(HPĐT)- Mùa thu lịch sử cách đây 77 năm, cả dân tộc Việt Nam từ Bắc đến Nam, trong đó có toàn thể nhân dân Hải Phòng quyết mang tinh thần “triệu con tim, một ý chí”, vùng lên chống lại, lật đổ ách thống trị của thực dân Pháp, phát xít Nhật và phong kiến tay sai, giành lại độc lập, tự do cho Tổ quốc. Để rồi từ hào khí của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, các thế hệ người dân đất Cảng được tiếp thêm động lực để kiên cường, sáng tạo trong hành trình bảo vệ và xây dựng đất nước, thành phố văn minh, đẹp giàu hôm nay.
Nhân dân Hải Phòng khởi nghĩa giành chính quyền ngày 23-8-1945 (Ảnh tư liệu).
Những ngày tháng Tám, đi trên các ngả đường, khu phố Hải Phòng rợp bóng cờ, hoa, trong lòng các thế hệ vang vọng dư âm hào hùng của những ngày Cách mạng Tháng Tám bất diệt năm xưa. Chiều 11-8, trong ngôi nhà trên đường Vườn Hồng, ở phường Đằng Hải (quận Hải An), cụ Hoàng Xuân Lâm, nguyên Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, đại tá, nguyên Giám đốc Công an thành phố - người chính trị viên tham gia lực lượng tự vệ cứu quốc trong những ngày Tháng Tám lịch sử, trò chuyện chia sẻ với các bạn trẻ về sự kiện “long trời lở đất” thay đổi vận mệnh đất nước. Ở tuổi 96, với 75 năm tuổi Đảng, cụ Hoàng Xuân Lâm vẫn có sức khỏe và trí nhớ đáng ngưỡng mộ, bày tỏ niềm vui mừng khi có dịp nhớ về bước ngoặt vĩ đại của dân tộc Việt Nam và những mốc thời gian Tổng khởi nghĩa ở Hải Phòng vào mùa thu năm 1945. Cụ Lâm chậm rãi, từ tốn kể lại từng chi tiết, bắt đầu từ khi cụ mới là người thanh niên 19 tuổi kết nối các dữ kiện lịch sử, đưa các bạn trẻ trở lại với một thời sôi sục khí thế cách mạng.
Cụ Hoàng Xuân Lâm tham gia phong trào Cách mạng ở Kiến Thụy từ tháng 3-1945. Thời điểm đó, thực hiện chỉ thị “Phá kho thóc, giải quyết nạn đói”, “Không nộp một hạt thóc, một đồng xu cho Nhật”… của mặt trận Việt Minh, tự vệ và công nhân Cảng tổ chức phá kho gạo, bột mỳ của Nhật để chia cho các gia đình bị đói. Đến tháng 7-1945, nhân dân nhiều xã trong huyện Kiến Thụy, tự vệ huyện Tiên Lãng tiến về làng Kim Sơn, lật đổ chính quyền tay sai Nhật, thiết lập chính quyền cách mạng, thành lập “Ủy ban dân tộc giải phóng” Kim Sơn, đem lại nhiều quyền lợi cho dân nghèo. Sự kiện khiến người dân Hải Phòng, Kiến An tin tưởng, đi theo và ủng hộ Việt Minh, thôi thúc họ hăng hái cùng nhân dân cả nước đứng lên giành độc lập, mặc dù vũ khí thời đó rất thô sơ, chỉ có gậy, gộc, giáo mác…
“Tuổi cao nên tôi không thể miêu tả rõ ràng khí thế, không khí của quân và dân Hải Phòng khi nhận tin lực lượng Cách mạng và nhân dân giành chính quyền thành công tại Thủ đô Hà Nội. Đây là một mốc son đưa phong trào Việt Minh ở Kiến An, Thủy Nguyên, An Lão, An Dương, Kiến Thụ thêm sôi nổi, mạnh mẽ. Cùng thời gian đó, tôi được bầu làm chính trị viên tự vệ cứu quốc ở Hải Phòng, di chuyển về Vạn Sơn, Đồ Sơn để thực hiện những nhiệm vụ được Việt Minh giao phó. Từ ngày 19 đến 22-8-1945, các đội tuyên truyền xung phong liên tục hoạt động, rải truyền đơn và đem theo biểu ngữ kêu gọi đồng bào đứng lên khởi nghĩa, giành chính quyền”- cụ Hoàng Xuân Lâm bồi hồi nhớ lại.
Là người dành phần lớn thời gian để nghiên cứu lịch sử Việt Nam, cũng như tìm hiểu, nắm rõ từng tiến trình hình thành và xây dựng thành phố Hải Phòng, tiến sĩ Đoàn Trường Sơn, Chủ tịch Hội khoa học Lịch sử thành phố cho biết: Chỉ trong vòng 10 ngày, từ ngày 15 đến 25-8-1945, Tổng khởi nghĩa ở thành phố Hải Phòng - tỉnh Kiến An giành thắng lợi và có vai trò quan trọng đối với diễn biến Cách mạng Tháng Tám trong cả nước.Từ sáng 21-8 đến 22-8- 1945, tại tỉnh Kiến An, lực lượng tự vệ huyện An Lão chia thành 3 mũi tiến vào tỉnh lỵ Kiến An. Ban lãnh đạo khởi nghĩa tỉnh huy động lực lượng các huyện Kiến Thụy, Tiên Lãng kéo về tỉnh lỵ, bắt Tỉnh trưởng, thu vũ khí và tuyên bố xóa bỏ chính quyền tay sai. Chiều 24-8, tại sân vận động trung tâm tỉnh lỵ, hơn 5 vạn đồng bào mít tinh chào mừng Ủy ban Cách mạng lâm thời tỉnh. Còn tại Hải Phòng, đêm 22-8, cả Hải Phòng không ngủ, chờ đợi một thời khắc lịch sử sắp diễn ra. Sáng sớm ngày 23-8-1945, hàng vạn đồng bào Hải Phòng - Kiến An cùng lực lượng vũ trang Chiến khu Đông Triều, từ các ngả đường kéo về quảng trường Nhà hát lớn thành phố dự mít tinh giành chính quyền. Đúng 10 giờ, cuộc mít tinh khổng lồ trọng thể khai mạc. Trong không khí trang nghiêm, xúc động, mọi người hướng lên lá cờ đỏ sao vàng cỡ lớn phủ kín mặt tiền Nhà hát lớn thành phố. Bài “Tiến quân ca” vang lên hùng tráng. Đại diện Ủy ban Khởi nghĩa tuyên bố xóa bỏ chính quyền tay sai của phát-xít Nhật.
Kể từ mùa thu năm 1945, tinh thần Cách mạng Tháng Tám hoà cùng dòng chảy lịch sử, tạo nên sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, đánh thắng các cuộc chiến tranh xâm lược của thực dân, đế quốc và các thế lực thù địch; hun đúc nên ý chí quân và dân Hải Phòng, đưa thành phố giành chiến thắng cùng cả nước trong 2 cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược một cách hiên ngang, anh dũng. Từ một thành phố bị chiến tranh tàn phá nặng nề, Hải Phòng hôm nay trở thành thành phố Cảng - trung tâm công nghiệp dịch vụ phía Bắc, động lực tăng trưởng của khu vực và cả nước, một Hải Phòng “rộng dài, rực sáng”, viết tiếp những trang sử mới hào hùng. Điều đó càng được thể hiện mạnh mẽ, rõ nét kể từ khi Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 được ban hành, đi vào cuộc sống, Hải Phòng được tạo thêm đà vươn mình, bứt phá mạnh mẽ. Trong đó, chương trình xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu đi đầu cả nước. Thành phố luôn trong tốp địa phương dẫn đầu về tăng trưởng GRDP, thu ngân sách, thu hút vốn FDI nhiều nhất cả nước. Cùng với đó là những chuyển biến trong đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, ứng công nghệ thông tin trong hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước trên địa bàn thành phố, xây dựng “Chính quyền điện tử”, nâng cao chỉ số hài lòng của người dân về sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước…
Nhớ lại hào khí Tháng Tám giữa mùa thu lịch sử, người Hải Phòng càng thêm tự hào, thêm sức mạnh, vững niềm tin tiếp bước trên chặng đường mới, nỗ lực duy trì đà phát triển bức phá, xây dựng quê hương thành “thành phố tiêu biểu của cả nước” như mong muốn của Bác Hồ kính yêu. Công tác an sinh xã hội, chăm lo người có công, gia đình chính sách luôn được chú trọng với phương châm: “đi trước một bước so với phát triển kinh tế”./.
PHƯƠNG LINH
