Kỷ niệm 115 năm ngày sinh đồng chí Lương Khánh Thiện (13-10-1903 – 13-10-2018)
Đồng chí Lương Khánh Thiện. (Ảnh tư liệu)
Trước khi bước vào năm học mới 2018-2019, thầy và trò Trường THCS Lương Khánh Thiện (quận Kiến An) tổ chức đi thăm, viếng Đài tưởng niệm liệt sĩ Lương Khánh Thiện và phần mộ của liệt sĩ ở chân núi Áng Sơn. Cô giáo Lê Thị Hồng Phương, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Là trường phổ thông đầu tiên của tỉnh Kiến An cũ (thành lập năm 1956), vinh dự được mang tên nhà hoạt động cách mạng ưu tú của Đảng bộ thành phố, nhà trường luôn chú trọng giáo dục các thế hệ học sinh về truyền thống yêu nước, uống nước nhớ nguồn cũng như về lịch sử đấu tranh cách mạng oanh liệt của cha ông.
Hằng năm, ngoài việc thăm viếng phần mộ, Đài tưởng niệm liệt sĩ Lương Khánh Thiện, trường còn tổ chức các buổi ngoại khoá giới thiệu về thân thế, sự nghiệp của đồng chí Lương Khánh Thiện. Học sinh nhà trường tự hào với bài hát truyền thống “Bài ca trường Lương Khánh Thiện”, cùng giai điệu hào hùng, những lời ca ý nghĩa: “Lương Khánh Thiện đây trường chúng em mang tên người con của Đảng năm tháng không bao giờ quên, nhờ ơn bao người non nước hôm nay bình yên… Noi gương chú, chúng cháu chăm làm nên truyền thống cha ông vẻ vang…”.
Đài tưởng niệm liệt sĩ Lương Khánh Thiện nhìn ra ngã ba Lương Khánh Thiện và đường Lương Khánh Thiện (huyện An Lão).
Ảnh: LÊ DŨNG
Hiện, Phòng truyền thống của Trường THCS Lương Khánh Thiện lưu giữ nhiều tư liệu quý về quá trình hoạt động cách mạng của liệt sĩ Lương Khánh Thiện. Theo “Lịch sử Đảng bộ Hải Phòng” và “Nhân vật lịch sử Hải Phòng”, đồng chí Lương Khánh Thiện sinh ra trong gia đình nông dân nghèo, yêu nước ở Hà Nam. Năm 1923, đồng chí Lương Khánh Thiện rời quê hương Hà Nam đi học nghề tại trường kỹ nghệ thực hành Hải Phòng. Tại đây đồng chí làm quen với bạn nghèo, nhất là những người cùng cảnh ngộ, trong đó có đồng chí Hạ Bá Cang (Hoàng Quốc Việt)… Đến năm 1925, đồng chí bắt đầu tham gia phong trào yêu nước đấu tranh đòi ân xá cho cụ Phan Bội Châu nên bị tên đốc học đuổi khỏi trường.
Sau đó, đồng chí làm việc tại Nhà máy dệt Nam Định, tích cực hoạt động trong phong trào công nhân, được kết nạp vào Thanh niên Cách mạng đồng chí Hội năm 1927. Năm 1928, đồng chí trở lại Hải Phòng, làm việc tại nhà máy Tơ. Thời gian này, đồng chí Lương Khánh Thiện bắt mối hoạt động với đồng chí Nguyễn Đức Cảnh- Bí thư tỉnh bộ Thanh niên cách mạng đồng chí Hội Hải Phòng. Đồng chí hoạt động hăng say và chỉ sau thời gian ngắn thành lập được tổ chức Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí Hội ở Nhà máy Sợi.
Năm 1929, khi Đông Dương Cộng sản Đảng thành lập thì ở Hải Phòng, tổ chức cộng sản đầu tiên cũng ra đời (tháng 4-1929). Cuối tháng 4-1929, đồng chí Lương Khánh Thiện được kết nạp vào Chi bộ Đông Dương Cộng sản Đảng của Hải Phòng, phụ trách phong trào ở Nhà máy Chai. Đồng chí vừa làm việc, vừa bí mật tổ chức Công hội Đỏ, Hội ái hữu, Hội tương tế trong công nhân, tổ chức lãnh đạo nhiều cuộc đấu tranh đòi cải thiện đời sống, tăng lương, giảm giờ làm… Sau cuộc đấu tranh ở Nhà máy Chai, tháng 6-1929, đồng chí bị địch bắt, bị kết án 2 năm tù giam và 5 năm đi đày biệt xứ. Đến năm 1930, biết đồng chí là người lãnh đạo các cuộc đình công đấu tranh của công nhân Nhà máy Chai, toà án xử lại, kết án đồng chí tù chung thân và đày đi Côn Đảo.
Năm 1936, sau khi Mặt trận nhân dân Pháp thắng lợi, đồng chí được ân xá, trở về tiếp tục hoạt động cách mạng. Chỉ thời gian ngắn, đồng chí được cử vào Xứ uỷ Bắc Kỳ, giúp phong trào công nhân và thanh niên ở Hà Nội và một số nơi lên mạnh. Ngày 18-1-1941, trong khi đi nắm tình hình phong trào công nhân, đồng chí bị sa vào tay địch tại một cơ sở ở Thượng Lý (Hải Phòng). Trước mọi cực hình tra tấn của kẻ thù, đồng chí vẫn giữ vững ý chí cách mạng kiên cường. Sáng 1-9-1941, thực dân Pháp lén lút xử bắn đồng chí Lương Khánh Thiện tại chân núi Áng Sơn (Kiến An). Đồng chí cống hiến chọn đời cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc.
Quê hương đồng chí Lương Khánh Thiện tại tỉnh Hà Nam.
Ảnh: NGUYỄN VĨNH
Với những cống hiến lớn lao suốt cuộc đời cho đất nước, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta dành tình cảm, sự tri ân đặc biệt đối với liệt sĩ Lương Khánh Thiện. Theo ông Trần Đình Ngư, Bí thư Đảng uỷ thị trấn Trường Sơn, Đài tưởng niệm liệt sĩ Lương Khánh Thiện được trung ương và thành phố xây dựng từ năm 1960, đến nay 3 lần được tôn tạo. Trước năm 2017, công trình bị xuống cấp. Kỳ đài bị bong tróc, rêu mốc; sân, cổng, tường bao chung quanh khuôn viên cũ nát. Hệ thống điện chiếu sáng hư hỏng… Với tầm quan trọng của khu di tích, việc đầu tư xây dựng, cải tạo Đài tưởng niệm liệt sĩ Lương Khánh Thiện được thành phố xác định là cần thiết và cấp bách. Đúng dịp kỷ niệm 70 năm Ngày Thương binh- Liệt sĩ (27-7-2017), công trình sửa chữa, tu bổ các hạng mục trong khuôn viên Đài tưởng niệm liệt sĩ Lương Khánh Thiện được khởi công.
Sau 5 tháng khẩn trương thi công, với mức đầu tư gần 4 tỷ đồng, công trình hoàn thành, tạo điều kiện thuận lợi để nhân dân địa phương và nhân dân cả nước đến thăm viếng. Khu tưởng niệm có tổng diện tích 446 m2, trong đó diện tích xây dựng kỳ đài và sân hơn 300 m2, diện tích cây xanh hơn 100 m2. Kỳ đài được gắn bia mới, ốp đá granit, mái kiểu kiến trúc cổ phương Đông. Cổng ốp đá granit, tường rào xây thoáng 3 mặt trước, phía sau áp vào núi xây kín. Sân lát gạch đỏ, có hệ thống cột đèn chùm, đèn cao áp đồng bộ, khuôn viên cây xanh bao quanh đài liệt sĩ. Hệ thống thoát nước được cải tạo, chân móng kè đá chắn nước và ngăn đất sạt lở từ trên núi xuống.
Đài tưởng niệm liệt sĩ Lương Khánh Thiện hôm nay rộng, thoáng, sáng, xanh, uy nghiêm nhìn ra ngã ba được đặt tên “ngã ba Lương Khánh Thiện”. Đây là công trình văn hoá tâm linh, là nơi giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào đối với thế hệ hôm nay và mai sau. Ông Trần Đình Ngư cho biết, nơi đây, đoàn đại biểu tỉnh Hà Nam (quê hương của liệt sĩ Lương Khánh Thiện), các trường, tổ chức mang tên Lương Khánh Thiện ở Hải Phòng và trên khắp cả nước thường xuyên đến dâng hương, thăm viếng, tưởng nhớ và bày tỏ lòng mến phục, kính trọng, tri ân người con ưu tú của dân tộc.
Để lưu danh người anh hùng cách mạng, ngoài Đài tưởng niệm liệt sĩ Lương Khánh Thiện tại thị trấn Trường Sơn, tên liệt sĩ Lương Khánh Thiện được đặt tên một phường thuộc quận Ngô Quyền và hai con đường (một đường thuộc quận Ngô Quyền, một đường nối từ ngã ba Lương Khánh Thiện đến ngã ba An Tràng thuộc thị trấn Trường Sơn, huyện An Lão). Hai trường THCS (quận Kiến An và huyện An Lão) vinh dự mang tên Lương Khánh Thiện.
