(HPĐT)- Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội (LĐ-TBXH) đang dự thảo thông tư quy định danh mục các ngành nghề phải sử dụng lao động qua đào tạo với lộ trình thực hiện từ ngày 1-1-2022. Việc thực hiện thông tư có lợi cho cả người lao động (NLĐ) và doanh nghiệp khi NLĐ được trả tiền công, tiền lương tương xứng với nghề đào tạo, người sử dụng lao động bớt nỗi lo về mất an toàn lao động (ATLĐ).
Hướng dẫn thực hành nghề cắt gọt kim loại tại Trường cao đẳng Giao thông - Vận tải Trung ương 2.
Thu nhập phụ thuộc trình độ tay nghề
Làm nghề thợ xây 10 năm nay, nhưng anh Nguyễn Văn Hiếu, ở xã Bát Trang (huyện An Lão) chưa một ngày học nghề xây dựng. Anh cho biết: “Lúc đầu, tôi chỉ phụ vữa, vài năm sau cầm bay xây tường. Giờ tôi làm thợ chính nhận xây nhà ở, các công trình dân dụng nhỏ lẻ”. Lao động xây dựng như anh Hiếu hiện nay khá phổ biến, làm việc chủ yếu bằng kinh nghiệm thực tế. Phần lớn họ chỉ làm những việc đơn giản, mà không thể đảm đương những kỹ thuật cao. Anh Hiếu thừa nhận: “Có lần, tôi được thuê xây ngôi biệt thự theo bản vẽ kỹ thuật. Do không đọc được các ký hiệu phức tạp của bản vẽ, mặt khác, chủ công trình yêu cầu thợ phải được huấn luyện an toàn lao động, mà cả tôi và nhóm thợ đều không đáp ứng được các yêu cầu đó nên không dám nhận công trình”. Làm việc vất vả, thu nhập của thợ xây dựng đơn giản hiện khoảng 8- 9 triệu đồng/tháng.
Trái với anh Hiếu, anh Phạm Văn Mạnh làm thợ hàn cho xưởng gia công cơ khí tại phường Hùng Vương (quận Hồng Bàng) có thu nhập khá cao. Anh Mạnh học cao đẳng nghề hàn 3 năm, có tay nghề vững, xử lý được các mối hàn khó và và có thể tự mình gia công được sản phẩm phức tạp. Anh Mạnh cho biết: “Hằng tháng, tôi được chủ cơ sở trả lương cứng 13 triệu đồng. Những phần việc khó được thưởng thêm”. Vào các ngày chủ nhật, anh nhận hàn các công trình nhỏ tại các gia đình như hàn cổng, vòm, ban công, ô thoáng, cửa sổ…, với thu nhập khoảng 1 triệu đồng/ngày. Thợ hàn có tay nghề vững như anh Mạnh có nhiều lựa chọn về công việc và thu nhập khi nhiều xưởng sản xuất, doanh nghiệp đều cần. So sánh cho thấy có sự chênh lệch về thu nhập giữa lao động giản đơn và lao động được đào tạo bài bản. Không riêng trong lĩnh vực xây dựng, cơ khí, các nghề khác như điện tử, điện lạnh, dịch vụ nhà hàng… đều cần được đào tạo bài bản để NLĐ có kỹ thuật, kỹ năng làm nghề.
Doanh nghiệp an tâm, người lao động có lợi
Theo dự thảo thông tư của Bộ LĐ-TB-XH, việc áp dụng thông tư sẽ theo lộ trình. Từ ngày 1-1-2022, áp dụng danh mục 1 gồm 68 ngành nghề đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Từ 1-1-2023, áp dụng danh mục 2 gồm 90 ngành nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm (Kèm theo danh mục ngành nghề nặng nhọc, độc hại do Bộ LĐ-TBXH quy định). Từ ngày 1-1-2024, áp dụng với tất cả ngành, nghề còn lại trong danh mục ngành nghề đào tạo cấp VI trình độ trung cấp, cao đẳng và các ngành nghề khác ở trình độ sơ cấp và các ngành nghề khác được quy định bởi các luật chuyên ngành.
Đối với doanh nghiệp, người sử dụng lao động sẽ an tâm hơn khi sử dụng lao động được đào tạo, có tay nghề vững, được huấn luyện về an toàn vệ sinh lao động, có ý thức trong thực hiện nhiệm vụ, hạn chế TNLĐ. Ông Lê Ngọc Hà, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp cựu chiến binh Hải Phòng cho biết: “NLĐ được đào tạo có kỹ năng sẽ làm việc tốt hơn, năng suất lao động cao hơn, do đó doanh nghiệp cũng sẵn sàng trả công, trả lương cao hơn so với lao động phổ thông”. Hiện theo quy định, mức tiền lương, tiền công doanh nghiệp trả cho lao động qua đào tạo có chứng chỉ, bằng cấp cao hơn 7% so với lao động không qua đào tạo. Thực tế, nhiều doanh nghiệp trả lương cho lao động kỹ thuật, qua đào tạo gấp rưỡi, thậm chí gấp đôi so với lao động phổ thông, nhất là những ngành nghề yêu cầu kỹ thuật cao như xây dựng, hàn, cắt gọt kim loại, đóng tàu…
Với NLĐ, khi được đào tạo nghề đầy đủ, họ sẽ chủ động hơn trong công việc, thực hiện tốt hơn an toàn lao động, có thể tự “khởi nghiệp” mở cơ sở sản xuất, thành lập tổ, đội, công ty xây dựng… khi vững nghề. Việc thực hiện thông tư này còn giải quyết được bài toán tuyển sinh cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp khi đào tạo nghề ở các trình độ: sơ cấp, trung cấp, cao đẳng, người lao động muốn làm nghề phải chủ động học nghề, doanh nghiệp chủ động kế hoạch trong tuyển lao động theo yêu cầu.
Bài và ảnh: Đức AnhNghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ 16 đặt mục tiêu: “Đến năm 2025, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 87-88%, trong đó tỷ lệ lao động có bằng cấp, chứng chỉ đạt 40%”. Đây là cơ hội để các cơ sở giáo dục nghề nghiệp làm tốt công tác đào tạo nghề, đồng thời bổ sung lực lượng lao động có tay nghề cho thị trường lao động thành phố.
