Lãng phí, thất thoát nhiều
Nhà máy nước An Dương thuộc Công ty CP cấp nước Hải Phòng.
Sở Tài nguyên-Môi trường vừa hoàn thành việc kiểm tra, đo vẽ hiện trạng quản lý, sử dụng đất và rà soát các hợp đồng giao khoán, tổng hợp việc thực hiện nghĩa vụ nộp tiền thuê đất của 2 công ty nông nghiệp đã hoàn thành việc CPH gồm: CP đầu tư và phát triển nông nghiệp trước đây là Nông trường Thành Tô; Công ty CP Thành Tô (trước đây là Công ty giống cây trồng Hải Phòng) trên địa bàn các quận, huyện: Hải An, Dương Kinh, Kiến An, An Dương, An Lão, Kiến Thụy, Vĩnh Bảo…Qua đó, Sở TNMT đề xuất với UBND thành phố chỉ đạo Cục Thuế đôn đốc, cưỡng chế thu các khoản nợ tiền thuê đất và các nghĩa vụ tài chính đối với 16 địa điểm sử dụng đất của 2 doanh nghiệp này để làm cơ sở lập hồ sơ thu hồi đất. Đây là 2 trong số nhiều DN nhà nước sau CPH được Sở TNMT tổ chức, kiểm tra, rà soát lại việc sử dụng đất.
Thời gian qua, việc kiểm soát phương án sắp xếp sử dụng tài sản nhà, đất của DN khi CPH còn thiếu chặt chẽ. Theo Nghị định 126/2017/NĐ-CP của Chính phủ về việc chuyển DN nhà nước thành công ty CP, phương án sử dụng đất của DN phải được phê duyệt trước thời điểm quyết định CPH. Phương án sử dụng đất của DN phải được cấp có thẩm quyền phê duyệt; phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng tại địa phương trước khi tổ chức thực hiện xác định giá trị doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc giám sát phương án sắp xếp nhà, đất sau của DN CPH chưa bảo đảm yêu cầu. Kết quả kiểm toán việc quản lý, sử dụng đất trong và sau quá trình CPH DN nhà nước giai đoạn 2011 - 2017 trên địa bàn thành phố của Kiểm toán Nhà nước mới đây cho thấy công tác này còn hạn chế; chưa kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng đất của các DN; dẫn đến một số DN sau khi CPH quản lý, sử dụng đất không đúng mục đích theo phương án được duyệt.
Đơn cử, việc phê duyệt phương án sử dụng đất của Công ty CP da giày không phù hợp với quy định. Đó là đất thuộc diện phải thu hồi nhưng được cho phép tiếp tục sử dụng. Có thực trạng này là do cơ quan chức năng, cụ thể là Sở Tài nguyên- Môi trường chưa chủ động, tích cực đôn đốc, hướng dẫn, kiểm tra, giám sát, dẫn đến việc một số DN sau khi CPH chưa hoàn thành hồ sơ pháp lý về giao đất, thuê đất, thuê mặt nước; chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; chưa xử lý dứt điểm đối với các DN sử dụng đất sai mục đích, đất được giao không đưa vào sử dụng. Đặc biệt, chưa hướng dẫn các DN nhà nước sau CPH làm các thủ tục trả lại đất khi không còn nhu cầu sử dụng đất, như trường hợp Tổng công ty thủy sản Việt Nam, Công ty CP Công trình công cộng và dịch vụ du lịch Hải Phòng, gây lãng phí, ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách. Sở cũng chưa kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng đất dẫn đến một số DN sau CPH quản lý, sử dụng đất không đúng mục đích theo phương án được duyệt.
Từng bước chấn chỉnh, xử lý
Trước thực tế này, Sở TNMT vừa thành lập tổ công tác kiểm tra, rà soát để tổng hợp đầy đủ, cập nhật chính xác và đánh giá thực trạng việc sử dụng đất của các DN sau CPH. Qua rà soát, Sở TNMT thực hiện một số biện pháp chấn chỉnh công tác quản lý, sử dụng đất đai đối với các DNCP. Theo đó, Sở Tài nguyên- Môi trường đề xuất việc thu hồi phần diện tích sử dụng đất chưa hiệu quả, vi phạm quy định quản lý đất đai của một số DNCP. Sở Tài nguyên- Môi trường tiếp tục phân loại vi phạm và có hướng xử lý cụ thể đối với từng trường hợp. Các ngành liên quan kiểm tra, rà soát, lập kế hoạch thu hồi đất đối với các vị trí có hiệu quả sử dụng đất thấp; giá trị sử dụng đất chưa tương xứng với vị trí thửa đất; mục đích sử dụng đất không còn phù hợp với quy hoạch chung của thành phố; hết thời hạn sử dụng đất nhưng vẫn tiếp tục sử dụng; sử dụng đất không đúng mục đích; cho thuê, cho mượn, nhận chuyển nhượng không đúng quy định của pháp luật.
Cùng với đó, phòng ngừa tình trạng DN sau CPH tiếp tục nắm giữ toàn bộ diện tích đất đang quản lý; trong khi chưa có ngành nghề kinh doanh phù hợp quy hoạch, Sở Tài nguyên- Môi trường phối hợp với các Sở Tài chính, Kế hoạch-Đầu tư rà soát chặt chẽ phương án sử dụng đất của DN trước khi phê duyệt CPH. Phương án sử dụng đất bảo đảm phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng tại địa phương.
Việc kiểm tra, đánh giá lại hiệu quả sử dụng đất của DN sau CPH nhằm chấn chỉnh sai phạm, quản lý tốt hơn. Đây là kinh nghiệm để làm tốt hơn việc sắp xếp tài sản nhà, đất của DN nhà nước sẽ CPH giai đoạn tới đây.
Nguyên Mai - Ảnh: Duy Lê
