(HPĐT)- Văn hóa vốn là vấn đề cốt lõi của đời sống con người. Nếu theo cách định nghĩa thật ngắn gọn, chưa hẳn là dễ hiểu nhưng khá bao quát của các cuốn từ điển thì văn hóa là “Tổng thể nói chung những giá trị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử” (Từ điển tiếng Việt; Viện Ngôn ngữ học - Viện Khoa học xã hội Việt Nam; Từ điển ngôn ngữ Hà Nội 1992). Như thế văn hóa được ví như gắn với bản năng tính người; vì muốn sinh tồn như con người thì đương nhiên con người phải luôn sáng tạo ra các giá trị vật chất cũng như tinh thần, những thứ được coi như điều kiện sinh tồn chung của chính xã hội người; ấy vậy nên văn hóa mới là cái vốn dĩ, thường nhật của đời sống con người. Cũng chính vì vậy mà văn hóa chính là điều chính yếu nhất, không thể thiếu đối với con người và xã hội loài người; bởi vậy nên văn hóa cũng được coi là điều cốt lõi của đời sống con người.
Người dân, du khách tham quan trưng bày chuyên đề "Dấu ấn mùa thu lịch sử" tại Bảo tàng Hải Phòng. Ảnh: Hải Hậu
Qua đó, cho thấy vai trò quan trọng của văn hóa đối với một xã hội văn minh, nhất là giá trị của văn hóa đối với con người. Cho nên làm thế nào để văn hóa ngày càng trở thành yếu tố đóng góp lớn và hiệu quả cho chính sự phát triển của con người luôn được chú trọng? Ngày nay, để làm được điều đó nhanh nhất, người ta đã nhắc đến phạm trù “Công nghiệp văn hóa” trên nền thực tế là các lĩnh vực của ngành công nghiệp này được xác định đang đóng góp ngày càng lớn cho các giá trị tính ra được bằng các con số mang tính kinh tế; nhất là ở những nước và vùng lãnh thổ mà thực tế đóng góp của ngành công nghiệp văn hóa được quy thành các giá trị cụ thể về kinh tế, chính trị, xã hội chiếm phần rất lớn; điển hình như Hồng Kông, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ…
Ở Việt Nam, có lẽ sớm nhất một cách chính thức đề cập đến vấn đề trên dưới góc độ đường lối chủ trương về chính trị là trong Nghị quyết số 33-NQ/TW Hội nghị Trung ương 9 khóa 11 năm 2014 của Đảng “Về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước” với xác định nhiệm vụ thứ năm là “Phát triển công nghiệp văn hóa đi đôi với xây dựng, hoàn thiện thị trường văn hóa”. Trên cơ sở đó, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1755/QĐ-TTg ngày 8-9- 2016 “Phê duyệt chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030”. Đó là tiền đề chính trị, pháp lý quan trọng cho cấp quốc gia cũng như các cấp, ngành, địa phương triển khai sâu rộng về vấn đề này ở đơn vị, địa bàn mình.
Nhìn các địa phương trong cả nước, nhiều tỉnh, thành phố xúc tiến kế hoạch và chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa khá mạnh mẽ. Chẳng hạn như Hà Nội, từ nền tảng rất giàu có về giá trị văn hóa có thể khai thác cho sự phát triển, thành phố này đã gắn kết với các giá trị được quốc tế công nhận, tôn vinh là thành phố vì hòa bình, lại được lựa chọn là thành viên mạng lưới thành phố sáng tạo của UNESCO, từ đó lấy nguồn lực văn hóa làm nền tảng cho phát triển đô thị bền vững; được coi như một cách làm công nghiệp văn hóa sáng tạo. Hay thành phố Hồ Chí Minh có cách làm công nghiệp văn hóa rất điển hình là tập trung khai thác các lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc hiện đại, qua đó đưa thành phố trở thành trung tâm về lĩnh vực này của cả nước. Còn Đà Năng tìm cách xây dựng các đề án, kế hoạch, chương trình nhằm thúc đẩy, hỗ trợ các hoạt động văn hóa gắn liền với du lịch; được coi như một loại hình công nghiệp văn hóa hết sức hiệu quả, thiết thực. Ngoài ra, còn rất nhiều địa phương khác cũng vậy, đang chạy đua một cách khẩn trương cho sự phát triển và đóng góp ngày càng lớn của các lĩnh vực công nghiệp văn hóa, như Quảng Ninh, Thừa Thiên-Huế, Khánh Hòa…
Đối với Hải Phòng, vốn từ lâu được coi là trung tâm công nghiệp lớn của cả nước, nhất là vùng Duyên hải đồng bằng Bắc bộ, để tiếp tục khẳng định vị thế của mình, trong điều kiện Trung ương có chủ trương cả về chính trị và pháp lý, các địa phương trong cả nước đang xúc tiến phát triển ngành công nghiệp văn hóa của mình một cách mạnh mẽ, mà vốn dĩ Hải Phòng đã từng và vẫn đang giàu tiềm năng cho lĩnh vực này, thì nhất thiết, thành phố phải thực sự quan tâm thúc đẩy cho công nghiệp văn hóa Hải Phòng có bước tiến mạnh mẽ hơn, đóng góp thiết thực cho công cuộc xây dựng và phát triển thành phố.
Dẫu biết, đây không phải câu chuyện dễ và đơn giản, mà chắc chắn có nhiều điểm khó và vướng nhưng hãy mạnh dạn đặt vấn đề và quyết tâm thì chắc cũng sẽ làm được. Mong bạn đọc của Báo Hải Phòng cùng quan tâm cho ý kiến, trao đổi. Biết đâu sẽ có được những ý tưởng và kế hay cho sự đóng góp đối với lĩnh vực không mới, nhưng thực sự thiết thực đối với sự hưng thịnh đi lên mạnh mẽ hơn của thành phố Cảng./.
NGUYỄN VĂN HIỂU (Ban Tuyên giáo Thành ủy Hải Phòng)
