Ông Joe Biden với tư cách là Phó tổng thống Mỹ trong chuyến thăm Bắc Kinh tháng 8-2011. Ảnh: Getty.
(HPĐT)- Chính sách đối xử với Trung Quốc từng là một trong những điểm được cho là khác biệt giữa 2 ứng viên của cuộc bầu cử tổng thống Mỹ 2020, nhưng theo các luồng thông tin mới nhất, dù kết quả cuộc đua này ra sao, quan hệ Mỹ - Trung vẫn tiếp tục tồn tại rạn nứt lớn.
Không thể mềm mỏng
Dưới thời Tổng thống Donald Trump, quan hệ Mỹ - Trung rơi xuống đáy khủng hoảng kể từ khi thiết lập quan hệ vào năm 1979 với sự đối đầu trong hàng loạt lĩnh vực như: thương mại, an ninh quốc gia, công nghệ, vấn đề biển Đông… Chính sách mạnh tay với Trung Quốc của chính quyền ông Trump luôn là đường lối ngoại giao quan trọng được người dân Mỹ và cộng đồng quốc tế ủng hộ. Vì vậy, khi tham gia cuộc chạy đua vào Nhà Trắng 2020, Tổng thống Trump tận dụng điểm mạnh này để nhiều lần khẳng định, ông là người cứng rắn hơn đối thủ Joe Biden trong việc đối phó với Bắc Kinh. Thậm chí, một số kênh truyền thông Mỹ gợi nhớ cử tri về lần ông Biden thăm Trung Quốc vào năm 2013 và được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gọi thân mật là “người bạn cũ”.
Tuy nhiên, nếu đắc cử, ông Joe Biden thậm chí còn có thể gây nhiều tổn hại hơn tới Bắc Kinh. Chính vị ứng viên Đảng Dân chủ từng nhấn mạnh, nếu trở thành Tổng thống, ông sẽ thực hiện lập trường cứng rắn hơn với vấn đề biến đổi khí hậu, các vấn đề ở Tân Cương và Hong Kong (Trung Quốc). Đồng thời, ông Biden tuyên bố sẽ tiến hành các thỏa thuận thương mại mới nhằm kiềm chế ảnh hưởng kinh tế của Trung Quốc ở châu Á và nhiều nơi khác.
Trên thực tế, không khó hiểu khi ông Biden đặt ra lập trường cứng rắn với Trung Quốc dù từng là người được ông Obama cử làm cầu nối thúc đẩy mối quan hệ với ông Tập Cận Bình. Trong bối cảnh nước Mỹ tìm kiếm tổng thống nhiệm kỳ mới, các ứng viên không thể có quan điểm mềm mỏng với Trung Quốc nếu không muốn mất điểm trong mắt cử tri, và ông Biden sẽ tiếp tục trung thành với đường lối không khoan nhượng này.
Chương mới còn căng thẳng
Theo tờ WSJ, bất kỳ ai dành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống sắp tới cũng không làm thay đổi thực tế rõ ràng rằng, Mỹ đang tìm cách dồn ép Trung Quốc tới cùng trong quan hệ song phương và chính quyền mới gần như chắc chắn sẽ tiếp tục đường lối cứng rắn trước Bắc Kinh. Do đó, kể cả khi có sự thay đổi chính quyền tại Nhà Trắng vào tháng 1 tới với việc ông Joe Biden trúng cử, quan hệ hai nước vẫn đối mặt nhiều căng thẳng, xích mích.
Quan trọng hơn cả, sự gần gũi trong quan điểm đối xử với Trung Quốc của ông Trump và ông Biden dường như đang kéo gần khoảng cách cuộc đua giữa 2 ứng viên tổng thống Mỹ. Và nhằm vươn lên dẫn đầu, chính quyền Trump được thúc đẩy để có thêm nhiều động thái chỉ trích Bắc Kinh mạnh mẽ hơn ngay cả khi phía đối thủ Trung Quốc chưa có “nước cờ” mới. Điển hình, ngày 27-9 mới đây, Bộ Ngoại giao Mỹ cáo buộc Trung Quốc hứa suông ở biển Đông về việc sẽ không theo đuổi quân sự hóa quần đảo Trường Sa (thuộc lãnh thổ Việt Nam) trong khi nước này triển khai nhiều hoạt động quân sự tại biển Đông nhằm phá rối an ninh trong khu vực và mở rộng yêu sách chủ quyền phi lý ở khu vực.
Ông Richard Haass, cựu quan chức Ngoại giao dưới thời chính quyền George W. Bush dự báo, chính sách của Mỹ với Trung Quốc trong 5 năm tới sẽ cứng rắn hơn so với 5 năm vừa qua. Và từ đó, chương mới trong mối quan hệ Trung Quốc – Mỹ còn tiếp tục có nguy cơ tác động xấu đến sự ổn định thương mại, an ninh và công nghệ toàn cầu, buộc các nước phải chọn phe trước Mỹ hay Trung Quốc. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nếu sự đối đầu này nằm trong tầm kiểm soát và không leo thang thành vũ lực, sẽ tiếp tục là điểm tựa để các quốc gia yếu thế trong Đông Nam Á thể hiện quan điểm mạnh mẽ hơn nữa về chủ quyền và với sự giúp đỡ từ Mỹ, sẽ thành công trong việc chống lại các nỗ lực cưỡng ép, bắt nạt của Trung Quốc./.
Thái Nghiên (tổng hợp)
