Tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm
Hàng bán ăn sáng trên vỉa hè đường Lạch Tray.
Theo số liệu điều tra xã hội học của Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm thành phố cho thấy, 98% số ý kiến của người dân cho rằng cần thiết phải quản lý về ATTP tại cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố. Đây là những đồ ăn, thức uống được làm sẵn, hoặc được chế biến, nấu nướng tại chỗ, có thể ăn ngay và được bày bán trên đường phố, vỉa hè… Bất cứ người tiêu dùng nào cũng biết thức ăn đường phố tiềm ẩn nhiều mối nguy đối với sức khỏe con người, do người bán thường không (hoặc ít) hiểu biết về việc bảo đảm vệ sinh ATTP; nguồn nguyên liệu chế biến thực phẩm không rõ nguồn gốc; việc bảo quản, chế biến thức ăn đường phố cũng thường không bảo đảm các điều kiện về vệ sinh do cơ sở vật chất không đầy đủ và thiếu nước sạch, dầu mỡ để chiên, nấu thức ăn được dùng đi dùng lại nhiều lần…, nhưng vẫn “nhắm mắt đưa chân”. Trong khi đó, sự vào cuộc của chính quyền địa phương có lúc, có nơi chưa quyết liệt, kiểm tra, xử phạt chủ yếu là nhắc nhở. Đó là những nguyên nhân thức ăn đường phố còn đất “sống” tiềm ẩn mối nguy lớn với sức khỏe người sử dụng, dễ dẫn đến các bệnh lây qua đường ăn uống, ngộ độc thực phẩm...
Chị Bùi Thu Vân, nhân viên một nhà thuốc trên phố Nguyễn Đức Cảnh (quận Lê Chân) cho biết: “Quán bún bò gần nơi tôi làm việc là cơ sở đủ điều kiện vệ sinh ATTP theo 10 tiêu chí quy định. Tuy nhiên, kể từ đầu tháng 5, quán mở cửa trở lại sau thời gian cao điểm phòng, chống dịch COVID-19, khách đến đông, nhân viên quán không lau chùi bàn ghế sạch sẽ như trước, người ăn cũng không có ý thức bỏ giấy ăn sau khi sử dụng vào thùng rác mà vứt ngay lên bàn, trông rất phản cảm nhưng không bị chủ quán hay nhân viên quán nhắc nhở”. Không chỉ các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, với các hàng rong hè phố bán sản phẩm chế biến từ ngũ cốc như bánh rán, bánh mì, quẩy, khoai, sắn luộc…, điều kiện che chắn không phù hợp. Những đồ ăn dễ ôi thiu trong thời tiết nắng nóng như thịt lợn luộc, lòng luộc… phần lớn đều không đạt yêu cầu về bảo quản. Không ít lần, người mua phải “ngậm đắng, nuốt cay” vì mua phải những thực phẩm hỏng, được “che đậy” bằng các chất tẩm ướp màu sắc bắt mắt.
Nâng cao chất lượng quản lý vệ sinh ATTP
Trên thực tế, phần lớn cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố nhỏ lẻ, kinh phí đầu tư ít, nhận thức về ATTP của người bán và cả người mua chưa cao, chưa tạo thành nền nếp về thực hành ATTP; khó kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu đầu vào… Bên cạnh đó, như thừa nhận của lãnh đạo phường Đông Khê (quận Ngô Quyền) và thị trấn Minh Đức (huyện Thủy Nguyên), trong công tác quản lý thức ăn đường phố, việc kiểm tra, giám sát, xử phạt hành chính của các cơ quan quản lý gặp nhiều khó khăn do các cơ sở kinh doanh dịch vụ thức ăn đường phố hoạt động không cố định, bán hàng theo thời điểm (chiều, tối, đêm); chủ cơ sở không hợp tác; nhân lực làm công tác ATTP còn thiếu và phần lớn là kiêm nhiệm; thiếu phương tiện xét nghiệm nhanh mẫu thực phẩm… Trong khi đó, người tiêu dùng cũng không có ý thức tự bảo vệ sức khỏe bản thân.
Theo Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm thành phố Nguyễn Văn Toản, thành phố đang tập trung nguồn lực triển khai Nghị quyết số 17 năm 2018 của HĐND thành phố về nhiệm vụ, giải pháp tăng cường công tác bảo đảm ATTP trên địa bàn thành phố giai đoạn 2018-2020, định hướng đến năm 2030, có nội dung bao phủ tất cả loại hình kinh doanh thực phẩm, trong đó có thức ăn đường phố. Nghị quyết quy định rõ: Chủ tịch UBND các cấp phải chịu trách nhiệm toàn diện đối với công tác bảo đảm ATTP trên địa bàn; công chức văn hóa-xã hội kiêm nhiệm theo dõi, là đầu mối về công tác ATTP ở các xã, phường, thị trấn. Triển khai thực hiện Nghị quyết số 19 năm 2018 của Chính phủ về việc thí điểm thực hiện thanh tra chuyên ngành ATTP, từ 10-7-2019, Ban chỉ đạo liên ngành thành phố về ATTP lựa chọn và chỉ đạo 3 quận, huyện gồm: Ngô Quyền, Kiến An, Thủy Nguyên và 11 xã, phường, thị trấn trực thuộc 3 địa phương trên triển khai thí điểm thanh tra chuyên ngành ATTP tại các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm. Đây là giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản lý ATTP ở tuyến cơ sở, trong đó có quản lý thức ăn đường phố. Bên cạnh trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, người tiêu dùng cần nâng cao nhận thức về vệ sinh ATTP, không chủ quan và dễ dàng chấp nhận điều kiện phục vụ không bảo đảm vệ sinh ATTP của các cơ sở thức ăn đường phố.
Chỉ tính tại 10 phường từng làm điểm mô hình quản lý thức ăn đường phố của 4 quận, gồm: Gia Viên, Máy Tơ, Lạch Tray (quận Ngô Quyền), Quán Toan, Sở Dầu, Quang Trung (quận Hồng Bàng), Nghĩa Xá, Hàng Kênh, An Biên (quận Lê Chân) và Trần Thành Ngọ (quận Kiến An) có 854 cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố và 2 tuyến phố ẩm thực là Lê Hồng Phong (quận Ngô Quyền) và Nguyễn Đức Cảnh (quận Lê Chân) có 123 cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống. Nếu tính tất cả cơ sở thức ăn đường phố trên địa bàn thành phố lên tới hàng chục nghìn cơ sở.
Việt Hoàng - Ảnh: Nguyên Vũ
Bác sĩ NGUYỄN THỊ NGUYỆT MINH, Trưởng Khoa An toàn thực phẩm (Trung tâm Y tế quận Hồng Bàng): Mong được đầu tư thêm dụng cụ xét nghiệm nhanh
Trên địa bàn quận Hồng Bàng hiện có khoảng 1500 cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố và đều được tuyên truyền đầy đủ, ký cam kết và hơn 80% số cơ sở được cấp giấy chứng nhận cơ sở đạt điều kiện bảo đảm ATTP. Không chỉ tổ chức ký cam kết, hằng năm, dịp Tết Nguyên đán, Tháng hành động vì an toàn thực phẩm (ATTP), Đoàn kiểm tra liên ngành của thành phố, quận, phường tăng cường thanh, kiểm tra và xử lý các cơ sở vi phạm. Là người trực tiếp tham gia đoàn kiểm tra liên ngành của quận, tôi nhận thấy việc thanh, kiểm tra chỉ dừng lại ở định tính, chủ yếu là quan sát bằng mắt thường. Do thiếu dụng cụ xét nghiệm nhanh như thử nhanh tinh bột, thử clo dư trong nước, thử nước sôi, độ ôi khét trong dầu mỡ… nên khó có cơ sở xử lý vi phạm tại chỗ.
Để làm tốt công tác này, bên cạnh các hoạt động tuyên truyền, nhắc nhở người bán, người mua nâng cao ý thức về vệ sinh ATTP, trong hoạt động thanh, kiểm tra, tôi mong các chính quyền các địa phương bổ sung kinh phí đầu tư dụng cụ xét nghiệm nhanh để xác định rõ mức độ vi phạm, xử lý kịp thời.
Y sĩ TRẦN THỊ HẢI YẾN, Trưởng Trạm Y tế phường Gia Viên (quận Ngô Quyền): Cần có cán bộ làm công tác chuyên trách về bảo đảm ATTP
Trên địa bàn phường Gia Viên có gần 100 hộ kinh doanh thức ăn đường phố, chủ yếu tập trung tại tuyến phố Cấm, Lê Lợi, Nguyễn Hữu Tuệ. Tuy nhiên phần lớn cơ sở kinh doanh này nhỏ lẻ, buôn bán không ổn định (nay bán, mai nghỉ), chủ yếu cung cấp thực phẩm chế biến sẵn; Thực hiện nhiệm vụ quản lý ATTP của các cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố, chúng tôi thường xuyên tuyên truyền, hướng dẫn và giới thiệu cho chủ cơ sở địa điểm đặt quầy thực phẩm an toàn, tránh nơi có nguy cơ ô nhiễm; chế biến đồ ăn, thức uống bảo đảm vệ sinh; kiểm tra nguồn gốc thực phẩm…
Mặc dù có nhiều nỗ lực, nhưng cán bộ làm công tác quản lý ATTP hiện nay tại phường đều là cán bộ kiêm nhiệm, lực lượng mỏng nên gặp khó khăn trong công tác quản lý, kiểm tra, hướng dẫn các cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố bảo đảm vệ sinh ATTP. Xuất phát từ thực tiễn công tác quản lý ATTP thức ăn đường phố trên địa bàn phường, tôi đề xuất thành phố, quận, phường xem xét, tăng cường cán bộ làm công tác chuyên trách về bảo đảm ATTP của phường, cùng với đó có chế độ phụ cấp phù hợp, cử tham gia các khóa tập huấn để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ.
Anh NGUYỄN ĐÌNH ĐỨC, phường Trần Nguyên Hãn (quận Lê Chân):Xử lý nghiêm trường hợp vi phạm
Vào mùa hè, trời nắng nóng, gia đình tôi thường xuyên thưởng thức các món chè, trà sữa, nước trái cây trên đường phố để giải khát. Tuy nhiên, thời gian gần đây, qua phương tiện thông tin đại chúng, tôi được biết lực lượng chức năng thành phố vừa bắt giữ một cơ sở tại quận Lê Chân sử dụng 450 kg phụ gia không rõ nguồn gốc để chế biến trà sữa, nước trái cây. Từ việc này, tôi rất lo lắng về an toàn vệ sinh thực phẩm đối với những thức uống giải khát đang được bán trên đường phố và chỉ dám mua đồ uống tại một số cơ sở uy tín.
Việc mất an toàn thực phẩm đường phố năm nào cũng xảy ra trên cả nước và thành phố. Vì vậy, tôi rất mong các ngành chức năng như Sở Y tế, lực lượng quản lý thị trường, các quận, huyện tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp kinh doanh thực phẩm không bảo đảm an toàn vệ sinh. Từ đó, tăng tính răn đe, góp phần hạn chế trường hợp kinh doanh thực phẩm sai quy định để bảo vệ sức khỏe của người tiêu dùng.
Mỹ Anh lược ghi
