong khi đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam nhấn mạnh vai trò của việc đầu tư các thiết chế âm nhạc, trong đó có nhà hát, nhằm xây dựng đời sống âm nhạc phong phú, hướng tới mục tiêu đưa Hải Phòng trở thành trung tâm âm nhạc của cả nước. Những ý kiến này cũng gợi mở yêu cầu khai thác hiệu quả hơn các nhà hát hiện có và mở rộng hoạt động văn hóa về cơ sở.
Theo định hướng quy hoạch, Hải Phòng phấn đấu 100% xã, phường có thiết chế văn hóa - thể thao và 95% số thiết chế văn hóa cơ sở hoạt động thường xuyên, hiệu quả. Để đạt mục tiêu này, thành phố cần chú trọng xây dựng chương trình phù hợp với nhu cầu công chúng, phát huy vai trò của các câu lạc bộ, đội văn nghệ quần chúng và sự chủ động của cộng đồng.
“Sáng đèn” vì thế không đơn thuần là thắp sáng những công trình mà quan trọng hơn là duy trì nhịp hoạt động bên trong mỗi không gian văn hóa. Khi nhà hát có thêm đêm diễn, nhà văn hóa có thêm giờ tập luyện, giao lưu và người dân chủ động tìm đến, các thiết chế sẽ thực sự trở thành điểm tựa tinh thần, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa thành phố Cảng.
HẢI LAM