baohaiphong.vn

Góc nhìn

Giữ gìn đạo lý tôn sư trọng đạo trong môi trường giáo dục hiện đại

NGỌC THANH

Trong môi trường giáo dục hiện đại, giữ gìn truyền thống tôn sư trọng đạo cần bắt đầu từ lòng biết ơn, sự kính trọng và cách ứng xử văn minh của mỗi học sinh.

tri-an-thay-co-giao.jpg
Học sinh Trường THCS Tô Hiệu (Phường Lê Chân) vẽ tranh về thầy cô, bạn bè và mái trường.

Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 là dịp để học sinh bày tỏ lòng biết ơn đối với những người làm nghề dạy học, đồng thời nhắc nhớ giá trị truyền thống tôn sư trọng đạo của dân tộc.

Trong môi trường giáo dục hiện đại, khi công nghệ làm thay đổi cách tiếp cận tri thức và phương thức giao tiếp của thế hệ trẻ, việc giữ gìn truyền thống ấy càng cần được quan tâm. Lòng kính trọng thầy, cô giáo không chỉ thể hiện qua những lời chúc, món quà ngày lễ mà phải trở thành chuẩn mực trong nhận thức, lời nói và hành động của mỗi học sinh.

Năm học 2026 - 2027, Hải Phòng có khoảng 1,1 triệu học sinh và gần 70.000 cán bộ, giáo viên. Quy mô giáo dục lớn không chỉ đặt ra yêu cầu về chất lượng dạy và học mà còn đòi hỏi xây dựng môi trường học đường kỷ cương, nhân văn, nơi học sinh được phát triển toàn diện cả về tri thức, đạo đức và kỹ năng sống. Trong đó, giáo dục lòng biết ơn, sự kính trọng đối với thầy, cô giáo là một nội dung quan trọng, góp phần hình thành nhân cách và văn hóa ứng xử của thế hệ trẻ.

Hoạt động tri ân thầy, cô giáo ngày càng có nhiều cách thể hiện phù hợp với tâm lý, khả năng sáng tạo của học sinh. Tại Trường THCS Tô Hiệu (phường Lê Chân), hướng tới ngày 20/11, học sinh tham gia sáng tác hơn 2.000 bài dự thi, trong đó 30 bài viết đoạt giải được số hóa thành phòng đọc mã QR. Cùng với đó là hàng trăm bưu thiếp, tranh vẽ về thầy, cô giáo và mái trường.

Không chỉ dừng ở những lời chúc quen thuộc, các em trực tiếp sáng tạo, lưu giữ và chia sẻ tình cảm bằng phương tiện công nghệ hiện đại. Cách làm này cho thấy công nghệ có thể mở rộng hình thức thể hiện lòng biết ơn, nhưng giá trị cốt lõi vẫn nằm ở tình cảm chân thành dành cho người dạy dỗ mình.

Tại Trường Tiểu học Nguyễn Khuyến (phường Gia Viên), phong trào “Nghìn việc tốt - Tri ân thầy cô” được triển khai gắn với thi đua tiết học tốt, tuần học tốt, hoạt động nhân đạo, tình nguyện và chương trình “Điều em muốn nói”. Học sinh không chỉ bày tỏ tình cảm mà còn được rèn luyện tinh thần đoàn kết, ý thức sẻ chia và trách nhiệm với tập thể. Những hoạt động gần gũi ấy góp phần đưa giáo dục truyền thống ra khỏi khuôn khổ một buổi lễ, trở thành trải nghiệm trong học tập và sinh hoạt hằng ngày.

Tri ân thầy, cô giáo không nhất thiết phải bắt đầu bằng những việc lớn lao. Một lời chào lễ phép, thái độ nghiêm túc trong giờ học, sự trung thực khi kiểm tra, ý thức nhận lỗi và sửa lỗi, hay việc biết giúp đỡ bạn bè đều thể hiện sự tôn trọng đối với thầy, cô giáo và môi trường giáo dục. Sự tiến bộ của học sinh, tinh thần đoàn kết của tập thể lớp và ý thức trách nhiệm trong mỗi việc làm chính là những giá trị thiết thực mà người thầy mong muốn vun đắp.

Tuy nhiên, cũng cần nhìn nhận rằng việc thể hiện lòng biết ơn đôi khi còn bị đặt nặng ở hình thức. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã yêu cầu các cơ sở giáo dục không huy động đóng góp của người học, cha mẹ người học để tổ chức kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam, tránh phô trương, hình thức, gây tốn kém, lãng phí.

Trong môi trường giáo dục hiện đại, giữ gìn đạo lý tôn sư trọng đạo còn đặt ra yêu cầu mới từ cách học sinh giao tiếp và sử dụng mạng xã hội. Công nghệ giúp các em tiếp cận tri thức nhanh chóng, có thêm không gian thể hiện quan điểm, trao đổi và kết nối. Sự kính trọng thầy, cô giáo cần được thể hiện nhất quán cả trong lớp học lẫn không gian số.

Cũng cần phân biệt rõ tôn trọng thầy, cô giáo với việc yêu cầu học sinh phục tùng một chiều. Học sinh có thể phản ánh điều chưa hài lòng, nhưng cần dựa trên sự việc xác thực, lựa chọn cách trao đổi phù hợp, không xúc phạm hay quy kết thiếu căn cứ. Tôn sư trọng đạo không làm mất đi tính chủ động của người học mà hướng các em đến cách ứng xử có văn hóa, biết tôn trọng người khác ngay cả khi có ý kiến khác biệt.

Để những chuẩn mực ấy trở thành nền nếp, gia đình và nhà trường phải cùng có trách nhiệm. Trẻ em không chỉ học cách ứng xử từ bài giảng mà còn từ chính hành vi của người lớn. Cách cha mẹ trao đổi với giáo viên, thái độ tiếp nhận góp ý của nhà trường, cách giải quyết bất đồng khi con mắc lỗi đều tác động trực tiếp đến nhận thức của trẻ.

Ở chiều ngược lại, người thầy cũng phải giữ gìn chuẩn mực nghề nghiệp, công bằng trong đánh giá, tôn trọng nhân phẩm và sự khác biệt của học sinh. Khi học sinh được lắng nghe, được đối xử công bằng và được khuyến khích phát triển, mối quan hệ thầy trò sẽ có nền tảng tin cậy, gắn bó. Đây cũng là điều kiện để truyền thống tôn sư trọng đạo được tiếp nối bằng những giá trị phù hợp với yêu cầu giáo dục ngày nay.

NGỌC THANH