Sâu sát hỗ trợ để luật đi nhanh vào đời sống

Trong các dự án luật trình Quốc hội tại kỳ họp này, có nhiều luật liên quan “sát sườn” đời sống người dân, hoạt động của doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả đầu tư công trong phát triển kinh tế - xã hội, như Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm y tế; Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (sửa đổi); Luật Đầu tư công (sửa đổi)..., nhận được sự quan tâm lớn của dư luận. Quan điểm của Chính phủ là chuẩn bị các dự án luật với chất lượng tốt nhất để kịp thời tháo gỡ vướng mắc về thể chế, chính sách, khắc phục các điểm nghẽn, khơi thông tối đa mọi nguồn lực cho phát triển; tăng cường quản lý, song phải kiến tạo phát triển, khuyến khích sự sáng tạo của người dân, doanh nghiệp.

Với mục tiêu như vậy, tinh thần yêu cầu chung của lãnh đạo Quốc hội và Chính phủ là bảo đảm các luật triển khai thuận lợi, đạt hiệu quả cao nhất sau khi được Quốc hội thông qua. Thực tiễn cho thấy, để đạt yêu cầu này, cần sự chủ động, linh hoạt cao, phối hợp chặt chẽ của cả bộ, ngành Trung ương và địa phương trong quá trình tổ chức thực hiện luật, gắn việc xây dựng luật và tổ chức thi hành, đặc biệt là việc kịp thời ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành, giải đáp tình huống phát sinh trong thực tế.

Có thể lấy Luật Đất đai 2024 làm ví dụ. Có tác động rộng lớn, sâu sắc đến đời sống kinh tế- xã hội, được kỳ vọng tháo gỡ vướng mắc, khó khăn hiện hữu trong nhiều lĩnh vực, phát huy nguồn lực to lớn từ đất đai, từ sự mong muốn của người dân, doanh nghiệp, Luật Đất đai 2024 có hiệu lực từ 1-8-2024, “đẩy sớm” 5 tháng so với kế hoạch (1-1-2025). Tuy vậy, những vướng mắc trong thực tế triển khai đang khiến một số quy định mới của luật chưa phát huy hiệu quả, cơ sở lúng túng trong vận dụng vào các nhiệm vụ liên quan đến đất như đấu giá đất, giải phóng mặt bằng, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất... tại nhiều địa phương. Theo lý giải của Bộ quản lý chuyên ngành, Trung ương ban hành đồng bộ các văn bản hướng dẫn thi hành theo thẩm quyền đúng hạn (15 nghị định, 2 quyết định của Thủ tướng Chính phủ); tuy nhiên nhiều tỉnh, thành phố chậm, muộn ban hành đầy đủ các văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền, trong đó 13 tỉnh chưa ban hành văn bản nào để triển khai thực hiện.

Thực tế, tiến độ ban hành văn bản quy định chi tiết thi hành theo thẩm quyền của địa phương chậm cũng có phần vì luật đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, số lượng nội dung giao địa phương quy định nhiều. Trong khi các địa phương đều hạn chế về nhân lực, thời gian, kinh nghiệm, thậm chí cả kinh phí cho việc này. Đến như thành phố Hồ Chí Minh, sau rất nhiều tranh luận, “nâng lên đặt xuống”, Bảng giá đất điều chỉnh của địa phương mới dự kiến được ban hành đầu tuần này, gỡ ách tắc trong thực hiện hàng loạt thủ tục liên quan đến đất từ vài tháng qua.

Tại Hải Phòng, nhờ giữ vững tăng trưởng kinh tế ở mức cao liên tục, thành phố thực hiện bài bản, bảo đảm lộ trình các quy định quản lý đất đai (điều chỉnh cục bộ giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất hằng năm). Thành phố cũng sớm tổ chức rộng rãi tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn Luật Đất đai mới; tích cực xây dựng, ban hành các văn bản quy định thi hành luật theo thẩm quyền. Dù vậy, vẫn có vướng mắc, khó khăn phát sinh trong thực hiện ở địa phương, cơ sở. Tại cuộc làm việc của Đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng với lãnh đạo HĐND, UBND thành phố, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố lấy ý kiến tham gia nội dung kỳ họp thứ 8 của Quốc hội, một số sở, ngành đề xuất, kiến nghị các cơ quan Trung ương tháo gỡ những vướng mắc trong thực hiện Luật Đất đai 2024.

Từ đó cho thấy, để luật mới nhanh chóng đi vào cuộc sống, phát huy cao hiệu quả, bên cạnh địa phương tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo trong tổ chức triển khai, rất cần sự sâu sát, chặt chẽ, cụ thể hơn nữa của bộ, ngành, cơ quan Trung ương trong phối hợp hướng dẫn, hỗ trợ, thậm chí là “cầm tay chỉ việc”, để hạn chế lúng túng, vướng mắc trong quá trình thực hiện tại cơ sở.