Quản lý cây xanh bằng dữ liệu số

Số hóa dữ liệu cây xanh

Cuối tuần, tại công viên Central Park (Khu đô thị VSIP Hải Phòng), không ít người dừng chân trước những tấm biển có mã QR gắn trên thân cây. Chỉ với chiếc điện thoại thông minh, họ có thể tra cứu tên gọi, nguồn gốc, đặc điểm sinh học và giá trị của từng loài cây. Việc tra cứu thông tin ngay trên điện thoại giúp người dân hiểu rõ hơn về những loài cây hiện diện trong không gian sống hằng ngày, đồng thời tạo sự gắn kết với mảng xanh đô thị.

Chị Nguyễn Thị Thảo, cư dân Khu đô thị VSIP Hải Phòng cho biết: “Chỉ cần quét mã QR là biết tên cây, nguồn gốc và đặc điểm của từng loài. Điều này cũng khiến người dân cảm thấy gần gũi với thiên nhiên hơn”.

Quản lý hơn 13.000 cây thân gỗ cùng hàng nghìn bụi cây và gần 430.000 m² thảm cỏ là việc không hề đơn giản nếu chỉ dựa vào hồ sơ giấy hay kiểm tra thủ công. Vì vậy, VSIP Hải Phòng lựa chọn số hóa dữ liệu cây xanh, coi đây là công cụ hỗ trợ quản lý và cũng là cách để người dân dễ dàng tiếp cận thông tin về từng loài cây.

Từ năm 2019, Công ty CP Công viên cây xanh Hải Phòng bắt đầu ứng dụng phần mềm CityWork trong quản lý cây xanh đô thị. Thông qua hệ thống này, mỗi cây xanh được định vị trên bản đồ GIS và xây dựng hồ sơ điện tử, lưu trữ các thông tin như chủng loại, vị trí, kích thước, tình trạng sinh trưởng, lịch sử chăm sóc, cắt tỉa và các biến động trong quá trình quản lý. Chỉ cần truy cập phần mềm trên điện thoại hoặc máy tính bảng, cán bộ kỹ thuật có thể xác định vị trí, kiểm tra hiện trạng và cập nhật thông tin của từng cây ngay tại hiện trường.

Thực tiễn triển khai cho thấy hiệu quả của xu hướng chuyển từ quản lý thủ công sang quản lý bằng dữ liệu số. Đây cũng là định hướng được thành phố cụ chế hóa tại Quyết định số 16/2026/QĐ-UBND ban hành ngày 16/3/2026 về quản lý công viên, cây xanh và mặt nước.

Theo quy định, cây xanh đô thị phải được lập hồ sơ, quản lý bằng cơ sở dữ liệu số và thường xuyên được cập nhật thông tin trong suốt quá trình sử dụng. Những việc làm này là cơ sở cho công tác chăm sóc, bảo vệ, thay thế và quy hoạch hệ thống cây xanh trên phạm vi toàn thành phố.

Nền tảng quản trị đô thị hiện đại

Thành phố đang bước vào giai đoạn phát triển với tốc độ đô thị hóa nhanh. Cùng với những tuyến đường mới, khu đô thị mới và các không gian công cộng liên tục được hình thành, quy mô hệ thống cây xanh cũng ngày càng mở rộng. Điều đó đồng nghĩa với khối lượng công việc của đơn vị quản lý tăng lên, từ kiểm tra hiện trạng, chăm sóc định kỳ đến cắt tỉa, thay thế, phòng, chống cây gãy đổ trong mùa mưa bão.

Nếu như trước đây, việc quản lý cây xanh chủ yếu dựa trên hồ sơ giấy và kinh nghiệm của cán bộ kỹ thuật thì nay, khi dữ liệu được số hóa, toàn bộ thông tin về từng cây xanh đều được cập nhật trên hệ thống. Chị Nguyễn Thị Như Hoa, cán bộ Công ty CP Quản lý công trình đô thị Hải Dương cho biết, khi dữ liệu được số hóa, toàn bộ thông tin về vị trí, chủng loại, lịch sử chăm sóc hay các lần cắt tỉa đều có thể tra cứu và cập nhật ngay trên thiết bị di động. Điều này giúp rút ngắn thời gian xử lý công việc, đồng thời hạn chế sai sót trong quá trình quản lý.

Hiệu quả của việc số hóa càng thể hiện rõ trong mùa mưa bão. Khi phát hiện cây có dấu hiệu nghiêng, sâu mục hoặc gãy cành, thông tin được cập nhật ngay lên hệ thống để đơn vị quản lý xác định vị trí, mức độ nguy hiểm và ưu tiên xử lý. Thay vì phải rà soát thủ công trên nhiều tuyến phố, dữ liệu số giúp việc kiểm tra và đưa ra phương án xử lý nhanh hơn, hạn chế nguy cơ mất an toàn cho người dân và phương tiện.

Không chỉ phục vụ công tác quản lý thường xuyên, dữ liệu số còn trở thành căn cứ để lập quy hoạch phát triển cây xanh đô thị. Thông qua thông tin về chủng loại, mật độ phân bố, tuổi cây và khả năng sinh trưởng, cơ quan quản lý có cơ sở khoa học để lựa chọn loài cây phù hợp với từng tuyến phố, từng khu vực, đồng thời xây dựng kế hoạch trồng mới, thay thế hoặc cải tạo hệ thống cây xanh theo từng giai đoạn.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Minh Tuấn cho biết, thành phố đang từng bước xây dựng hồ sơ điện tử theo dõi hiện trạng từng cây, hướng tới hình thành cơ sở dữ liệu số đồng bộ về cây xanh đô thị. Khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ, các cơ quan quản lý có điều kiện theo dõi hiện trạng, chủ động xây dựng kế hoạch chăm sóc, bảo đảm an toàn cây xanh và phục vụ công tác quy hoạch.

Trong quá trình xây dựng đô thị thông minh, dữ liệu đang trở thành nguồn lực quan trọng. Với lĩnh vực cây xanh đô thị, việc số hóa giúp thay đổi phương thức quản lý, tạo nền tảng để các quyết định được đưa ra trên cơ sở dữ liệu, hướng tới nền quản trị hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.