Khuôn viên Đền thờ Chu Văn An tại huyện An Dương.
- Hệ thống di tích đa dạng, song dường như việc phát huy các giá trị di tích chưa như mong muốn. Còn nhiều di tích chưa được du khách biết đến một cách rộng rãi, chưa được đề cập tới trong các tua, tuyến du lịch. Đồng chí cho biết, Ngành Văn hóa – Thể thao có những hoạt động gì để quảng bá nhằm phát huy giá trị các di tích này?
- Thực tế, việc quảng bá giá trị các di tích để thu hút khách tham quan du lịch không phải là nhiệm vụ chính, của riêng Sở Văn hóa và Thể thao. Hiện nay, Sở thực hiện công tác tuyên truyền để gìn giữ và phát huy giá trị di tích. Về nhiệm vụ này, thời gian qua, ngành Văn hóa – Thể thao có nhiều hoạt động nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di tích trên địa bàn thành phố. Theo đó, ngành tập trung hướng dẫn các địa phương thành lập, kiện toàn ban quản lý các di tích. Ngành cử cán bộ hướng dẫn các địa phương niêm yết về lịch sử di tích, ý nghĩa, giá trị di tích để nhân dân được biết và có ý thức bảo tồn, gìn giữ và phát huy. Chúng tôi cũng hướng dẫn tổ chức lễ hội truyền thống tại các di tích, gắn với di tích. Đồng thời hướng dẫn việc thực hiện nếp sống văn minh tại di tích như giữ gìn vệ sinh môi trường, cảnh quan, ứng xử lịch sự khi tham quan…
- Có thông tin về tình trạng một số di tích lịch sử văn hóa ở địa phương bị xâm hại hoặc chưa được quan tâm đúng mực. Ngành Văn hóa – Thể thao có giải pháp quản lý như thế nào để kịp thời bảo vệ các di tích ấy?
- Đúng là trước đây, từng có di tích bị xâm hại dưới một số hình thức. Tuy nhiên, đáng mừng là giờ đây không còn hiện tượng ấy nữa. Tất cả người dân và du khách đều có ý thức bảo vệ, gìn giữ di tích. Điều này tạo điều kiện thuận lợi trong công tác quản lý của ngành. Bên cạnh đó, thời gian qua, ngành Văn hóaThể thao tham mưu, tổ chức và hướng dẫn nhiều giải pháp quản lý để kịp thời bảo tồn và phát huy giá trị di tích. Từ tham mưu của ngành, được sự quan tâm của Thành ủy, ngày 8-12-2017, HĐND thành phố ban hành Nghị quyết 22/NQ-HĐND về công trợ kinh phí trùng tu, tôn tạo di tích lịch sử văn hóa xếp hạng cấp thành phố giai đoạn 2018-2025. Theo Nghị quyết này, tổng số 140 di tích được công trợ, mỗi di tích 300 triệu đồng. Việc HĐND thành phố ban hành Nghị quyết 22 phù hợp với mong muốn, nguyện vọng của nhân dân, kịp thời khắc phục được tình trạng xuống cấp nghiêm trọng của nhiều di tích, góp phần tác động để huy động nguồn lực xã hội hóa trong nhân dân nhằm bảo tồn và phát huy hệ thống di tích trên địa bàn thành phố.
- Đồng chí đang đề cập đến nguồn kinh phí hỗ trợ của thành phố. Vậy, với nguồn vốn thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia về tu sửa, chống xuống cấp với di tích quốc gia thì sao?
- Riêng với Chương trình mục tiêu phát triển văn hóa để tu sửa, chống xuống cấp đối với một số di tích cấp quốc gia đang bị xuống cấp, chúng tôi tranh thủ sự quan tâm đề xuất với Trung ương hỗ trợ nguồn vốn này với những di tích quốc gia trên địa bàn Hải Phòng. Cụ thể, năm 2017, thành phố được hỗ trợ chống xuống cấp 3 di tích từ nguồn vốn này. Năm 2018 tiếp tục có 3 di tích. Đến năm 2019, có 5 di tích được cấp kinh phí chống xuống cấp. Đến nay, nguồn kinh phí mà Trung ương hỗ trợ được sử dụng hiệu quả, kịp thời tu sửa cấp thiết với một số di tích cấp quốc gia. Đặc biệt qua đó huy động được nguồn kinh phí xã hội hóa khá lớn trong nhân dân.
- Trong hệ thống di tích của Hải Phòng có một phần di tích lịch sử, cách mạng, kháng chiến. Hiện trạng của các di tích này như thế nào?
va- Qua thực tiễn quản lý cho thấy, việc vận động xã hội hóa để tu sửa, tôn tạo các di tích lịch sử, cách mạng kháng chiến khó khăn hơn đối với các di tích tín ngưỡng, tâm linh. Bởi phần lớn đều là cơ sở hoạt động cách mạng đặt trong nhà dân hoặc trụ sở cơ quan, đơn vị nào đó. Hiện tượng xuống cấp theo thời gian và tác động con người là khó tránh khỏi. Trước tình hình đó, năm 2008, UBND thành phố có Đề án công trợ kinh phí để trùng tu, tôn tạo đối với các di tích lịch sử, cách mạng, kháng chiến giai đoạn 2008-2013 với tổng số 70 di tích. Đến nay, về cơ bản các di tích này được tu sửa, tôn tạo, kịp thời khắc phục được tình trạng xuống cấp nghiêm trọng. Hiện nay, tại Nghị quyết 22/NQ-HĐND của HĐND thành phố, thành phố tiếp tục công trợ các di tích lịch sử văn hóa, trong đó có các di tích lịch sử, cách mạng kháng chiến với số kinh phí 300 triệu đồng/di tích (gấp đôi so với Đề án công trợ giai đoạn 2008-2013). Như vậy, theo lộ trình từ nay đến năm 2025, các di tích lịch sử, cách mạng kháng chiến nói riêng sẽ cơ bản khắc phục được tình trạng xuống cấp.
- Để phát huy hơn nữa giá trị lịch sử văn hóa của di tích các loại hình trên địa bàn Hải Phòng, ngành Văn hóaThể thao có giải pháp gì trước mắt và lâu dài?
- Chúng tôi xác định việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa trên địa bàn thành phố là một trong những nội dung quan trọng, cần thiết của ngành. Thời gian tới, ngành Văn hóa và Thể thao sẽ tập trung quản lý hệ thống bảo đảm đúng các quy định của pháp luật về di sản văn hóa. Trong đó, đặc biệt quan tâm đến công tác tu bổ, tôn tạo di tích với mục tiêu giữ gìn tối đa yếu tố gốc của di tích, đồng thời tôn tạo những hạng mục, công trình làm tăng giá trị di tích. Hiện, Sở Văn hóa – Thể thao Hải Phòng tham mưu và UBND thành phố giao, xây dựng dự thảo quy chế quản lý di tích trên địa bàn Hải Phòng. Chúng tôi đề xuất xây dựng ứng dụng phần mềm quản lý và cập nhật cơ sở dữ liệu về di sản văn hóa trên địa bàn thành phố nhằm phát huy hiệu quả hơn giá trị hệ thống di tích.
- Trân trọng cảm ơn đồng chí!
Theo danh mục kiểm kê di tích năm 2019 được UBND thành phố ban hành Quyết định số 1628/QĐ-UBND ngày 12-7-2019, trên địa bàn thành phố có 879 di tích gồm nhiều loại hình khác nhau như đình, chùa, miếu, phủ, nghè, từ đường dòng họ, di chỉ khảo cổ, văn chỉ, văn từ, di tích thắng cảnh, kiến trúc nghệ thuật… Trong đó có 2 di tích quốc gia đặc biệt là Đền thờ Trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm và di tích – danh thắng quần đảo Cát Bà. Cùng với đó là 114 di tích xếp hạng cấp quốc gia, 379 di tích xếp hạng cấp thành phố và 386 di tích khác.
