baohaiphong.vn

Góc nhìn

Phân bổ ngân sách cấp xã sát thực tiễn

PHẠM TUYẾT

Định mức chi thường xuyên cho cấp xã năm 2027 sẽ tính toán đến các yếu tố trượt giá, lạm phát và dự kiến tăng kinh phí một số nội dung chi sự nghiệp.

ngan-sach.jpg
Nhiều địa phương phản ánh một số định mức chi thường xuyên cho đầu tư, mua sắm, sửa chữa của cấp xã và bổ sung có mục tiêu đầu tư công còn thấp, không bảo đảm việc thực hiện nhu cầu đầu tư, cải tạo sửa chữa hạ tầng địa phương.

Tại Kỳ họp thường lệ cuối năm 2026 sắp tới, HĐND thành phố Hải Phòng dự kiến xem xét 46 dự thảo nghị quyết. Trong đó, có nhiều nghị quyết sẽ quyết định những vấn đề đặc biệt quan trọng, là định hướng, yếu tố then chốt cho sự phát triển của thành phố trong năm 2027 và giai đoạn tiếp theo.

Dự thảo nghị quyết về dự toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn; thu, chi ngân sách địa phương và phân bổ ngân sách địa phương năm 2027 là một trong những nghị quyết có vai trò quan trọng, đang được nhiều cử tri, địa phương quan tâm.

Vừa qua, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố đã tiến hành giám sát tại một số địa phương liên quan nội dung này để chuẩn bị xây dựng, thẩm tra hồ sơ dự thảo nghị quyết trình Kỳ họp HĐND thành phố cuối năm. Tại các buổi tiếp xúc cử tri, một số bất cập trong thực hiện phân bổ thu, chi ngân sách với cấp xã sau hơn 1 năm sáp nhập và thực hiện tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp được phản ánh, kiến nghị.

Thực tế cho thấy, sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp tại những địa bàn đặc thù, quy mô dân số, diện tích tự nhiên cũng như khối lượng công việc, số nhiệm vụ phải triển khai của chính quyền cấp cơ sở có sự thay đổi lớn, chưa từng có tiền lệ và chưa đồng đều giữa các xã, phường, đặc khu. Do đó, cơ chế phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi và định mức phân bổ dự toán ngân sách dù căn cứ theo tiêu chí nào cũng có thuận lợi, khó khăn riêng.

Nhiều địa phương phản ánh một số định mức chi thường xuyên cho đầu tư, mua sắm, sửa chữa của cấp xã và bổ sung có mục tiêu đầu tư công còn thấp, không bảo đảm việc thực hiện nhu cầu đầu tư, cải tạo sửa chữa hạ tầng địa phương. Một số nơi đề nghị tăng tỷ lệ điều tiết các khoản thu và định mức chi thường xuyên cho cấp xã để tái đầu tư cho hạ tầng tại chỗ, không làm giảm động lực nuôi dưỡng nguồn thu của cơ sở.

Cùng với đó, hiện nay nhiều nhiệm vụ chi mới phát sinh sau sáp nhập chưa được phân bổ ngân sách phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Đối với các địa bàn đang đô thị hóa nhanh, việc áp dụng chung một khung định mức cứng nhắc với các xã thuần nông khiến bài toán cân đối ngân sách càng thêm nan giải. Ngược lại, với các phường mới được hình thành từ nhiều xã cũ, một số nhiệm vụ thực tế còn rất khó khăn về nguồn lực.

Ngân sách cấp xã là dòng máu nuôi dưỡng hoạt động của chính quyền cơ sở. Sự phát triển chung của toàn thành phố cũng có thể bị ảnh hưởng nếu các xã, phường còn gặp khó khăn về nguồn lực thực thi nhiệm vụ.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thu ngân sách dự báo có nhiều khó khăn, biến động khó lường, ngân sách thành phố cũng cần cân đối, bảo đảm phù hợp giữa các nhiệm vụ và bảo đảm tiết kiệm chi thường xuyên theo quy định. Những kiến nghị từ cơ sở cần được tổng hợp, phân tích thấu đáo để làm cơ sở cho việc thẩm tra, phản biện của HĐND thành phố với hồ sơ dự thảo nghị quyết trước khi trình tại Kỳ họp thường lệ cuối năm.

Trả lời kiến nghị cử tri trước kỳ họp, Sở Tài chính cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 12/2026/UBTVQH16 ngày 29/7/2026 quy định về nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên ngân sách nhà nước năm 2027.

Trên cơ sở đó, Sở Tài chính đang thực hiện các trình tự thủ tục để tham mưu UBND thành phố trình HĐND thành phố ban hành nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên ngân sách địa phương áp dụng từ năm 2027 để thay thế cho định mức đang áp dụng của năm 2026.

Đáng chú ý, Sở Tài chính cho biết định mức mới xây dựng sẽ tính toán đến các yếu tố trượt giá, lạm phát và dự kiến sẽ tăng kinh phí một số nội dung chi sự nghiệp cho các xã để bảo đảm kinh phí hoạt động, thực hiện các nhiệm vụ khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp; cũng như có kinh phí để cải tạo sửa chữa các công trình trên địa bàn xã phù hợp với khả năng cân đối ngân sách thành phố.

Để nghị quyết về dự toán và phân bổ ngân sách năm 2027 thực sự đi vào cuộc sống, công tác xây dựng phương án phân bổ cần bám sát nguyên tắc công khai, minh bạch, công bằng nhưng phải linh hoạt, sát với đặc thù từng vùng, từng loại hình đơn vị hành chính sau sắp xếp.

Khi nghị quyết được ban hành khắc phục những bất cập từ thực tiễn và có tính khả thi cao sẽ không chỉ gỡ khó tài chính cho cấp xã sau sáp nhập mà còn tạo đòn bẩy khơi thông nguồn lực, tiếp thêm sức mạnh để bộ máy chính quyền cơ sở vận hành thông suốt, hiệu quả.

PHẠM TUYẾT