(HPĐT)- Những ngày đầu Xuân Ất Tỵ, quận An Dương tổ chức thành công 2 lễ hội được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia: Bơi trải đền - chùa Ngọ Dương (phường An Hòa) và hội vật Vĩnh Khê (phường An Đồng). Điều này không chỉ tạo không gian văn hóa, gắn kết cộng đồng, lan tỏa hình ảnh giàu truyền thống, bản sắc văn hóa của đất và người An Dương, còn khẳng định những nỗ lực của địa phương trong gìn giữ, phát huy giá trị di sản.
Nhân lên niềm tự hào về truyền thống
Từ chiều mùng 3 Tết Ất Tỵ, lễ hội bơi trải đền chùa Ngọ Dương (phường An Hòa) khai mạc với sự tham gia cổ vũ của đông đảo nhân dân và du khách. Theo Chủ tịch UBND phường An Hòa Ngô Văn Thống, nhiều năm nay, lễ hội được đông đảo người dân và du khách thập phương biết đến không chỉ bởi lễ hội vui tươi, mang thương hiệu riêng của địa phương, mà còn cuốn hút bởi truyền thống văn hóa độc đáo được gìn giữ, phát huy qua nhiều thế hệ.
Khác với các lễ hội bơi trải trong vùng và địa phương khác, bơi trải đền chùa Ngọ Dương phải bơi các “vòng đơn và vòng kép”, đòi hỏi kết hợp nhuần nhuyễn giữa tốc độ, kỹ thuật bơi, nhất là sự đoàn kết, phối hợp nhịp nhàng giữa các thành viên trong đội. Đặc biệt, sau khi kết thúc thi đấu, các thôn (nay là các tổ dân phố) có đội trải tham gia thi tổ chức liên hoan. Đây không đơn thuần là hoạt động tổng kết, chào mừng năm mới với những ước vọng mới, còn là hoạt động gắn kết các gia đình trong tổ dân phố, từ đó nâng cao tính cộng đồng, tinh thần đoàn kết, sẻ chia. Cũng bởi thế, lễ hội bơi trải đền chùa Ngọ Dương không chỉ là dịp thể hiện tinh thần thượng võ của dân tộc, giáo dục truyền thống, đạo lý uống nước nhớ nguồn của dân tộc đến thế hệ hậu sinh, mà còn biểu dương sức mạnh, gắn kết cộng đồng. Anh Ngô Văn Tú, ở tổ dân phố Ngọ Dương 5 cho biết, hơn chục năm nay, anh đều tham gia đội trải của tổ dân phố. Việc tham gia vừa để rèn luyện sức khỏe vừa góp phần gìn giữ, phát huy truyền thống văn hóa giàu bản sắc của quê hương.
Một lễ hội khác được đông đảo người dân và du khách thập phương háo hức đón chờ và tham dự là lễ hội vật Vĩnh Khê (phường An Đồng). Theo ông Trần Văn Trọng, Tổ trưởng Tổ dân phố Vĩnh Khê, trải qua hơn 700 năm đến nay, lễ hội lưu giữ và phát huy được những bản sắc riêng. Từ nghi lễ khai hội (nghi thức vật giao điệp), đến luật thi đấu theo lệ làng xưa là không phân biệt hạng cân, độ tuổi, thời gian thi đấu. Những bản sắc riêng này trở thành truyền thống, niềm tự hào của người dân địa phương. Ông Trọng cho biết thêm, mỗi năm, quy mô lễ hội mở rộng hơn, thu hút nhiều vận động viên từ các quận, huyện trên địa bàn thành phố và các trung tâm thể dục thể thao, câu lạc bộ vật ở các tỉnh, thành phố khác về tranh tài. Cũng để giữ gìn, phát huy truyền thống, giá trị của lễ hội, năm nay, địa phương thành lập câu lạc bộ võ vật Vĩnh Khê, tập hợp nhân dân, nhất là lứa tuổi thanh, thiếu niên, học sinh tham gia.
Nâng tầm quy mô, giữ gìn bản sắc
Trưởng Phòng Văn hóa - Thông tin quận An Dương Trần Văn Hải cho biết, hiện trên địa bàn quận có 74 lễ hội gắn với các đình, đền, chùa, miếu, nhà tưởng niệm trên địa bàn các phường, trong đó, có 12 lễ hội gắn với di tích cấp quốc gia, 30 lễ hội gắn với di tích cấp thành phố. Với những truyền thống lịch sử văn hóa độc đáo, lễ hội bơi trải đền chùa Ngọ Dương (phường An Hòa), lễ hội vật làng Vĩnh Khê (phường An Đồng) được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Các lễ hội nhằm tưởng nhớ, tri ân công lao của các vị Thành hoàng làng, góp phần giáo dục ý thức tự tôn dân tộc, động viên người dân rèn luyện sức khỏe, tích cực thi đua lao động, sản xuất, học tập xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, vững mạnh.
Trong bối cảnh phát triển hiện nay, nhất là sau khi chuyển đổi đơn vị hành chính quận, đòi hỏi công tác giữ gìn, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn càng cần được chú trọng với mục tiêu là bảo vệ và lưu truyền cho thế hệ mai sau những giá trị đặc sắc của các di sản văn hóa phi vật thể quốc gia; nâng cao nhận thức, lòng tự hào dân tộc và sự tham gia của người dân trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể, đưa các di sản văn hóa phi vật thể trở thành nội lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Theo đó, thời gian tới quận tập trung mở rộng, nâng tầm quy mô lễ hội di sản trên địa bàn. Trong đó, đối với lễ hội bơi trải đền chùa Ngọ Dương, cùng với tiếp tục huy động người dân địa phương tham gia các đội trải, Ban tổ chức mời thêm các đội trải từ các địa phương khác trên địa bàn thành phố tham gia như Đồ Sơn, Cát Hải... tạo điều kiện để các đội trải của địa phương có thêm cơ hội giao lưu, nâng cao kỹ năng và góp phần quảng bá, giới thiệu nét độc đáo của bơi trải Ngọ Dương. Đối với vật Vĩnh Khê, quận tập trung bảo tồn và phát triển, trong đó, duy trì, phát triển các câu lạc bộ vật trên địa bàn để xây dựng, đào tạo các vận động viên tham gia giải phong trào, thành tích cao của thành phố. Bên cạnh đó, từng bước quy hoạch, định hướng phát triển một số lễ hội đặc sắc khác trên địa bàn như lễ hội vật Vân Tra (phường An Đồng)…, từng bước đề nghị các cấp có thẩm quyền công nhận xếp hạng.
