Bộ Tài chính bất ngờ đề xuất giảm tiền phạt đến 85% cho hộ kinh doanh, chuyên gia nói vẫn vướng thủ tục
Bộ Tài chính đề xuất giảm tới 85% tiền phạt vi phạm thuế cho hộ kinh doanh, nhưng theo chuyên gia, vướng mắc lớn nhất vẫn là thủ tục.

Sau khi tiếp thu ý kiến góp ý, Bộ Tài chính đã hoàn thiện, trình Chính phủ dự thảo Nghị định về chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế dừng hoạt động nhưng chưa đóng mã số thuế (trạng thái 03) và trường hợp bỏ địa chỉ kinh doanh (trạng thái 06).
Khắc phục sớm người nộp thuế được giảm số tiền lớn
Điểm đáng chú ý trong dự thảo mới là đề xuất giảm tới 85% tiền phạt đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai có vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế hoặc lập, gửi thông báo, báo cáo hóa đơn.
Cụ thể, mức phạt được đề xuất chỉ bằng 15% mức thông thường, thay vì 50% như phương án lấy ý kiến trước đó.
Để được hưởng chính sách, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh phải nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế, thông báo và báo cáo hóa đơn còn thiếu.
Ngoài ra, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán thuộc diện điều chỉnh được đề xuất không xử phạt hành vi vi phạm thủ tục thuế.
Đối với các đối tượng còn lại, trong đó có doanh nghiệp, dự thảo giữ nguyên phương án ban đầu theo ba mức phạt tùy thời điểm hoàn thiện hồ sơ.
Cụ thể, người nộp thuế hoàn thiện hồ sơ từ ngày 21/11/2026 đến hết ngày 30/6/2027 chỉ phải nộp tiền phạt bằng 30% mức thông thường, tương đương giảm 70%.
Nếu hoàn thiện hồ sơ từ ngày 1/7/2027 đến hết ngày 31/12/2027, mức phạt bằng 50%. Trường hợp thực hiện từ ngày 1/1/2028 đến hết ngày 30/6/2028, mức phạt bằng 70%.
Chính sách dự kiến áp dụng từ ngày 21/11/2026 đến hết ngày 30/6/2028.
Bộ Tài chính cho biết việc thiết kế ba mức phạt nhằm khuyến khích người nộp thuế khắc phục vi phạm càng sớm càng được hỗ trợ nhiều. Qua đó, người nộp thuế có thêm động lực hoàn thiện hồ sơ, thực hiện thủ tục khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Theo cơ quan soạn thảo, nếu áp dụng một mức phạt thống nhất, chính sách sẽ không tạo được sự khác biệt về lợi ích giữa các thời điểm khắc phục. Phương án ba mức vừa hỗ trợ người nộp thuế, vừa hạn chế tình trạng dồn hồ sơ vào cuối thời hạn.
Giảm tiền phạt chưa đủ, cần đơn giản hóa thủ tục giải thể
Đánh giá về đề xuất trên, chị Nguyễn Thị Trang, ngụ phường Thanh Xuân, Hà Nội, cho rằng việc giảm tới 85% tiền phạt là tín hiệu đáng mừng. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất của chị hiện nay không nằm ở tiền phạt mà là thủ tục giải thể hộ kinh doanh.
Trước đây, chị Trang từng đăng ký hộ kinh doanh và nộp thuế theo phương pháp khoán. Sau đó, chị mới chuyển sang phương pháp kê khai nên thời gian phát sinh nghĩa vụ kê khai không dài.
"Điều quan trọng nhất tôi cần là đơn giản hóa thủ tục để sớm đóng mã số thuế", chị Trang chia sẻ.

Chuyên gia thuế Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, cho biết trước đây, phần lớn hộ kinh doanh nộp thuế khoán và không phải thực hiện kê khai thuế.
Khoảng tháng 6-7/2025, một số hộ kinh doanh quy mô lớn mới bắt đầu chuyển sang kê khai thuế theo quý. Vì vậy, thời gian phát sinh nghĩa vụ kê khai không dài. Số tiền phạt do chậm nộp tờ khai cũng không quá lớn và không phải vướng mắc đáng kể.
Theo ông Tuấn, khi lệ phí môn bài được xóa bỏ, việc giải thể hộ kinh doanh sẽ thuận lợi hơn. Tuy nhiên, vướng mắc chủ yếu còn lại là các khoản thuế gốc chưa nộp.
Người nộp thuế vẫn phải hoàn thành nghĩa vụ thuế gốc theo quy định. Với những khoản nợ kéo dài nhiều năm, việc xem xét xóa nợ còn phụ thuộc vào thời điểm phát sinh và các điều kiện cụ thể.
Vị chuyên gia cho rằng muốn rút ngắn thời gian giải thể, cơ quan chức năng cần đơn giản hóa quy trình hiện hành.
"Việc xóa lệ phí môn bài và giảm các khoản phạt có thể giúp hộ kinh doanh giảm đáng kể nghĩa vụ tài chính. Nhưng nếu thủ tục giải thể vẫn kéo dài, phức tạp thì khó giải quyết triệt để những vướng mắc tồn tại", ông Tuấn nhận định.
Đại diện cơ quan soạn thảo cho biết hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có quy mô, điều kiện tổ chức hoạt động và khả năng thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ khác với doanh nghiệp. Vì vậy, dự thảo thiết kế chính sách hỗ trợ trên để nhóm này khắc phục tồn tại về thuế và chủ động thực hiện nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.
Thêm vào đó, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trước đây nộp thuế khoán nếu không còn nợ thuế và hồ sơ tồn đọng sẽ không bị xử phạt hành vi vi phạm thủ tục thuế.
Tuy nhiên, đại diện cơ quan soạn thảo nhấn mạnh chính sách này không miễn nghĩa vụ nộp thuế của người kinh doanh. "Những chính sách trên đã giúp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tháo gỡ được phần lớn khó khăn", đại diện cơ quan soạn thảo cho hay.
Hàng nghìn tỉ đồng tiền phạt dự kiến được giảm
Theo đánh giá tác động của cơ quan soạn thảo, khoảng 1,6 triệu tờ khai dự kiến được người nộp thuế bổ sung.
Nếu toàn bộ số tờ khai được hoàn thiện trong giai đoạn đầu, tổng số tiền phạt dự kiến giảm khoảng 12.700 tỉ đồng. Con số này lần lượt khoảng 9.100 tỉ đồng ở giai đoạn hai và 5.600 tỉ đồng ở giai đoạn cuối.
Tính bình quân, số tiền phạt giảm khoảng 7,9 triệu đồng/tờ khai ở giai đoạn đầu; 5,7 triệu đồng ở giai đoạn hai và 3,5 triệu đồng ở giai đoạn cuối.
Theo Dân Việt