(HPĐT)- Nhiều năm qua, tình trạng quy hoạch "treo" ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống của người dân có đất thuộc diện quy hoạch. Từ ngày 1-1-2021, Luật Xây dựng sửa đổi năm 2020 có hiệu lực thi hành, trong đó có quy định mới tạo thuận lợi hơn cho người dân. Báo Hải Phòng phỏng vấn Chủ tịch Hội Luật gia thành phố Trần Ngọc Vinh về quy định mới này.
Nhà dân ở khu xóm Lựng (quận Dương Kinh) xuống cấp nhiều năm không được xây dựng, cải tạo do vướng dự án “treo”.
- Đề nghị đồng chí cho biết, Luật Xây dựng sửa đổi năm 2020 có những quy định mới nào về quyền lợi của người dân có đất thuộc diện quy hoạch “treo” nhiều năm nay?
- Luật không quy định khái niệm thế nào là quy hoạch “treo” nhưng có thể hiểu quy hoạch “treo” là tình trạng diện tích đất được cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác định, ghi trong kế hoạch sử dụng đất cho một hoặc nhiều mục đích khác nhau, có công bố sẽ thu hồi để thực hiện nhưng không thực hiện đúng tiến độ, kế hoạch.
Trước kia, khoản 5 Điều 94, Luật Xây dựng năm 2014 quy định, đối với công trình, nhà ở riêng lẻ thuộc khu vực có quy hoạch được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt thì không cấp giấy phép xây dựng có thời hạn cho việc xây dựng mới, mà chỉ cấp giấy phép xây dựng có thời hạn để sửa chữa, cải tạo. Tuy nhiên, từ ngày 1-1-2021, quy định trên được sửa đổi, bổ sung theo đó, sau 3 năm, nếu đất vẫn thuộc diện quy hoạch nhưng cơ quan có thẩm quyền chưa thu hồi đất để thực hiện dự án, nghĩa là quy hoạch “treo” thì người sử dụng đất được quyền đề nghị cấp giấy phép xây dựng có thời hạn. Tuy nhiên, cần hiểu việc xây nhà trên đất quy hoạch “treo” phải được UBND cấp huyện đồng ý cấp giấy phép xây dựng. Khi được cấp giấy phép thì cũng chỉ là xây dựng có thời hạn, không được sử dụng lâu dài như các khu vực khác.
Thực tế, quy định về cấp giấy phép xây dựng có thời hạn cho nhà ở riêng lẻ thuộc quy hoạch trên không phải mới, mà được quy định tạiLuật sửa đổi, bổ sung một số điều của 37 Luật có liên quan đến quy hoạch được Quốc hội khóa 14 ban hành năm 2018, có hiệu lực thi hành từ 1-1-2019. Tuy nhiên, pháp luật xây dựng chưa quy định cụ thể nên khó triển khai trên thực tế. Khi Luật Xây dựng được sửa đổi, điều luật này được quy định thống nhất. Như vậy, cả người dân và chính quyền địa phương có căn cứ cụ thể, rõ ràng hơn để thực hiện.
- Đồng chí đánh giá thế nào về lợi ích của quy định này với người dân?
- Thực tế, quy hoạch “treo” ảnh hưởng tiêu cực tới quyền, lợi ích hợp pháp và chất lượng cuộc sống của người dân khi không thể xây mới nhà ở. Đồng thời, quy hoạch “treo” cũng làm giảm hiệu quả, chất lượng phát triển đô thị, lãng phí tài nguyên và gây bức xúc trong nhân dân. Trước kia, việc hạn chế người dân xây, sửa nhà tại khu quy hoạch một phần giúp nhà đầu tư bớt chi phí đền bù, giải phóng mặt bằng nhưng lại đưa người dân vào tình trạng khó khăn nếu dự án đó chậm triển khai. Việc cho phép người dân xây dựng nhà mới trong đất quy hoạch “treo” là phù hợp, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời hạn chế tình trạng để “treo” các dự án của các nhà đầu tư. Bởi không nhà đầu tư nào muốn đẩy chi phí đền bù, giải phóng mặt bằng lên cao nếu kéo dài thời gian thực hiện.
- Theo đồng chí, làm thế nào để thực hiện tốt quy định mới nêu trên?
- Các cơ quan chức năng cần thẩm định kỹ tính khả thi của dự án, năng lực của nhà đầu tư trước khi cấp giấy phép; việc nghiên cứu giới thiệu địa điểm đầu tư, xác định quy mô sử dụng đất phải sát, phù hợp thực tế, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội các quận, huyện… Cùng với đó, đẩy mạnh hoạt động thanh tra, kiểm tra việc triển khai các quy hoạch, kiên quyết thu hồi, chấm dứt các dự án vượt quá thời hạn quy định mà vẫn chưa triển khai. Từ đó hạn chế tình trạng quy hoạch “treo” tồn tại nhiều năm như hiện nay./.
tuệ minh (thực hiện) - Ảnh: Hải Vân
