(HPĐT)- Năm 1973, ngay sau khi Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết, Thành ủy, Ủy ban hành chính, Bộ Tư lệnh 350 Hải Phòng chủ trương xây dựng 1 tiểu đoàn hoàn chỉnh, chất lượng để bổ sung lực lượng chiến đấu cho tỉnh Quảng Nam- Đà Nẵng kết nghĩa. Tiểu đoàn được lấy tên Hải Đà, ghép tên của 2 tỉnh, thành phố. Lên đường chiến đấu, cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn Hải Đà không chỉ dũng cảm lập nhiều chiến công, mà còn để lại tình cảm yêu mến sâu sắc đối với nhân dân nơi này. Sau 50 năm đất nước giải phóng, những cán bộ, chiến sĩ tiểu đoàn Hải Đà khi xưa vẫn giữ vững bản chất tốt đẹp của “Bộ đội cụ Hồ”, ra sức đóng góp xây dựng thành phố và đất nước.
Vang danh tiểu đoàn Hải Đà
Trở về thành phố Hoa Phượng Đỏ sau khi dự lễ kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng Đà Nẵng (29-3-1975 - 29-3-2025), cựu chiến binh (CCB) Vũ Văn Mạng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội CCB Công ty cổ phần Thương mại Hải Đà (Công ty Hải Đà), nguyên cán bộ Đại đội 3, Tiểu đoàn Hải Đà vẫn bồi hồi, xúc động. Nhớ về hơn 50 năm trước, năm 1974 , khi cùng hơn 500 cán bộ chiến sĩ tiểu đoàn Hải Đà hành quân vào chiến trường, được biên chế vào mặt trận 44 Quảng Đà, lấy phiên hiệu là Tiểu đoàn 76 Hải Đà, cơ bản đội hình đều 18-20 tuổi, giờ đây, người trẻ nhất cũng gần 70. Trong những ngày cuối tháng 3 vừa qua, đoàn CCB Hải Đà trở lại thăm chiến trường xưa: Khu di tích lịch sử quốc gia núi Hòn Tàu thuộc huyện Quế Sơn và Duy Xuyên; viếng Đền liệt sĩ Tiểu đoàn 76 Hải Đà tại thị xã Điện Bàn; thăm nhà tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ Tiểu đoàn 3 và Tiểu đoàn 577 mặt trận 44 Quảng Đà… Mỗi nơi đến là biết bao kỷ niệm đối với những người lính Hải Đà khi xưa. Với CCB Vũ Văn Mạng, những tháng ngày chiến đấu nơi chiến trường Quảng Đà sẽ không bao giờ quên, là những ngày đẹp nhất của tuổi thanh xuân đôi mươi cùng thế hệ thanh niên cả nước diệt giặc thù.
Tiểu đoàn Hải Đà hành quân vào đến Quảng Nam đầu tháng 4-1974, nhanh chóng phối hợp với lực lượng vũ trang của tỉnh Quảng Nam- Đà Nẵng đánh địch ở khắp nơi, từ Trùm Giao, Điện Thái, Điện Thọ đến Nông Sơn, Trung Phước, Thượng Đức, rồi đường 100, dốc Ba Lê, cống Dương Huệ… Nhiệm vụ khó khăn, lại không quen thuộc địa bàn, địa hình nhưng với tinh thần quyết tâm chiến đấu, cán bộ chiến sĩ tiểu đoàn Hải Đà vượt qua mọi khó khăn đánh địch, lập nhiều chiến công. Tiểu đoàn trực tiếp tham gia hàng trăm trận chiến đấu lớn nhỏ, tiêu diệt, bắt sống, làm bị thương hàng nghìn tên địch, giải phóng được nhiều địa phương với hàng vạn người dân thoát khỏi sự kìm kẹp của địch. Trong suốt 1 năm chiến đấu trên đất Quảng Nam- Đà Nẵng, cán bộ, chiến sĩ tiểu đoàn Hải Đà cùng với quân, dân đất Quảng tiêu diệt nhiều sinh lực địch, bảo vệ mục tiêu giữ dân, giữ đất cho đến ngày 29-3-1975, tiểu đoàn Hải Đà cùng các đơn vị bạn tham gia chiến dịch K25 lịch sử giải phóng Đà Nẵng. Với những thành tích xuất sắc đó, Tiểu đoàn 76 Hải Đà được Đảng, Nhà nước, Quân đội tặng thưởng nhiều huân, huy chương các loại cho tập thể và các cá nhân. Đặc biệt, ngày 16-12-2014, Tiểu đoàn 76 - Hải Đà được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Gìn giữ nghĩa tình người lính
Sau khi giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất đất nước, cán bộ, chiến sĩ tiểu đoàn Hải Đà phần lớn trở về quê hương Hải Phòng, một số ở lại tỉnh Quảng Nam- Đà Nẵng tiếp tục công tác, xây dựng quê hương thứ 2. Với những người lính trở về thành phố Cảng quê hương, họ cùng nhau quy tụ, sinh hoạt dưới mái nhà chung là Hội CCB, Ban liên lạc truyền thống Tiểu đoàn 76 Hải Đà, hội tụ nhau thành lập Công ty Hải Đà, giải quyết việc làm cho các CCB, thương bệnh binh và lao động tại địa phương. Phát huy truyền thống, bản lĩnh “Bộ đội cụ Hồ”, các CCB, thương, bệnh binh một lần nữa “chiến đấu” trên mặt trận mới, mặt trận làm kinh tế nhằm “xóa đói, giảm nghèo”. Không dễ dàng với những người lính bước ra từ chiến tranh để làm kinh tế, nhưng với những nỗ lực vượt bậc, quyết tâm cao, cán bộ, nhân viên Công ty Hải Đà từng bước thành công, vững vàng trên thương trường, tạo công ăn việc làm, thu nhập ổn định cho hàng trăm lao động.
Một trong những hoạt động ý nghĩa lớn mà Hội CCB, Ban liên lạc truyền thống Tiểu đoàn 76 Hải Đà và các công ty thuộc Tập đoàn kinh tế công nghiệp Đông Hải nhiều năm qua làm tốt là “đền ơn, đáp nghĩa”, chăm lo gia đình chính sách, tích cực tham gia công tác an sinh xã hội. Kết thúc chiến tranh, Tiểu đoàn 76 Hải Đà có 96 cán bộ, chiến sĩ hy sinh, trong đó mới có gần 20 liệt sĩ tìm được hài cốt đưa về quê hương. Đây cũng là nỗi niềm đau đáu của những cán bộ, chiến sĩ tiểu đoàn Hải Đà tại thành phố Cảng. Trên cơ sở nguyện vọng của thân nhân các gia đình liệt sĩ và các CCB, Hội CCB, Ban liên lạc Tiểu đoàn 76 Hải Đà, Đảng ủy, Ban lãnh đạo Tập đoàn kinh tế công nghiệp Đông Hải quyết định xây dựng đền thờ liệt sĩ tại nơi ngày xưa cán bộ chiến sĩ Tiểu đoàn 76 Hải Đà hoạt động, chiến đấu. Ngày 22- 12-2016, ngôi đền thờ các chiến sĩ Tiểu đoàn 76 Hải Đà tại xã Điện Phong, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam được khánh thành. Công trình có 18 hạng mục, tọa lạc trên diện tích hơn 1.200 m2. Bia tưởng niệm 96 liệt sĩ Tiểu đoàn 76 Hải Đà được khắc ghi tên vào phiến đá liền khối 4,5 tấn vận chuyển từ miền Bắc vào. Trong khuôn viên có 3 nhà bia, 1 đền thờ liệt sĩ, 1 tượng lính Hải Đà. Bốn góc sân trồng 4 cây phượng vĩ biểu trưng thành phố Cảng…
Tại đất Cảng, trụ sở 213 đường Phương Lưu, phường Đông Hải 1, quận Hải An là nơi các CCB Hải Đà thường xuyên trở về, nơi đây cũng được kiến thiết nhiều công trình có ý nghĩa góp phần giáo dục truyền thống không chỉ cho các CCB, mà còn nhiều thế hệ sau này như: Đền thờ Bác Hồ, đền thờ và thư viện truyền thống Đại tướng Võ Nguyên Giáp; Bảo tàng gia đình cụ Trịnh Văn Nghệ và Trần Thị Xúc… Nửa thế kỷ đã đi qua, chiến tranh dần lùi xa, vết thương chiến tranh cũng dần khép lại, nhưng truyền thống của người lính tiểu đoàn Hải Đà vẫn luôn được gìn giữ và phát huy, cũng như tình cảm kết nghĩa giữa Đảng bộ, chính quyền và nhân dân 2 tỉnh, thành phố: Hải PhòngQuảng Nam- Đà Nẵng mãi mãi thủy chung, son sắt.
