(HPĐT)- Vi phạm bản quyền âm nhạc ở Việt Nam là câu chuyện chưa có hồi kết, bởi tình trạng nghệ sĩ vô tư sử dụng ca khúc của người khác, nhưng không xin phép chủ sở hữu tác phẩm vẫn diễn ra. Làm thế nào để ngăn chặn, đẩy lùi nạn vi phạm bản quyền âm nhạc là điều luôn được dư luận quan tâm.
Người đẹp– ca sĩ Nam Em gần đây phải lên tiếng xin lỗi vì sử dụng ca khúc của nhạc sĩ Kai Đinh và ca sĩ Tóc Tiên mà không xin phép.
Mới đây, Hoa khôi Đồng bằng sông Cửu Long 2015 - ca sĩ Nguyễn Thị Lệ Nam Em làm clip ca khúc “Mình yêu đến đây thôi” (nhạc sĩ Kai Đinh sáng tác độc quyền cho ca sĩ Tóc Tiên), được nhiều người quan tâm và đánh giá cao vì giọng hát trong trẻo, trữ tình của Nam Em. Nhưng ngay lập tức, nhạc sĩ Kai Đinh lên tiếng về sản phẩm âm nhạc mà Nam Em vừa phát hành.
Theo nhạc sĩ Kai Đinh, người đẹp - ca sĩ Nam Em vi phạm bản quyền khi thực hiện ca khúc “Mình yêu đến đây thôi”. Cụ thể, bài hát này đang trong thời hạn được độc quyền ghi âm/ghi hình/biểu diễn của ca sĩ Tóc Tiên, nhưng Nam Em dùng bài hát để đi diễn, thậm chí ghi hình và đăng lên kênh Youtube, dù chưa hề nhận được sự đồng ý của tác giả và ca sĩ đang có quyền sử dụng.
“Việc sử dụng các ca khúc này một cách tùy tiện ảnh hưởng rất lớn đến nghệ sĩ đang sử dụng bài hát. Nói nôm na, ca sĩ Tóc Tiên bỏ tiền, thời gian và công sức ra đầu tư cho một bài hát, một nghệ sĩ khác cứ thế mang bài hát đi diễn và đăng tải lên không gian mạng mà không cần đầu tư gì cả ngoài việc hát lại?”, nhạc sĩ Kai Đinh bức xúc. Nhạc sĩ này cũng không hiểu vì sao đến giờ một số nghệ sĩ đồng nghiệp khi sử dụng bài hát của các nghệ sĩ khác vẫn không làm được điều tối thiểu là xin phép trước khi sử dụng và vô tư vi phạm bản quyền âm nhạc.
Đứng trước “sóng gió” và bị tố vi phạm bản quyền âm nhạc với ca khúc “Mình yêu đến đây thôi”, người đẹp - ca sĩ Nam Em chính thức lên tiếng về sự việc này. Theo đó, Nam Em xin lỗi tất cả các nhạc sĩ, ca sĩ vì sự sơ suất của mình về bản quyền âm nhạc trong một số hoạt động vừa qua. Nam Em mong mọi người lượng thứ để cô chuyên nghiệp hơn sau này. Tất cả những clip Nam Em thực hiện với bản nhạc “Mình yêu đến đây thôi” được cô gỡ bỏ hết trên nền tảng số.
Trước sự việc của Nam Em kể trên, một nghệ sĩ chuyên nghiệp, có chỗ đứng và nổi tiếng trong nền âm nhạc đương đại là ca sĩ Mỹ Tâm cũng bị tố vi phạm bản quyền âm nhạc. Cụ thể, MV “Anh thì không” của ca sĩ này từng bị nhạc sĩ Vũ Xuân Hùng tố vi phạm bản quyền. Mỹ Tâm được cho là thực hiện MV và hát lại ca khúc này mà không có sự cho phép của nhạc sĩ viết lời. Chưa hết, ngay bên dưới của MV này cũng không có bất cứ chú thích nào về sản phẩm mà chỉ ghi “nhạc Pháp, lời Việt”.
Sự việc này khiến nhạc sĩ Vũ Xuân Hùng vô cùng bức xúc. Ông yêu cầu Mỹ Tâm dừng việc thể hiện ca khúc này trên các sân khấu ca nhạc, đồng thời gỡ bỏ bài hát trên các trang nghe nhạc trực tuyến. Sau đó, Mỹ Tâm cũng gỡ bỏ MV “Anh thì không” khỏi nền tảng số, đồng thời gửi lời xin lỗi nhạc sĩ trên trang cá nhân. Sau đó, cô nhờ nhạc sĩ Châu Đăng Khoa viết lại lời và đăng tải lại với tên mới “Em thì không”.
Tương tự, năm 2021, ca sĩ Văn Mai Hương sử dụng trái phép ca khúc “Always Remember Us This Way” của ngôi sao ca nhạc Lady Gaga với mục đích thương mại. Trước làn sóng chỉ trích, Văn Mai Hương lên tiếng giải thích, nhưng cô mới chỉ xin cấp phép biểu diễn ca khúc của Lady Gaga, còn quyền sao chép và phát hành nhằm mục đích thương mại thì không đúng.
Ngoài ra, Văn Mai Hương cũng cover ca khúc “Hoa nở không màu” của nhạc sĩ Nguyễn Minh Cường trong một đêm nhạc bán vé, sau đó phát hành trên kênh cá nhân. Nhạc sĩ Nguyễn Minh Cường lập tức bày tỏ sự bức xúc về hành vi vi phạm bản quyền này của ca sĩ Văn Mai Hương. Sau đó, nữ ca sĩ lên tiếng xin lỗi nhạc sĩ Nguyễn Minh Cường vì vô tình xâm phạm bản quyền tác giả ca khúc “Hoa nở không màu”. Theo nhạc sĩ Lê Minh Sơn, có những người tự gom các bài hát của anh vào những danh mục riêng của họ để kinh doanh, khai thác quảng cáo trên những bài hát do anh sáng tác. Không riêng gì nhạc sĩ Lê Minh Sơn, rất nhiều nhạc sĩ khác gặp phải tình trạng người khác cứ tự nhiên sử dụng những bài hát của mình, không hề xin phép, chưa nói là trả tiền tác quyền.
“Thế là tự nhiên nhạc sĩ đi viết các tác phẩm để cho cái ông mà mình không biết là ai hưởng hết, từ người xem, doanh thu quảng cáo đến khai thác rất nhiều lợi ích kinh tế trên những bài hát đó. Rất nhiều nghệ sĩ khác cũng bức xúc về tình trạng vi phạm bản quyền âm nhạc bấy lâu nay”, nhạc sĩ Lê Minh Sơn chia sẻ.
Nhạc sĩ Đinh Trung Cẩn, Tổng giám đốc Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam đánh giá, hiện còn tình trạng vi phạm về quyền tác giả một cách cố ý, công nhiên, thiếu ý thức tôn trọng pháp luật, dẫn đến yêu cầu cấp thiết trong việc tiến hành các biện pháp bảo vệ quyền tác giả, xử lý nghiêm các hành vi xâm phạm. Việc sử dụng tác phẩm không xin phép tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả vẫn diễn ra thường xuyên, nhất là trong lĩnh vực internet, ứng dụng (app) nghe nhạc, tải nhạc...
Để giảm thiểu, ngăn chặn tình trạng vi phạm bản quyền trong âm nhạc, nhạc sĩ Đinh Trung Cẩn nhấn mạnh, ngoài công tác phối hợp, tuyên truyền, phổ biến pháp luật, các các cơ quan liên quan cần phối hợp thường xuyên, nỗ lực vận động, thuyết phục các tổ chức, cá nhân có sử dụng âm nhạc thực hiện đúng nghĩa vụ theo quy định của pháp luật về quyền tác giả. Làm được điều này sẽ giúp việc thực hiện quy định quyền tác giả đi vào nền nếp, nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật về quyền tác giả của các tổ chức, cá nhân sẽ thay đổi. Từ đó, các nghệ sĩ có thái độ ứng xử văn minh, tôn trọng đối với một loại tài sản đặc biệt của nhân loại - tài sản trí tuệ./.
HOÀNG ANH
