Chủ sở hữu nhà chung cư vẫn giữ nguyên quyền bồi thường đất hoặc góp vốn tái thiết công trình sau khi tòa nhà hết vòng đời.
Chính phủ yêu cầu hoàn thiện dự án Luật Nhà ở sửa đổi theo hướng xác định thời hạn sử dụng nhà chung cư thống nhất với niên hạn công trình theo pháp luật xây dựng.
Mục tiêu trọng tâm của quy định là làm rõ quyền và nghĩa vụ của chủ sở hữu khi tòa nhà hết thời hạn, tránh hiểu sai lệch rằng công trình hết niên hạn thì người dân đương nhiên mất quyền sở hữu căn hộ.
Khi một tòa nhà buộc phải phá dỡ do không còn an toàn, quyền lợi đối với phần đất và tài sản của người dân vẫn được bảo đảm thông qua cơ chế rõ ràng.
Đối với các nhà chung cư xây dựng từ sau năm 1994, khi hết thời hạn sử dụng, chủ sở hữu có quyền tham gia đóng góp kinh phí để cải tạo, xây dựng lại trên cơ sở thỏa thuận.
Trường hợp không tiếp tục đóng góp, người dân có quyền chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản cho người khác. Nếu không tham gia tái thiết, chủ sở hữu được bồi thường bằng tiền đối với quyền sử dụng đất theo tỷ lệ phân chia diện tích sở hữu riêng tại thời điểm phá dỡ.
Đối với nhà chung cư xây dựng trước năm 1994, các phương án xử lý bao gồm nhận bồi thường bằng nhà ở tái định cư, được quyền mua nhà ở xã hội hoặc nhận bồi thường bằng tiền đối với quyền sử dụng đất. Trường hợp khu đất được quy hoạch sang mục đích khác không tiếp tục xây dựng nhà ở, quyền lợi của người dân vẫn được ưu tiên xem xét bồi thường theo quy định.
Các chuyên gia khuyến nghị chính sách niên hạn nên áp dụng cho các dự án xây dựng mới, tránh hồi tố đối với những trường hợp đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lâu dài.
Theo Nghị quyết 278/NQ-CP về phiên họp chuyên đề xây dựng pháp luật, thời hạn sử dụng nhà chung cư được xác định trong hồ sơ thiết kế, tính từ khi công trình đưa vào khai thác. Đại diện Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) nhấn mạnh, quy định mới không đơn thuần đặt ra mốc chấm dứt quyền sở hữu mà xây dựng cơ chế xử lý tài sản khi công trình kết thúc vòng đời.
Phân tích về nội dung này, lãnh đạo Hiệp hội Bất động sản Thành phố Hồ Chí Minh (HoREA) và đại diện Hội Môi giới bất động sản Việt Nam cho rằng, niên hạn nhằm quản lý an toàn công trình. Tuổi thọ thực tế của tòa nhà phụ thuộc vào chất lượng xây dựng, công tác bảo trì và kết quả kiểm định. Hết thời hạn thiết kế không đồng nghĩa với việc cư dân phải lập tức rời đi hay mất quyền tài sản; nếu kiểm định cho thấy công trình vẫn đảm bảo an toàn, việc sử dụng vẫn có thể tiếp tục.
Định hướng này phù hợp với Nghị quyết 21-NQ/TW về sửa đổi Luật Đất đai và các luật liên quan, bảo đảm chung cư xây dựng mới áp dụng thời hạn theo niên hạn công trình gắn liền với việc bảo vệ quyền tài sản của chủ sở hữu.
QM (theo TTXVN)
