Nhằm tăng cường công tác bảo đảm an toàn sinh học trong phòng xét nghiệm, ngày 29/8/2026, Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành Thông tư 33/2026/TT-BYT hướng dẫn vấn đề này.
.jpg)
Thông tư số 33/2026/TT-BYT quy định và hướng dẫn thi hành một số điều tại Nghị định số 165/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng bệnh.
Theo đó tại Điều 7 thông tư quy định về thực hành bảo đảm an toàn sinh học tại phòng xét nghiệm an toàn sinh học cấp 1. Các quy định tập trung vào việc bảo đảm an toàn cho nhân viên xét nghiệm, kiểm soát điều kiện làm việc, quản lý thiết bị và thực hiện các thao tác chuyên môn an toàn trong phòng xét nghiệm.
Theo khoản 2 Điều 7 thông tư, nhân viên làm việc tại phòng xét nghiệm phải tuân thủ các yêu cầu về tiêm chủng, trang phục bảo hộ và sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân phù hợp với tính chất công việc, cụ thể:
- Nhân viên thực hiện xét nghiệm có nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm thuộc danh mục bệnh phải sử dụng vắc xin, sinh phẩm bắt buộc trong Chương trình tiêm chủng mở rộng, tiêm chủng chống dịch phải được sử dụng vắc xin, sinh phẩm trong tiêm chủng bắt buộc, theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Sử dụng quần, áo bảo hộ dài tay khi làm việc trong phòng xét nghiệm.
- Quần áo bảo hộ sử dụng trong phòng xét nghiệm phải được để riêng biệt. Không mặc quần áo bảo hộ sử dụng trong phòng xét nghiệm ra ngoài khu vực phòng xét nghiệm.
- Sử dụng phương tiện bảo vệ hô hấp, mắt, mặt (khẩu trang, kính, mặt nạ) khi thực hiện thao tác có nguy cơ tạo giọt bắn, khí dung, các thao tác có nguy cơ văng bắn hóa chất hoặc có nguy cơ tiếp xúc với nguồn tia cực tím.
- Sử dụng găng tay phù hợp trong quá trình làm việc có khả năng tiếp xúc với vi sinh vật có nguy cơ gây bệnh truyền nhiễm cho người hoặc các mẫu bệnh phẩm bệnh truyền nhiễm có khả năng chứa vi sinh vật có nguy cơ gây bệnh truyền nhiễm cho người; găng tay phải được đeo trùm ra ngoài cổ tay áo bảo hộ.
- Thay găng tay khi bị nhiễm tác nhân gây bệnh, bị rách hoặc trong trường hợp cần thiết; tháo bỏ găng tay sau khi thực hiện xét nghiệm và trước khi rời khỏi phòng xét nghiệm; không dùng lại găng tay đã sử dụng.
- Sử dụng giày, dép kín mũi chân; không sử dụng giày gót nhọn trong phòng xét nghiệm.
- Phòng xét nghiệm phải thực hiện giám sát về y tế đối với nhân viên phòng xét nghiệm theo quy định về thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi và an toàn, vệ sinh lao động của pháp luật về lao động và an toàn, vệ sinh lao động. Nhân viên phòng xét nghiệm mang thai; mắc bệnh truyền nhiễm hoặc bị suy giảm miễn dịch; bị tai nạn ảnh hưởng đến khả năng vận động tay, chân, có vết thương hở phải thông báo cho người phụ trách phòng xét nghiệm để được phân công công việc thích hợp.
Khoản 3 Điều 7 thông tư yêu cầu khu vực xét nghiệm phải đáp ứng các điều kiện cần thiết về môi trường làm việc và quản lý thiết bị, cụ thể:
- Ánh sáng tại khu vực xét nghiệm theo quy định tại quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chiếu sáng - mức cho phép chiếu sáng nơi làm việc.
- Có nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt cho khu vực xét nghiệm theo quy định tại quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước sạch sử dụng cho mục đích sinh hoạt.
- Các thiết bị phòng xét nghiệm phải có đủ thông tin và được ghi nhãn, quản lý, sử dụng, bảo dưỡng, kiểm định hoặc hiệu chuẩn theo quy định của pháp luật về an toàn lao động, quản lý thiết bị y tế và hướng dẫn của nhà sản xuất; trường hợp cơ sở xét nghiệm sử dụng thiết bị hấp chất thải y tế lây nhiễm thì thiết bị này phải kiểm định và hiệu chuẩn theo quy định của pháp luật về an toàn lao động và quản lý thiết bị y tế; thiết bị phải được khử nhiễm định kỳ, sau khi xảy ra sự cố tràn, đổ, văng, bắn hoặc có nguy cơ bị nhiễm bẩn và trước khi sửa chữa, bảo dưỡng hoặc đưa ra khỏi phòng xét nghiệm.
- Khi lắp đặt thiết bị phải bảo đảm các yêu cầu và thông số kỹ thuật của nhà sản xuất.
- Không sử dụng thiết bị phòng xét nghiệm vào mục đích khác.
Khoản 4 Điều 7 thông tư quy định cụ thể về việc thực hiện các thao tác chuyên môn nhằm hạn chế tối đa nguy cơ phơi nhiễm và lây nhiễm trong phòng xét nghiệm, cụ thể:
- Vệ sinh tay sau khi thực hiện xét nghiệm, sau khi tháo bỏ găng tay, trước khi rời khỏi phòng xét nghiệm.
- Có và tuân thủ các quy trình xét nghiệm bảo đảm các thao tác được thực hiện theo cách làm giảm tối đa việc tạo các giọt bắn hoặc khí dung.
- Đóng gói mẫu bệnh phẩm bệnh truyền nhiễm để vận chuyển trong khuôn viên hoặc ra khỏi cơ sở xét nghiệm thực hiện theo quy định tại chương 4 thông tư này.
- Không sử dụng bơm, kim tiêm để thay thế pipet khi thao tác với mẫu xét nghiệm. Trường hợp bắt buộc phải sử dụng bơm, kim tiêm cho mục đích chuyên môn khác: không đậy lại nắp kim, không bẻ cong, tháo hoặc thao tác bằng tay với kim sau khi sử dụng và phải loại bỏ ngay vào hộp đựng vật sắc nhọn chuyên dụng tại nơi thực hiện thao tác. Trường hợp bắt buộc phải đậy nắp kim, áp dụng kỹ thuật xúc một tay để phòng ngừa tổn thương do kim đâm.
- Không ăn uống, hút thuốc, cạo râu, trang điểm trong phòng xét nghiệm; không mang đồ dùng cá nhân, thực phẩm vào phòng xét nghiệm; không đeo hay tháo kính áp tròng, sử dụng điện thoại khi đang thực hiện xét nghiệm.
Việc tuân thủ đầy đủ các quy định về phương tiện bảo vệ cá nhân, giám sát sức khỏe, điều kiện khu vực làm việc, quản lý thiết bị và quy trình thao tác chuyên môn có ý nghĩa quan trọng trong việc hạn chế nguy cơ phơi nhiễm, tai nạn nghề nghiệp, lây nhiễm và phát tán tác nhân gây bệnh trong quá trình hoạt động xét nghiệm. Do đó, các cơ sở xét nghiệm và nhân viên làm việc tại phòng xét nghiệm an toàn sinh học cấp I cần chủ động rà soát điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện bảo vệ cá nhân và quy trình chuyên môn để bảo đảm thực hiện đúng các yêu cầu của thông tư.
KIM NGÂN
