Quy hoạch phát triển công nghiệp xi-măng

Theo dự báo trước đây của Bộ Xây dựng, năng lực sản xuất xi-măng của cả nước năm 2010 vượt hơn 16 triệu tấn so quy hoạch đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và cuối năm 2010, lượng xi-măng sẽ dư thừa khoảng 10 triệu tấn. Tuy nhiên, theo số lượng thống kê dựa trên dự báo kế hoạch vốn đầu tư xây dựng cơ bản năm 2010 mới đây của Bộ Xây dựng, nhu cầu tiêu thụ xi-măng năm nay chỉ vào khoảng hơn 50 triệu tấn, tăng 11% so mức tiêu thụ năm 2009.

Thêm vào đó, do những yếu tố bất lợi như thiếu điện, giá nguyên liệu, nhiên liệu đầu vào tăng cao, thời tiết không thuận, nhiều cơ sở sản xuất xi-măng đã chủ động điều tiết hoạt động, giảm sản lượng xi-măng làm ra, cho nên, dự báo lượng xi-măng dư thừa năm 2010 cũng chỉ khoảng vài triệu tấn.

Nước ta hiện có khoảng 105 nhà máy sản xuất xi-măng, trong đó 12 nhà máy xi-măng lớn, chiếm 60% năng lực sản xuất của toàn ngành. Ðiều đáng nói là, nhiều nơi như Hà Nam, Ninh Bình, Hải Dương, các nhà máy xi-măng được bố trí dày đặc. Ðiển hình là tại xã Tượng Lĩnh (Hà Nam) có tới bốn nhà máy xi-măng công suất lớn (hơn 1 triệu tấn/năm); huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương có đến chín nhà máy, riêng xã Duy Tân cũng phải "chứa" 4 nhà máy. Nhìn những dãy núi đá vôi tại các tỉnh Hải Dương, Quảng Ninh nhất là các tỉnh dọc quốc lộ 1A từ Hà Nam đến Nghệ An, nhất là các khu vực gần các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh bị đào khoét nham nhở khiến nhiều người không khỏi giật mình, tiếc nuối. Tốc độ tăng trưởng "nóng" của ngành công nghiệp xi-măng không chỉ gây nguy cơ xâm hại các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh của đất nước, mà còn đang tàn phá môi trường rất nghiêm trọng.

Mặc dù cơ quan chức năng đã cảnh báo, dư luận xã hội cũng đã lên tiếng, nhưng tốc độ phát triển các dự án xi-măng không hề chậm lại. Theo số liệu thống kê của Bộ Xây dựng, năm 2011 sẽ có thêm 12 nhà máy xi-măng lò quay mới đi vào sản xuất, năm 2012 lại thêm bảy nhà máy nữa. Như vậy là, đến cuối năm 2012, dự báo lượng xi-măng sẽ vượt 15 triệu tấn so với nhu cầu.

Chính sách quản lý và sử dụng tài nguyên; giá điện, than thấp; lợi ích doanh nghiệp, ngành, địa phương được coi trọng và đề cao quá mức là những nguyên nhân cơ bản phá vỡ quy hoạch phát triển công nghiệp xi-măng. Nhưng theo chúng tôi, trách nhiệm chính vẫn thuộc về công tác quy hoạch và quản lý quy hoạch của Bộ Xây dựng. Lúc này cần đặt vấn đề coi trọng quy hoạch và quản lý quy hoạch phát triển công nghiệp xi-măng một cách nghiêm túc. Cần xem xét tổng thể hiện trạng các nhà máy xi-măng đang hoạt động, các dự án đang hoặc sẽ triển khai xây dựng. Kiên quyết loại bỏ những cơ sở sản xuất thiết bị lạc hậu, tiêu tốn nhiên liệu, ô nhiễm môi trường. Phân bố các nhà máy xi-măng hợp lý có tính toán đến việc bảo tồn và phát triển các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh. Dừng, giãn, hoãn tiến độ xây dựng các dự án mới phù hợp với dự báo cung - cầu của nền kinh tế. Không vì lợi ích cục bộ của doanh nghiệp, địa phương mà bổ sung vào quy hoạch đã được phê duyệt những dự án mới. Tất cả những việc này cần được triển khai thực hiện khẩn trương, quyết liệt chống lại những "cơn sốt" xây dựng nhà máy xi-măng.

(Theo Nhân dân)