Sắp xếp lại mạng lưới giáo dục thường xuyên để giải bài toán 'siêu' trung tâm

Chênh lệch, phân tán

Ở phía đông thành phố, Trung tâm Giáo dục thường xuyên Hải Phòng là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo, với mô hình hoạt động lớn nhất từ trước đến nay. Từ tháng 4/2025, Trung tâm Giáo dục kỹ thuật tổng hợp hướng nghiệp và bồi dưỡng giáo viên cùng Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên của các quận, huyện (cũ) được sáp nhập vào Trung tâm Giáo dục thường xuyên Hải Phòng. Quy mô mới khiến trung tâm có tới 403 cán bộ, giáo viên, cùng 14 trung tâm cơ sở, phân tán tại 25 địa điểm trải khắp khu vực phía đông thành phố.

Phó giám đốc Trung tâm Giáo dục thường xuyên Hải Phòng Vũ Thế Thuy cho biết, mô hình mới thực hiện trên địa bàn rộng nên còn nhiều lúng túng trong điều hành. Nguyên nhân do chức năng, nhiệm vụ của trung tâm nặng nề hơn, địa bàn lớn và khác biệt; tổ chức bộ máy chưa có tiền lệ, nguồn lực nhân sự, tài chính, cơ sở vật chất đều hạn chế... Cụ thể, trung tâm hiện thiếu phòng học, thiếu trang thiết bị và nhất là thiếu xưởng thực hành đào tạo nghề, làm giảm chất lượng đào tạo và sức hút với người học. Cơ cấu nhân lực cũng mất cân đối. Trung tâm có 250 giáo viên, nhưng thiếu đồng đều giữa giáo viên dạy văn hóa và dạy nghề. Sau sáp nhập, tình trạng thiếu giáo viên càng trầm trọng hơn. Nhiều giáo viên phải dạy vượt giờ, thiếu chủ động và linh hoạt trong tổ chức chương trình, trong khi chính sách đãi ngộ chưa tương xứng.

Công tác tuyển sinh tiếp tục là khó khăn lớn. Một số điểm trung tâm không tự tuyển được học viên, chủ yếu dạy văn hóa hệ giáo dục thường xuyên cho các trường nghề. Nhận thức xã hội, mức độ cạnh tranh từ các loại hình giáo dục khác và chất lượng cơ sở vật chất ảnh hưởng đến kết quả tuyển sinh. Quản lý hệ thống phân tán khiến lãnh đạo trung tâm gặp khó khi chỉ đạo với những điểm xa.

Việc mất cân đối về số lượng và lĩnh vực chuyên môn giữa các phó giám đốc tại những điểm quản lý cũng gây trở ngại cho công tác phối hợp điều hành. Do đó, đơn vị rất mong thành phố sớm ban hành cơ chế rõ ràng, có chế độ ưu đãi đặc thù, đồng thời ưu tiên đầu tư hạ tầng, cơ sở vật chất, phát triển mô hình học tập cộng đồng, công dân số và xã hội số.

Trong khi đó, khu vực phía tây thành phố, các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên được tổ chức theo cụm, dễ điều hành. Do còn thiếu trường THPT công lập, tư thục, nên lượng học sinh đăng ký học văn hóa tại các trung tâm này cao hơn nhiều so với trung tâm ở khu vực phía đông. Sự chênh lệch lớn giữa hai khu vực đặt ra yêu cầu cấp thiết phải sắp xếp lại mạng lưới giáo dục thường xuyên theo hướng phù hợp, hài hòa.

Sớm hướng dẫn tổ chức mô hình mới

Trước những khó khăn ở khu vực phía đông, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Uông Minh Long cho biết, sở đề nghị UBND thành phố xem xét tổ chức lại Trung tâm Giáo dục thường xuyên Hải Phòng theo hướng gồm một trung tâm chính và một số trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên theo cụm, trực thuộc sở. Mô hình này tương đồng với cách vận hành hiệu quả đang triển khai tại khu vực phía tây.

Được biết, sau đề xuất của Sở Giáo dục và Đào tạo, thành phố chủ trương hợp nhất trung tâm giáo dục nghề nghiệp, trung tâm giáo dục thường xuyên thành trường trung học nghề tương đương cấp THPT trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo. Theo đó, dự kiến sắp xếp 15 trung tâm trực thuộc sở (gồm 12 trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên; 1 trung tâm giáo dục thường xuyên, ngoại ngữ - tin học; 1 trung tâm giáo dục nghề nghiệp; 1 trung tâm giáo dục thường xuyên) thành 11 trường trung học nghề tương đương cấp THPT. Việc hoàn thành sẽ thực hiện sau khi có hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo về mô hình trường trung học nghề.

Mới đây, cuối tháng 11/2025, tại hội nghị tổng kết thực hiện Nghị quyết 18-NQ/TW, đồng chí Lê Tiến Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng đề nghị ngành giáo dục và đào tạo xây dựng phương án hợp nhất Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp và Trung tâm Giáo dục thường xuyên thành các trường trung học nghề tương đương cấp THPT, cung ứng dịch vụ công theo khu vực liên phường, xã.

Trưởng Phòng Giáo dục thường xuyên, Giáo dục nghề nghiệp và đại học (Sở Giáo dục và Đào tạo) Nguyễn Anh Thuấn cho biết, mô hình trường trung học nghề là mới, nên rất cần Bộ Giáo dục và Đào tạo sớm hướng dẫn cụ thể. Sau khi có quy định, hướng dẫn cụ thể, sở sẽ tham mưu hoàn thiện bộ máy, rà soát cơ sở vật chất, bổ sung xưởng thực hành và xây dựng đề án phát triển đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu đào tạo.

Việc tái cơ cấu mạng lưới giáo dục thường xuyên được coi là bước đi cần thiết để khắc phục tình trạng dàn trải, thiếu đồng bộ và giảm áp lực cho mô hình “siêu” trung tâm hiện nay. Khi được tổ chức lại hợp lý, hệ thống sẽ phát huy hiệu quả cao, bảo đảm chất lượng đào tạo văn hóa và nghề, đáp ứng nhu cầu nhân lực và phù hợp yêu cầu phát triển thành phố trong giai đoạn mới.