Điểm đến xanh giữa lòng Cát Bà
Ẩn mình giữa những dãy núi đá vôi trùng điệp, được bao bọc bởi rừng nguyên sinh và làn nước xanh trong của vịnh Lan Hạ, làng cổ Việt Hải (đặc khu Cát Hải, Hải Phòng) mang vẻ đẹp hoang sơ, thanh bình hiếm có.

Không ồn ào, náo nhiệt như nhiều điểm du lịch khác, làng Việt Hải hấp dẫn du khách, đặc biệt là khách quốc tế, bởi cảnh quan nguyên sơ, không khí trong lành và những trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên, cuộc sống bản địa.

Muốn đến Việt Hải, du khách phải trải qua một hành trình khá đặc biệt. Từ bến Bèo, tàu đưa khách len giữa những dãy núi đá vôi kỳ vĩ trên vịnh Lan Hạ, rồi cập bến tại một thung lũng xanh nằm sâu trong vùng lõi cảnh quan Cát Bà.
Việt Hải hiện ra như một ốc đảo được thiên nhiên chở che. Bốn phía là núi đá vôi, rừng cây xanh thẳm, phía trước là biển, bên trong thung lũng là những nếp nhà nhỏ, ruộng vườn và con đường làng quanh co. Không có những tuyến phố đông đúc, những cửa hàng san sát hay tiếng còi xe inh ỏi, nhịp sống nơi đây dường như chậm hơn so với bên ngoài.
Anh Quentin, một du khách người Pháp cho biết, điều dễ nhận thấy khi đặt chân đến Việt Hải là bầu không khí trong lành. Vẻ đẹp của Việt Hải chính là nhờ sự nguyên sơ, mộc mạc. “Chúng tôi có thể dành hàng giờ đạp xe trên những con đường quanh làng, dừng lại ngắm cảnh, trò chuyện với người dân hoặc đơn giản là ngồi giữa không gian xanh để tận hưởng sự tĩnh lặng”, anh Quentin cho biết.

Thôn Việt Hải hiện có 87 hộ với 296 nhân khẩu. Thôn hiện có 5 cơ sở lưu trú và 15 cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch. Ngôi làng được hình thành từ nhiều thế kỷ trước, gắn với những ngư dân vượt biển đến khai hoang, lập nghiệp. Do nằm biệt lập giữa rừng núi, việc đi lại trước đây khó khăn, người dân chủ yếu dựa vào đánh bắt hải sản và canh tác nông nghiệp để duy trì cuộc sống. Ở đây vẫn còn giữ những nếp nhà truyền thống, vườn rau, hoạt động đánh bắt theo mùa và lối sống cộng đồng gắn bó góp phần tạo nên bản sắc riêng của vùng đất này.

Nếu cảnh quan thiên nhiên tạo nên sức hút ban đầu thì những trải nghiệm đời thường chính là lý do khiến nhiều du khách muốn ở lại lâu hơn tại Việt Hải. Nơi đây đặc biệt phù hợp với những người yêu thích du lịch sinh thái, khám phá và tìm hiểu văn hóa bản địa. Trong đó, khách nước ngoài là nhóm du khách được thu hút bởi không gian yên tĩnh, cảnh quan tự nhiên và cơ hội trải nghiệm cuộc sống của một ngôi làng nằm biệt lập giữa núi rừng, biển đảo.


Khác với những chuyến du lịch thiên về tham quan, chụp ảnh tại các điểm nổi tiếng, hành trình đến Việt Hải mang đến nhiều trải nghiệm chậm rãi.
Du khách có thể thuê xe đạp đi qua những con đường nhỏ, ngắm ruộng vườn, tìm hiểu sinh hoạt của người dân, tham gia trekking qua những cánh rừng nguyên sinh, khám phá hệ sinh thái phong phú của Vườn quốc gia Cát Bà.
Những hoạt động như câu cá bên suối, chèo kayak, trải nghiệm massage cá hay thưởng thức các món ăn dân dã cũng góp phần làm phong phú hành trình.
Đặc biệt, với khách quốc tế, được tiếp xúc trực tiếp với đời sống người dân địa phương là trải nghiệm có sức hấp dẫn riêng. Những câu chuyện về quá trình lập làng, nghề biển, cách người dân trồng rau, chăm sóc vườn tược hay chế biến món ăn truyền thống giúp du khách hiểu hơn về một cộng đồng cư dân đã gắn bó lâu đời với vùng đất này. Sự thân thiện, chân chất của người dân cũng là một trong những yếu tố tạo nên ấn tượng đẹp.
Các địa danh như nhà cổ, hang Dơi, đồi Hải Quân góp thêm chiều sâu văn hóa, lịch sử cho hành trình khám phá. Không gian làng còn lưu giữ những nét sinh hoạt truyền thống của cộng đồng ngư dân, từ tập quán gắn với biển đến nếp sống quây quần, gắn kết giữa các gia đình. Đây là những giá trị khó có thể tạo dựng bằng các sản phẩm du lịch nhân tạo.





Chị Trần Thị Tuyền, chủ một homestay tại làng cho biết trước đây cuộc sống của người dân chủ yếu dựa vào đánh bắt hải sản và làm nông nghiệp. Khi du lịch cộng đồng phát triển, nhiều hộ có thêm nguồn thu từ dịch vụ lưu trú, ăn uống và hướng dẫn trải nghiệm. Tuy nhiên, người dân luôn xác định phải giữ gìn môi trường và nếp sinh hoạt truyền thống. “Khách đến đây là để tìm sự bình yên, nên mình không thể đánh mất điều đó”, chị Tuyền chia sẻ.

Sự chuyển dịch sinh kế từ chủ yếu dựa vào nông nghiệp, nghề biển sang kết hợp làm du lịch đang mở ra hướng phát triển mới cho người dân Việt Hải. Những homestay, cơ sở lưu trú quy mô phù hợp với cảnh quan, các dịch vụ ăn uống và trải nghiệm địa phương góp phần tạo việc làm, cải thiện thu nhập.
Quan trọng hơn, người dân dần trở thành chủ thể trong việc gìn giữ và giới thiệu những giá trị vốn có của quê hương. Việt Hải có nhiều lợi thế để phát triển dòng sản phẩm du lịch trải nghiệm nhờ cảnh quan đẹp, văn hóa đặc sắc và cộng đồng dân cư thân thiện. Tháng 8/2025, làng cổ Việt Hải được công nhận là điểm du lịch cộng đồng của thành phố Hải Phòng, tạo thêm niềm tin cho du khách, đồng thời mở ra cơ hội xây dựng các tour chuyên sâu gắn với sinh thái và giáo dục môi trường.
Thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TU, ngày 29/01/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hải Phòng về chuyển đổi xanh thành phố Hải Phòng giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 và Kế hoạch số 133/KH-UBND, ngày 16/4/2026 của UBND thành phố Hải Phòng về triển khai thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TU, cùng với Nghị quyết số 03-NQ/ĐU, ngày 20/3/2026 của Ban Chấp hành Đảng bộ đặc khu về chuyển đổi xanh trên đảo Cát Bà, đặc khu Cát Hải, giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, ngày 12/8/2025, UBND đặc khu Cát Hải ban hành Kế hoạch số 26/KH-UBND về chuyển đổi xanh điểm du lịch cộng đồng Việt Hải, đặc khu Cát Hải, giai đoạn 2025 - 2030.
Kế hoạch số 26/KH-UBND xác định mục tiêu cụ thể, tập trung chuyển đổi xanh trên 5 lĩnh vực gồm: du lịch xanh, giao thông xanh, nông nghiệp xanh, môi trường xanh và năng lượng xanh, với quyết tâm hoàn thành chuyển đổi xanh Điểm du lịch cộng đồng Việt Hải trước năm 2030.

Một lợi thế của Việt Hải là khả năng đón khách quanh năm, mỗi thời điểm lại mang đến những cảm nhận khác nhau. Mùa xuân, thung lũng xanh mướt trong tiết trời dịu mát, cây cối đâm chồi, ruộng vườn bắt đầu vụ mới. Đây là thời điểm thích hợp để du khách đạp xe, tản bộ, tận hưởng không khí trong lành và tìm hiểu nhịp sống của người dân.
Mùa hè, cảnh sắc núi rừng và biển đảo trở nên rực rỡ, thuận lợi cho các hoạt động ngoài trời như chèo kayak, trekking, khám phá thiên nhiên. Khi thu sang, không gian làng trở nên dịu dàng, yên tĩnh hơn. Những ngày đông, tiết trời se lạnh, sương phủ trên các triền núi lại mang đến một vẻ đẹp trầm mặc, thích hợp với những chuyến nghỉ dưỡng, trải nghiệm cuộc sống chậm.

Ngoài đường thủy từ bến Bèo, du khách ưa vận động còn có thể lựa chọn hành trình trekking khoảng 12 km xuyên qua Vườn quốc gia Cát Bà để đến làng. Cung đường đi qua rừng nguyên sinh, mang đến cơ hội khám phá cảnh quan và hệ sinh thái tự nhiên. Với hành trình này, du khách cần chuẩn bị thể lực phù hợp và nên có hướng dẫn viên đồng hành để bảo đảm an toàn.
Lợi thế lớn nhất của Việt Hải vẫn là những giá trị tự nhiên, văn hóa đã được hình thành qua nhiều thế hệ. Vì vậy, phát triển du lịch cần được đặt trong yêu cầu bảo tồn, tránh chạy theo số lượng khách hoặc mở rộng dịch vụ thiếu kiểm soát.
Thực tế, Việt Hải đang từng bước hoàn thiện các điều kiện phục vụ du khách theo hướng thân thiện với môi trường. Phương tiện di chuyển trong làng chủ yếu là xe đạp, xe điện, công tác thu gom, phân loại rác thải được chú trọng, hạn chế sử dụng túi nilon và đồ nhựa dùng một lần.

Đối với một điểm đến nằm giữa không gian sinh thái đặc biệt của Cát Bà, bảo vệ môi trường không đơn thuần là yêu cầu trong hoạt động du lịch mà còn là điều kiện để duy trì sức hấp dẫn lâu dài.
Theo ông Phạm Trí Tuyến, Trưởng Phòng Văn hóa - xã hội (đặc khu Cát Hải), việc Việt Hải được công nhận là Điểm du lịch cộng đồng mở ra cơ hội quảng bá hình ảnh, thu hút khách và kết nối với các doanh nghiệp lữ hành. Thời gian tới, chúng tôi định hướng phát triển các sản phẩm du lịch đa dạng, khai thác lợi thế riêng của từng mùa, nâng cao chất lượng dịch vụ và kỹ năng phục vụ của người dân. Tuy nhiên, yêu cầu quan trọng nhất là phát triển du lịch phải đi đôi với bảo vệ môi trường, gìn giữ cảnh quan rừng, biển và bản sắc văn hóa địa phương. Qua đó, từng bước đưa Việt Hải trở thành điểm đến hấp dẫn quanh năm, đặc biệt trên bản đồ du lịch sinh thái của Hải Phòng.

Với lợi thế cảnh quan và những giá trị văn hóa riêng có, Việt Hải trở thành điểm nhấn trong hành trình khám phá Cát Bà, nhất là đối với dòng khách quốc tế yêu thích du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và trải nghiệm bản địa. Để khai thác hiệu quả tiềm năng này, địa phương cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng thiết yếu, nâng cao chất lượng dịch vụ, đa dạng hóa sản phẩm theo mùa, đồng thời giữ gìn không gian tự nhiên và bản sắc làng quê.
Bài và ảnh: MINH NGUYÊN - HẢI VÂN
Trình bày: THU THẢO
MINH NGUYÊN - HẢI VÂN