Sắc xuân vùng cao trong tranh Tết của các họa sĩ Hải Phòng

Sắc thái phong phú

Mỗi độ xuân về, không gian Hội Mỹ thuật thành phố Hải Phòng lại ấm lên bởi những gam màu mang hương núi, gió ngàn. Trong không khí chuẩn bị đón năm mới, mảng đề tài vùng cao tiếp tục là lựa chọn quen thuộc nhưng chưa bao giờ cũ của nhiều họa sĩ Hải Phòng.

Núi non trùng điệp, bản làng ẩn hiện trong sương sớm, những nếp nhà ấm khói bếp, sắc hoa rừng và đời sống bình dị của đồng bào dân tộc thiểu số… hiện lên trên toan vẽ như một “làn gió khác”, đưa người xem rời phố thị ồn ào để tìm về sự tĩnh tại.

Ở loạt tranh của họa sĩ Đặng Tiến, vùng cao không chỉ là phong cảnh mà còn là không gian cảm xúc. Những bức phong cảnh Mai Châu được thể hiện bằng bố cục khoáng đạt, gam màu trầm ấm, nhấn vào sự chuyển biến tinh tế của ánh sáng. Núi rừng hiện ra vừa hùng vĩ vừa lãng mạn, mang hơi thở của buổi sớm đầu xuân, khi thiên nhiên và con người như đang chậm lại để lắng nghe nhịp sống.

Theo họa sĩ Đặng Tiến, điều ông theo đuổi không phải là tái hiện cảnh đẹp một cách tả thực, mà là “giữ lại cảm giác bình yên rất ngắn ngủi, rất mong manh của miền núi trong khoảnh khắc giao mùa”.

Nếu tranh của các họa sĩ đi trước thiên về toàn cảnh thì sáng tác của lớp trẻ lại chú ý nhiều hơn đến những chi tiết đời thường. Họa sĩ trẻ Đoàn Đức Hùng mang đến những tác phẩm được thực hiện trong thời gian tham gia trại sáng tác tại Mai Châu, lấy cảm hứng từ không gian buổi sớm yên bình nơi đây. Đó là những bức tĩnh vật hoa dong riềng, những góc nhà đơn sơ, hay chân dung con người vùng cao hiện lên mộc mạc, gần gũi.

Chia sẻ về quá trình sáng tác, anh Đức Hùng cho biết, anh không đặt nặng việc “phải vẽ cho ra không khí vùng cao” theo cách quen thuộc. Với anh, Mai Châu gợi mở cảm xúc từ thiên nhiên và con người, từ nhịp sống chậm rãi, sự giản dị trong sinh hoạt hằng ngày.

“Tôi không cố gắng tạo cao trào hay kịch tính. Tôi chỉ vẽ lại những gì khiến mình rung động - một buổi sáng yên tĩnh, một bình hoa rừng, một ánh nhìn rất thật. Hy vọng những tác phẩm này góp thêm một góc nhìn về đời sống văn hóa vùng cao, mang về với thành phố Cảng bằng cảm xúc chân thành nhất”, họa sĩ trẻ Đoàn Đức Hùng bày tỏ.

Chính sự đa dạng trong cách tiếp cận ấy đã tạo nên sắc thái phong phú cho tranh Tết Hải Phòng: Vừa có độ chín của trải nghiệm, vừa có sự tươi mới của cảm xúc đương đại.

Kết nối nghệ thuật và đời sống

Không phải ngẫu nhiên mà đề tài vùng cao trở thành “mạch ngầm” bền bỉ trong sáng tác của các họa sĩ Hải Phòng mỗi dịp xuân về. Theo họa sĩ Nguyễn Viết Thắng, Phó Chủ tịch Hội Mỹ thuật Hải Phòng, cuối tháng 1 này, hội sẽ tổ chức triển lãm báo cáo kết quả trại sáng tác Mai Châu tại khuôn viên Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật thành phố Hải Phòng. Đây là trại sáng tác do Hội Liên hiệp văn học nghệ thuật thành phố tài trợ, được duy trì đều đặn hằng năm với quy mô từ 2 đến 3 trại.

Sau hơn hai tháng kể từ chuyến đi thực tế, các họa sĩ đã hoàn thiện khoảng 30 tác phẩm để chuẩn bị cho trưng bày, giới thiệu tới công chúng. Nội dung các tác phẩm tập trung vào phong cảnh vùng núi, đời sống sinh hoạt của đồng bào dân tộc thiểu số, những chân dung con người bình dị và cả những bức tĩnh vật mang đậm hơi thở núi rừng. “Điều đáng mừng là các tác phẩm không trùng lặp về cách thể hiện. Mỗi họa sĩ có một góc nhìn, một cảm xúc riêng nhưng đều giữ được tinh thần chung của chuyến đi sáng tác”, họa sĩ Nguyễn Viết Thắng nhận định.

Theo ông, chính sự đa dạng trong cách tiếp cận đã giúp tranh vùng cao của các họa sĩ Hải Phòng tránh được lối mòn. Có tác phẩm được vẽ trực họa ngay tại chỗ, có tác phẩm được hoàn thiện sau khi trở về, nhưng tất cả đều xuất phát từ trải nghiệm thật, từ sự quan sát và đồng cảm với cuộc sống nơi miền núi. Qua đó, hình ảnh vùng cao hiện lên không chỉ đẹp ở cảnh sắc, mà còn ấm áp ở chiều sâu văn hóa và con người.

Từ nhiều năm nay, những chuyến đi sáng tác vùng cao đã trở thành thông lệ đẹp của giới mỹ thuật thành phố Cảng. Không chỉ là dịp để các họa sĩ làm mới cảm hứng sáng tạo, đó còn là hành trình kết nối giữa nghệ thuật và đời sống, giữa phố biển và núi rừng. Những bức tranh Tết vì thế không đơn thuần là tác phẩm trưng bày, mà là kết quả của sự lắng nghe, quan sát và đồng cảm.

Giữa nhịp sống hiện đại, khi Tết ngày càng trở nên vội vã, tranh Tết vùng cao của các họa sĩ Hải Phòng vẫn giữ được một khoảng lặng cần thiết. Ở đó, sắc xuân không rực rỡ theo cách phô trương, mà lan tỏa chậm rãi, bền bỉ - như chính tình yêu của người nghệ sĩ dành cho thiên nhiên, con người và văn hóa các vùng miền đất nước.