Bến cá Ngọc Hải (Đồ Sơn).
Chiều muộn một ngày cuối năm Kỷ Hợi, khi màn đêm như chiếc lưới dày dần buông xuống phủ kín khu vực bến cá gần cửa cống thủy lợi C2 ở phường Hải Thành (quận Dương Kinh), anh Minh, ngư dân đến từ phường Hợp Đức (quận Đồ Sơn) nhổ neo, nổ máy, đưa chiếc tàu gỗ nhỏ thẳng tiến ra khu vực đánh bắt gần đền Bà Đế. Sóng to, gió lớn khiến con tàu gỗ nhỏ tròng trành, rung lắc dữ dội. “Sóng gió này không đùa được đâu. Mọi người bám chặt tay vào mạn tàu, hít thở sâu, hướng mắt ra xa”- anh Minh nhắc nhở.
Vừa điều khiển tàu luồn lách cắt ngang sóng, phụ giúp bạn tàu hạ lưới giã đơn, anh Minh vừa tâm sự về nghề biển anh gắn bó gần 30 năm với đôi mắt lấp lánh niềm vui. Giống nông dân mỗi năm 2 vụ lúa, ngư dân có vụ cá Bắc (từ tháng 9 âm lịch đến tháng Giêng năm sau) và vụ cá Nam (từ tháng 2 đến tháng 8 âm lịch). Vụ cá Nam biển lặng, cá vào gần bờ sinh sản, phần lớn là những loài giá trị kinh tế cao. Còn vụ cá Bắc tôm cá kéo nhau ra khơi xa. Vụ này, dù hay phải đối mặt với sóng to, gió lớn, nhưng bù lại, nhiều tôm cá có giá trị kinh tế cao. Tuỳ theo con nước, tiết trời, ngư dân chuẩn bị ngư cụ đánh bắt. Cá phèn hồng xuất hiện nhiều từ tháng 8 âm lịch đến tháng 2 năm sau. Cá chim biển hay bơi thành đàn từ tháng 4 đến tháng 6. Từ tháng 8 đến tháng 10, gió Đông thổi liên tục dẫn tới hiện tượng mà ngư dân gọi là “bóng nước”, mặc dù ít tôm cá, nhưng bù lại mực, chủ yếu là mực ống, kéo về nhiều.
Hơn 10 năm trước, không có điều kiện đóng tàu to, sắm ngư cụ “khủng” để vươn khơi (để có tàu công suất hơn 500 CV và ngư cụ vươn khơi, ngư dân phải chi số tiền 2-3 tỷ đồng trở lên), anh Minh làm bạn tàu trên tàu 675 CV của một ngư dân phường Ngọc Hải (quận Đồ Sơn). Khu vực đánh bắt chủ yếu ở vùng đánh cá chung vịnh Bắc bộ. Khác với một số nơi trả công cho bạn tàu theo chuyến hay theo tháng, ngư dân Đồ Sơn có lệ ăn chia theo giá trị sản phẩm sau khi trừ chi phí, thường chủ tàu hưởng 40%, bạn tàu chia đều 60%. Trung bình mỗi tháng, anh Minh và các bạn tàu hưởng mức thu nhập 15-20 triệu đồng/người. Anh tâm sự, so với làm nhiều công việc khác ở trên bờ, số tiền đó khá lớn, nhưng đổi lại, ngư dân phải chịu bao vất vả, hiểm nguy. Sinh hoạt trên tàu, việc gì cũng phải nhanh, dứt khoát ngay đến bữa ăn, giấc nhỏ. Rồi lúc sóng to, gió lớn, vừa kéo lưới vừa… run.
Dù thường xuyên phải đối mặt với hiểm nguy, nhưng ngư dân cũng được hưởng nhiều niềm vui từ “mẹ biển”, đó là những lần kéo lưới nặng tay hay chuyến đi biển dài ngày trở về lặc lè trong khoang tôm to, cá lớn. Anh nhớ nhất chuyến đi trong vụ cá Bắc cuối năm 2006. Trong gần 10 ngày, tàu phải vào bờ đến 4 lần bán bớt tôm, cá, mỗi lần 2-3 tấn. Dù mệt nhọc, nhưng ai cũng vui, cười đến mức “không khép lại miệng được”.
Khi tích cóp được số vốn kha khá, anh Minh đóng tàu, mua sắm ngư cụ làm riêng. Tàu dưới 150 CV không ra khơi xa được, anh cùng bạn tàu rong ruổi đánh bắt tại những bãi bồi khu vực ven biển quận Đồ Sơn, huyện đảo Cát Hải, huyện Kiến Thụy, huyện Tiên Lãng... Mùa nào, nghề nấy. Từ tháng 4 đến tháng 7 âm lịch, chạy lòng vòng cào don, dắt. Đến vụ đánh lưới giã bắt tôm, cá.
Sau khi cho tàu chạy lòng vòng đón luồng tôm cá, anh Minh cùng bạn tàu kéo mẻ lưới đầu. Không khí vỡ ào khi nút buộc đáy lưới được tháo, tôm cá chen chúc ào ra phủ kín mặt boong tàu. Anh Minh cười lớn: “Mẻ này không dưới 50 cân, “vía” mọi người tốt quá!”. Trước mắt, cơ man cá mai, cá kìm trắng, cá bơn, cá nhạc, tôm gai… giẫy giụa, bật nhảy tanh tách. Trong khi bạn tàu lựa các loại cho vào từng thùng xốp chứa sẵn đá lạnh, anh Minh thả lại biển những tôm, cá nhỏ, rong rêu, còn túi ni-lông, vỏ chai nhựa… cho vào bao riêng, đem lên bờ đưa đến bãi rác.
Gần 4 giờ sáng, khi gần 10 thùng xốp chứa tôm, cá đều lưng lửng, anh Minh cho thu lưới quay mũi tàu chầm chậm trở về bến. Gương mặt ai nấy đều bừng sáng vì chuyến ra khơi thành công đánh bắt được nhiều tôm, cá. “Những chuyến đi về tôm cá nặng khoang tiếp thêm niềm tin giúp chúng tôi yên tâm ra khơi, bám biển và đem lại nhiều niềm vui. Vui vì biển cả luôn hào phóng và công bằng với bao nỗi khó khăn, vất vả, hiểm nguy mà ngư dân phải đối mặt. Càng vui hơn nữa khi có gia đình thêm tiền mua sắm, chi dùng trong Tết. Chuyến ra khơi “bói lộc” đầu xuân năm ngoái, số tiền bán tôm, cá giúp tôi cùng các bạn tàu đủ ăn Tết. Hy vọng xuân này, lộc biển sẽ dồi dào hơn!”, dứt lời, anh Minh cười váng cả mặt biển. Đâu đây thoảng trong tiếng gió, tiếng sóng biển ì oạp vỗ vào mạn tàu, có tiếng bầy chim énloài chim báo hiệu xuân về, dậy sớm kiếm ăn./.
Hà Vân - Ảnh: Nguyễn Tuấn Anh
