(HPĐT)- Theo thống kê của các cơ quan chức năng Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến tháng 6-2025, trên địa bàn các huyện có hơn 1.000 ha lúa hữu cơ được sản xuất tại các khu vực ruộng rươi. Các mô hình này đều được triển khai theo hình thức liên kết sản xuất giữa nông dân với doanh nghiệp, hợp tác xã (HTX). Tuy nhiên, thời gian gần đây, mối liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân tại các vùng ruộng rươi gặp nhiều khó khăn, dẫn đến hiệu quả sản xuất chưa cao; năng suất và chất lượng sản phẩm còn hạn chế.
Nhiều khó khăn trong liên kết
Hải Phòng có tiềm năng và lợi thế về vùng bãi ven sông tại một số huyện, đặc biệt phù hợp với mô hình canh tác lúa trên ruộng rươi. Những năm trước, một số diện tích ruộng rươi đã được nông dân liên kết với doanh nghiệp, hợp tác xã (HTX) để sản xuất lúa hữu cơ, bước đầu mang lại hiệu quả tích cực. Tuy nhiên, thời gian gần đây, tại một số địa phương, diện tích liên kết sản xuất với doanh nghiệp và HTX có xu hướng giảm. Việc duy trì hợp tác sản xuất gặp nhiều khó khăn, dẫn đến sản lượng và chất lượng sản phẩm suy giảm so với giai đoạn trước. Công ty CP Đầu tư thương mại Hải Âu Việt là một trong những doanh nghiệp xây dựng được thương hiệu gạo ruộng rươi Kiến Quốc được nhiều người biết đến. Những năm trước, diện tích sản xuất của doanh nghiệp lên đến 130 ha, không chỉ ở xã Kiến Quốc (Kiến Thụy) còn mở rộng liên kết tại các xã, huyện khác. Giám đốc Công ty Trần Văn Trung cho biết, từ vụ mùa năm 2024, diện tích sản xuất lúa ruộng rươi tại Hải Phòng giảm 30-40%, năng suất, sản lượng cũng giảm đáng kể. Hay như Công ty CP nông nghiệp An Biên trước đây có nhiều diện tích liên kết sản xuất với nông dân huyện Vĩnh Bảo, nhưng gần đây, doanh nghiệp dừng liên kết sản xuất, chuyển hướng đầu tư phát triển kinh doanh tại Hà Nội... Một số HTX, doanh nghiệp khác cũng trong tình trạng sản xuất chất lượng gạo ruộng rươi suy giảm.
Theo phản ánh của một số giám đốc doanh nghiệp và hợp tác xã (HTX), dù rất tâm huyết với việc phát triển thương hiệu gạo ruộng rươi, nhưng thực tế khi triển khai sản xuất, họ gặp không ít khó khăn. Giám đốc Công ty CP Nông nghiệp An Biên Bùi Ngọc Cường cho biết, sản xuất lúa trên ruộng rươi có năng suất thấp, sản phẩm phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết. Những vụ thời tiết không thuận lợi hoặc ảnh hưởng do xâm nhập mặn gần đây, khiến doanh nghiệp gặp khó trong việc bảo đảm hiệu quả sản xuất và kinh doanh.
Tại Hải Phòng, nhiều doanh nghiệp mong muốn chế biến sâu sản phẩm gạo ruộng rươi, như sản xuất bột dinh dưỡng, nhưng lại không thể triển khai do thiếu cơ sở vật chất, hạ tầng phục vụ chế biến. Ngoài ra, hạ tầng phục vụ sản xuất lúa ruộng rươi còn nhiều hạn chế do phần lớn diện tích nằm ở vùng ven cửa sông, việc đi lại, sản xuất và thu hoạch gặp khó khăn. Một số khu vực ruộng sâu, trũng không thể áp dụng cơ giới hóa, buộc phải thuê lao động thủ công với chi phí cao, làm tăng chi phí sản xuất của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp cũng cho rằn, bộ giống lúa được sử dụng tại các ruộng rươi hiện chưa ổn định về năng suất và chất lượng. Đồng thời, việc tiếp cận các cơ chế, chính sách khuyến khích, hỗ trợ trong lĩnh vực nông nghiệp - thủy sản của thành phố còn hạn chế, gây khó khăn cho doanh nghiệp và HTX trong việc mở rộng và duy trì mô hình sản xuất lúa hữu cơ trên ruộng rươi.
Hỗ trợ để sản xuất ổn định
Theo định hướng của Sở Nông nghiệp và Môi trường, sản xuất lúa hữu cơ là một trong những giải pháp quan trọng nâng cao chất lượng cây trồng chủ đạo của thành phố. Trong đó, sản xuất lúa tại ruộng rươi có nhiều tiềm năng và lợi thế. Tuy nhiên, để sản xuất hiệu quả, thời gian tới, cơ quan chức năng của Sở cần phối hợp với các địa phương rà soát lại các diện tích vùng bãi ven sông có thể đưa vào sản xuất lúa ruộng rươi, hỗ trợ nông dân và doanh nghiệp ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất hiệu quả. Các doanh nghiệp, HTX cần phối hợp với các nhà nghiên cứu để liên tục có các giống lúa chất lượng thay thế sản xuất trong trường hợp các giống lúa đã trồng được vài năm có thể bị suy giảm chất lượng, không còn phù hợp...
Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Bùi Thanh Tùng cho rằng, khuyến khích đầu tư vào nông nghiệp nông nghiệp hữu cơ góp phần thay đổi tập quán canh tác theo hướng “xanh hóa”. Đối với các vùng sản xuất lúa hữu cơ tại ruộng rươi; Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác xây dựng, ban hành và thực thi hiệu quả các cơ chế, chính sách khuyến khích; tạo điều kiện thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh, bền vững; trong đó, chú trọng chính sách tích tụ, tập trung đất đai; hỗ trợ về vốn cho các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp liên kết sản xuất, tiêu thụ nông sản hàng hóa quy mô lớn. Sở tập trung chỉ đạo phòng, chống xâm nhập mặn bằng nhiều giải pháp. Trong đó, ưu tiên đề xuất đầu tư xây dựng đập ngăn mặn trên hệ thống sông Thái Bình; nâng cấp hệ thống công trình thuỷ lợi để đáp ứng yêu cầu điều tiết nước phục vụ sản xuất.
Đối với các doanh nghiệp, HTX liên kết sản xuất lúa ruộng rươi, để duy trì sản xuất ổn định, hiệu quả hiện nay cũng tự tìm giải pháp thích hợp; trong đó, có việc đầu tư các thiết bị sản xuất, sơ chế, bảo quản sản phẩm; đưa vào sản xuất đa dạng các giống lúa chất lượng phù hợp với điều kiện sản xuất ruộng rươi. Giám đốc HTX nông nghiệp Thụy Hương cho biết, bên cạnh giống lúa ST25, gần đây, HTX sản xuất đa dạng các giống lúa chất lượng như: Hana, gạo tím thảo dược, hương thuần 8, hạt ngọc 9... HTX tích cực đầu tư các thiết bị phục vụ sản xuất và kinh doanh gạo ruộng rươi như: máy sấy, máy xay xát hiện đại, công suất lớn...
