Nguồn nguyên liệu ngày một cạn kiệt trong khi việc tiêu thụ sản phẩm mỗi lúc một khó... đang là bài toán nan giải đối với các nhà máy sản xuất gạch tuy-nen trên địa bàn tỉnh...
Công ty CP Viglacera Từ Sơn - Nhà máy Hải Dương phấn đấu sản xuất và tiêu thụ 35 triệu
sản phẩm (chủ yếu gạch chẻ và gạch nhẹ dành cho nhà cao tầng) trong năm 2011
Trong những năm qua, sản xuất gạch nung trên địa bàn tỉnh tăng trưởng xấp xỉ 12%/năm. Năm 2010, toàn tỉnh sản xuất trên 900 triệu viên gạch nung, trong đó có 665 triệu viên gạch tuy-nen, còn lại là gạch của các lò liên tục kiểu đứng và lò có hệ thống xử lý khí thải bằng nước vôi. Nghề sản xuất gạch nung đã tạo việc làm cho khoảng 9.000 người. Tuy nhiên, chung quanh việc phát triển các nhà máy gạch tuy-nen trên địa bàn tỉnh có nhiều điều đáng bàn, nhất là vấn đề tiêu thụ sản phẩm và cung cấp nguyên liệu cho sản xuất.
Ông Đinh Văn Ngoãn, Giám đốc Nhà máy Gạch tuy-nen Nam Sách cho biết nhà máy bắt đầu đi vào sản xuất từ năm 2003 với công suất thiết kế khoảng 12 triệu viên/năm. Khi đi vào sản xuất, nhà máy đã có vùng nguyên liệu được quy hoạch ở xã An Châu và xã Ái Quốc (TP Hải Dương). Tuy nhiên, vùng nguyên liệu ở xã An Châu chỉ đủ cung cấp cho sản xuất của nhà máy đến năm 2008, còn vùng nguyên liệu xã Ái Quốc chỉ đáp ứng được nhu cầu đến hết năm 2012. Ngay từ năm 2010, lãnh đạo nhà máy đã liên hệ với Công ty CP Trúc Thôn (thị xã Chí Linh) để mua lớp đất mặt các mỏ sét của công ty này. Đường vận chuyển xa hơn, khiến giá nguyên liệu đội lên khoảng 25%. Không chỉ khó khăn trong cung cấp nguyên liệu, việc tiêu thụ sản phẩm cũng là bài toán nan giải của nhà máy. Theo ông Ngoãn, có những thời điểm như năm 2008 hoặc cuối năm 2010, nhà máy ứ đọng gần 2 triệu viên, gạch thành phẩm xếp kín bãi, nhiều công nhân phải tạm thời nghỉ việc. Để giải quyết vấn đề tiêu thụ sản phẩm, nhà máy phải mở rộng thị trường sang Hưng Yên, Hải Phòng, Hà Nội. Khi vận chuyển đi xa, giá thành sản phẩm cũng đội lên khá nhiều, khiến việc cạnh tranh gặp khá nhiều khó khăn. Từ ngày phải mua nguyên liệu ở Chí Linh, giá mỗi viên gạch tăng thêm khoảng 150 đồng, việc tiêu thụ sản phẩm càng khó khăn hơn.
Ông Trần Xuân Hùng, Giám đốc Công ty CP Viglacera Từ Sơn, phường Cẩm Thượng (TP Hải Dương) cho biết: Công suất của công ty đạt khoảng 40 triệu viên/năm, tiêu thụ chính ở thị trường Hải Dương và một phần ở Hà Nội. Tuy nhiên, vào lúc cao điểm nhất công ty cũng chỉ tiêu thụ được 2/3 sản phẩm làm ra. Tháng 12 - 2010, sản lượng gạch ứ đọng của công ty khoảng 9 triệu viên, gần bằng mức kỷ lục 10 triệu viên của năm 2008. Những tháng đầu năm 2011, tình hình kinh tế khả quan nên việc tiêu thụ sản phẩm thuận lợi hơn. Ông Hùng cũng cho biết: Chỉ trong vài năm nữa, nguồn nguyên liệu ở các địa phương gần sẽ cạn kiệt, lúc đó sản xuất của công ty chắc chắn sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Nguyên liệu khan hiếm sẽ ảnh hưởng đến giá thành sản phẩm và sản xuất lâu dài của công ty.
Theo Sở Xây dựng, đến hết năm 2010, tỉnh ta có tổng cộng 36 dự án gạch tuy-nen với công suất thiết kế 1,1 tỷ viên/năm. Trong đó, 21 cơ sở đang hoạt động với tổng công suất thiết kế 665 triệu viên/năm. Ngoài ra còn khoảng 300 triệu viên của các lò gạch kiểu đứng và lò có hệ thống xử lý khí thải bằng nước vôi cùng 125 triệu viên gạch không nung quy tiêu chuẩn. Năm 2010, lượng tiêu thụ gạch xây của tỉnh đạt mức trên 700 triệu viên. Dự báo, đến năm 2015 nhu cầu gạch xây của tỉnh chỉ khoảng 920 triệu viên và đến năm 2020 khoảng 1,1 tỷ viên, nhưng năng lực sản xuất hiện tại của tỉnh đã gần đạt mức trên. Nếu tính cả 15 dự án gạch tuy-nen sẽ xây dựng thì tổng sản lượng sẽ đạt 1 tỷ 575 triệu viên, quá dư thừa so với nhu cầu sử dụng trong tỉnh. Điều này buộc các doanh nghiệp phải tìm thị trường tiêu thụ ở các địa phương khác và việc cạnh tranh trở nên khốc liệt hơn. Nếu các doanh nghiệp không tính toán chi phí hợp lý, giảm giá thành sản phẩm sẽ rất khó cạnh tranh.
Bên cạnh đó, việc quy hoạch vùng nguyên liệu cũng tác động rất lớn tới sự phát triển ổn định của ngành sản xuất gạch nung trên địa bàn tỉnh. Nguyên liệu đất sét cho sản xuất gạch nung chủ yếu tập trung khai thác tại các bãi bồi ven sông Thái Bình, sông Luộc, sông Kinh Thầy... thuộc các huyện Kinh Môn, Nam Sách, TP Hải Dương, thị xã Chí Linh và một số ít khu vực đất chuyển đổi ở huyện Cẩm Giàng. Đa phần các cơ sở sản xuất chưa được quy hoạch vùng nguyên liệu sản xuất nên việc khai thác tự phát gây khó khăn cho công tác quản lý, cấp phép. Các cơ sở sản xuất vẫn đang ở trong tình trạng “mạnh ai nấy làm”, mua nguyên liệu của các cá nhân khai thác đất ruộng, chuyển đổi mục đích sử dụng, cải tạo phi nông nghiệp hoặc các dự án giao thông... Việc khai thác nguyên liệu bừa bãi, không theo quy hoạch đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới nguồn tài nguyên vốn đã cạn kiệt cũng như việc phát triển nông nghiệp và môi trường. Trong tương lai, nếu việc phát triển các nhà máy gạch tuy-nen không được kiểm soát, các doanh nghiệp sẽ rơi vào tình trạng khan hiếm nguyên liệu, việc sản xuất chắc chắn gặp nhiều khó khăn.
Để giải quyết thực trạng này, thời gian tới cần tổ chức sản xuất các nhà máy gạch tuy-nen hiện có, đầu tư theo chiều sâu để sản xuất ra sản phẩm có giá trị kinh tế cao, tiết kiệm nguyên, nhiên liệu, giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Đối với các cơ sở mới đầu tư, cần phát huy hết năng lực sản xuất theo công suất thiết kế. Đồng thời, cần tiếp tục đẩy mạnh phát triển các cơ sở sản xuất gạch không nung, tiến tới nâng tỷ lệ phát triển gạch không nung lên 45,8%, phù hợp với định hướng chung của cả nước.
VỊ THUỶ
Theo Quyết định số 661/QĐ - UBND ngày 15 - 3 - 2011 của UBND tỉnh, những cơ sở sản xuất gạch sét nung (không kể gạch tuy-nen) sẽ bị đình chỉ và tháo dỡ trước ngày 30 - 6 - 2011 nếu vi phạm một trong các điểm sau: không được UBND tỉnh hoặc UBND cấp huyện cho phép xây dựng; những cơ sở xây dựng trên địa bàn các phường của TP Hải Dương và thị xã Chí Linh; ở cách khu dân cư dưới 200m... Ngừng việc cấp phép các dự án sản xuất gạch tuy-nen mới từ ngày 1-7-2011. Những dự án đã được cấp giấy chứng nhận đầu tư nhưng chưa triển khai đầu tư cần kiểm soát chặt chẽ công nghệ sản xuất, vùng nguyên liệu, quy mô sản xuất và giám sát chặt chẽ việc đánh giá tác động môi trường. |
