Quyết liệt giảm nợ công
 |
| Các dự án đầu tư sử dụng vốn ngân sách cần được quản lý chặt chẽ để góp phần bảo đảm an toàn nợ công (ảnh minh họa). |
Trong công tác chỉ đạo điều hành những năm gần đây, Chính phủ nỗ lực thực hiện nhiều biện pháp quyết liệt nhằm giảm nợ công. Vì thế, mặc dù nợ công năm 2017 dự kiến có thể tăng lên hơn 3,1 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 300.000 tỷ đồng so với năm 2016 nhưng lại giảm nếu so với tỷ trọng GDP (từ mức bằng 63,6% GDP năm 2016 xuống còn 62,6% GDP năm 2017).
Có được kết quả đó là nhờ một loạt biện pháp kiểm soát nợ công, chặt chẽ, bảo đảm nợ công trong mức an toàn. Trong đó, có chủ trương tạm dừng xem xét cấp bảo lãnh cho các dự án mới. Năm 2016, Chính phủ chỉ cấp bảo lãnh cho 1 dự án đường dây truyền tải trị giá 170 triệu USD, giảm mạnh so với năm 2015 đồng thời thẩm định chặt chẽ các dự án đăng ký sử dụng vốn vay, đặc biệt là các dự án vay mới... Việc trả nợ của Chính phủ được thực hiện chặt chẽ và bảo đảm đúng hạn, bao gồm cả nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ và trả nợ vay về cho vay lại, không để xảy ra tình trạng nợ quá hạn làm ảnh hưởng tới các cam kết, góp phần củng cố mức tín nhiệm quốc gia.
Trong báo cáo mới đây trình Quốc hội, Chính phủ cũng nêu rõ, dự kiến dư nợ công cuối năm 2018 ở mức khoảng 63,9% GDP, dư nợ Chính phủ ở mức khoảng 52,5% GDP và dư nợ nước ngoài của quốc gia khoảng 47,6% GDP, trong giới hạn cho phép.
Là thành phố đang trong quá trình đầu tư phát triển mạnh mẽ, nhu cầu vốn đầu tư rất lớn nhưng Hải Phòng cũng đang từng bước kiểm soát tốt nợ công; cân nhắc kỹ từng món vay nợ và bố trí đủ nguồn trả nợ hằng năm, bảo đảm tỷ lệ nợ công của thành phố luôn trong ngưỡng an toàn.
Tiếp tục có giải pháp kiên quyết, đồng bộ
Mặc dù cố gắng kiềm chế sự gia tăng của nợ công nhưng áp lực trả nợ của cả nước còn khá lớn. Năm 2016, tổng nghĩa vụ trả nợ của Chính phủ hơn 250.000 tỷ đồng, bằng 14% tổng thu ngân sách nhà nước và nếu tính cả đảo nợ là 20,6% tổng thu ngân sách nhà nước (trong giới hạn được duyệt là không quá 25% so với tổng thu ngân sách nhà nước). Năm 2017, nghĩa vụ trả nợ của Chính phủ hơn 260.000 tỷ đồng. 9 tháng năm 2017 trả được hơn 213.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, báo cáo của Chính phủ cũng nêu rõ, hệ số thanh toán trả nợ khá cao, đang có xu hướng tăng lên, gây áp lực bố trí nguồn trả nợ của ngân sách nhà nước.
Theo Ủy ban Tài chính Ngân sách của Quốc hội, tuy nợ công dự kiến cuối năm 2018 vẫn trong giới hạn cho phép, nhưng Chính phủ cần kiên quyết rà soát chặt chẽ các khoản vay về cho vay lại, bảo lãnh vay nợ của Chính phủ, tăng cường quản lý, giám sát vay nợ, bảo đảm các chỉ tiêu an toàn nợ công trong điều kiện bức tranh về ngân sách nhà nước không nhiều khả quan, thiếu vững chắc.
Với tính chất cấp bách như vậy, kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa 14 tiếp tục dành thời gian để thảo luận về Luật Quản lý nợ công (sửa đổi). So với việc cho ý kiến tại kỳ họp trước, lần này, ý kiến của đại biểu thống nhất hơn. Đa số nhất trí phạm vi nợ công như dự thảo, cụ thể nợ công bao gồm nợ Chính phủ bảo lãnh, nợ chính quyền địa phương, còn nợ của các doanh nghiệp Nhà nước, nợ tự vay, tự trả của các đơn vị sự nghiệp công lập, nợ do Ngân hàng Nhà nước phát hành nhằm thực hiện chính sách tiền tệ đã được các luật tương ứng điều chỉnh. Nhiều đại biểu cũng thống nhất đưa quản lý nợ công về một đầu mối, cụ thể là Bộ Tài chính. Theo đại biểu Hoàng Quang Hàm (Phú Thọ), quản lý nợ công về một đầu mối sẽ tăng niềm tin và giảm phiền hà cho người cho vay, do chỉ phải làm việc với một đầu mối, từ đó mang lại những lợi ích từ chi phí vay và điều kiện vay. Khi đưa toàn bộ danh mục nợ công về một đầu mối sẽ nhanh chóng có được bức tranh tổng thể về nợ trong nước, nợ nước ngoài, nợ dài hạn, nợ ngắn hạn, thay vì phải ghép nhiều mảnh ghép như hiện nay, phục vụ tốt hơn trong công tác phân tích nợ, giảm rủi ro, đồng thời đánh giá được tổng thể nhu cầu vay, có thể gộp các khoản vay nhỏ thành các khoản vay lớn, giảm các đầu mối tài chính trung gian, từ đó giảm chi phí vay.
Tuy nhiên, cũng cần bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất giữa Luật Quản lý nợ công với Luật Ngân sách nhà nước (ban hành vào năm 2015, có hiệu lực bắt đầu từ năm 2017) và Luật Đầu tư công (ban hành vào năm 2014, có hiệu lực từ năm 2015), cũng như sự liên hệ chặt chẽ của luật này với Luật Doanh nghiệp (trong đó bao gồm các doanh nghiệp nhà nước) và Luật Ngân hàng Nhà nước.
Với những giải pháp đó, thành phố Hải Phòng cũng đang có những chiến lược cụ thể nhằm cân đối giữa nhu cầu vay chi đầu tư phát triển tương xứng với các quy định chung và khả năng cân đối trả nợ của ngân sách. Theo dự kiến, hạn mức vay nợ ngân sách thành phố năm 2018 khoảng 1106,6 tỷ đồng bao gồm vay trả nợ gốc 356,6 tỷ đồng; vay để đầu tư 750 tỷ đồng. Trên cơ sở này, thành phố sẽ cân nhắc, tính toán và định ra các hình thức vay nợ hợp lý để thực hiện tốt mục tiêu của Chính phủ là kiểm soát tốt an toàn nợ công mà vẫn đáp ứng được nhu cầu phát triển của thành phố.
Thanh Hiệp
