(HPĐT)- Năm 2023, sản lượng hải sản kiểm soát qua cảng cá chỉ định là 5.205/123.000 tấn sản lượng thuỷ sản khai thác toàn thành phố. Việc này gây khó khăn trong việc kiểm soát sản lượng, truy suất nguồn gốc và tiềm ẩn nguy cơ vi phạm quy định chống khai thác IUU. Chấn chỉnh tình trạng trên, việc triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp để ngư dân không “né” cảng cá chỉ định là rất cần thiết.
Ngư dân vận chuyển hải sản sau khai thác tại âu cảng Bạch Long Vĩ. Ảnh: TRUNG KIÊN
Mới kiểm soát 4% sản lượng thủy sản khai thác
Theo thông tin từ Chi cục Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), năm 2023, sản lượng thuỷ sản khai thác được kiểm soát qua 2 cảng chỉ định thành phố là 5.205 tấn trên tổng số 123.000 tấn thuỷ sản khai thác.. Số lượng tàu cá vào cảng được kiểm soát năm 2023 là 12.807 lượt nhưng phần lớn là tàu vào tiếp tế nguyên liệu, tránh gió bão, số tàu vào cảng bốc dỡ hàng hoá giảm mạnh khiến sản lượng hải sản được kiểm soát qua cảng đạt thấp, chiếm hơn 4% tổng sản lượng khai thác toàn thành phố.
Tương tự, các cảng cá không là cảng chỉ định như: Mắt Rồng, Quán Chánh… sản lượng hải sản bốc dỡ không tăng. Nguyên nhân do các tàu cá bán hải sản cho các tàu dịch vụ ngay trên biển để chuyển cá về đất liền tiêu thụ. Tàu cá tiếp tục ở lại biển đánh bắt, 2-3 tháng mới về cảng tiếp tế nguyên liệu. “Có việc tàu cá “ngại” không về cảng chỉ định có kiểm tra chống khai thác IUU, để vào các cảng tự phát hoặc cập cảng ngoài thành phố do hạ tầng cảng cá chỉ định thành phố xuống cấp, giống như “tấm áo chật” trong khi phương tiện ngư dân ngày càng được đầu tư quy mô lớn, công suất cao hơn”- Trưởng Liên tập đoàn đánh cá biển Nam Triệu (huyện Thuỷ Nguyên) Vũ Văn Cự cho biết.
Trong lần thanh tra thứ 4 diễn ra hồi tháng 10-2023, Đoàn thanh tra của EC đưa ra khuyến nghị về việc tỷ lệ giám sát sản lượng bốc dỡ qua cảng cá chỉ định của Việt Nam đạt thấp khoảng 20-25% và yêu cầu Việt Nam phải đạt được 100% trong lần thanh tra thứ năm, dự kiến tháng 4-2024. EC chỉ ra nguyên nhân khiến tàu cá không cập cảng chỉ định là việc đầu tư, nâng cấp cơ sở hạ tầng nghề cá. Tại nhiều địa phương ven biển, số tàu cá cập cảng không chỉ định, cảng tư nhân khá lớn dẫn đến không kiểm soát được sản lượng và truy xuất nguồn gốc, vi phạm các quy định chống khai thác IUU.
Theo Quyết định 1058/QĐ/BNN-TCTS, thành phố 5 khu neo đậu, tránh trú bão đối với tàu cá đủ điều kiện hoạt động gồm: Ngọc Hải (quận Đồ Sơn) sức chứa 800 tàu; Trân Châu (huyện Cát Hải) sức chứa 1.000 tàu; Bạch Long Vĩ (huyện Bạch Long Vĩ) sức chứa 300 tàu; Quán Chánh (huyện Kiến Thụy) sức chứa 200 tàu; Mắt Rồng (huyện Thủy Nguyên) 300 tàu.
Các cảng cá chỉ định còn nhiều bất cập
Kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU tại thành phố, Trưởng Phòng Khoa học-Công nghệ và Hợp tác quốc tế (Cục Kiểm ngư) Nguyễn Thị Trang Nhung cho rằng: Cảng cá đóng vai trò trung tâm trong gỡ “thẻ vàng” chống khai thác IUU. Hải Phòng có 2 cảng cá chỉ định là Ngọc Hải và Trân Châu, nhưng từ khảo sát thực tế, cả 2 cảng cá trên đều có nhiều bất cập. Cụ thể, cảng Ngọc Hải bị sa bồi, luồng lạch khan cạn; còn cảng Trân Châu thiếu dịch vụ hậu cần. Do đó, việc khẩn trương khắc phục những hạn chế trên là yêu cầu bức thiết đặt ra đối với thành phố.
Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đỗ Gia Khánh để tăng sản lượng hải sản về cảng chỉ định theo khuyến nghị của EC, Sở tham mưu, đề xuất với UBND thành phố ban hành kế hoạch chấn chỉnh hoạt động của các cảng cá và công tác phối hợp với các đơn vị: Bộ đội Biên phòng Hải Phòng, Hải quân, Cảnh sát biển Vùng 1, Chi cục Kiểm ngư Vùng 1 và các tỉnh, thành phố trong khu vực…tăng cường kiểm soát, yêu cầu tàu cá cập cảng chỉ định theo quy định. Đồng thời, quản lý, kiểm soát 100% số tàu cá tỉnh, thành phố khác đang hoạt động tại vùng biển Hải Phòng; điều tra, xử phạt 100% các trường hợp tàu cá vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài; bảo đảm 100% số tàu cá cập cảng chỉ định và giám sát 100% sản lượng thuỷ sản khai thác qua các cảng địa phương. Với những hạn chế tại cảng cá chỉ định Ngọc Hải và Trân Châu, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tiếp tục phối hợp Sở Giao thông- Vận tải tham mưu với UBND thành phố kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và đề nghị các địa phương Đồ Sơn, Cát Hải bố trí kinh phí, phương án duy tu, nạo vét, đáp ứng nhu cầu tàu ra, vào cảng, hoàn thiện dịch vụ hậu cần, giảm thiểu ảnh hưởng đến hoạt động của tàu cá.
Thành phố Hải Phòng được xác định trở thành Trung tâm nghề cá lớn cả nước, để nghề khai thác thuỷ sản phát triển bền vững việc hoàn thiện hạ tầng nghề cá với hệ thống cảng cá, khu neo đậu là vấn đề cấp bách, cần thiết. Chỉ khi cảng cá được đầu tư, nâng cấp, mở rộng thì tàu to, máy lớn mới cập cảng bốc dỡ hàng hoá và tiếp nhiên liệu. Trong khi ngân sách thành phố bố trí đầu tư hạ tầng cảng cá hạn chế, việc tranh thủ nguồn lực từ trung ương, khuyến khích xã hội hóa cần được tận dụng, phát huy tối đa. Có như vậy, “tấm áo chật” cảng cá mới được mở rộng, đầu tư đồng bộ, hiện đại xứng tầm với nghề cá hiện đại.
BÀI: VĂN CƯỜNG
