(HPĐT)- Sở Tài nguyên và Môi trường đang phối hợp với Cục Thuế thành phố kiểm tra, rà soát trữ lượng khoáng sản khai thác năm 2021 tại các mỏ theo giấy phép khai thác khoáng sản được cấp; đôn đốc doanh nghiệp thực hiện đúng, đủ nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước. Đây là hoạt động cần thiết để bảo đảm kiểm soát, hạn chế tối đa tình trạng thất thoát nguồn thu từ khai thác khoáng sản.
Hoạt động khai thác cát trên vùng cửa sông, ven biển được kiểm soát chặt chẽ hơn.
Rõ sản lượng khai thác và số thuế phải nộp
Hiện, trên địa bàn thành phố có 22 giấy phép khai thác khoáng sản cát làm vật liệu san lấp còn hiệu lực cho 18 doanh nghiệp với tổng diện tích cấp phép là 2.228,8 ha, trữ lượng cấp phép là 90,17 triệu m3. Trong đó, có 11 doanh nghiệp với 11 giấy phép hoạt động xây dựng cơ bản mỏ, khai thác khoáng sản cát làm vật liệu san lấp. Các doanh nghiệp còn lại đang hoàn thiện hồ sơ về giao khu vực biển, phương án thiết kế thi công, thực hiện nghĩa vụ tài chính về tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, tiền ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường để được hoạt động khai thác khoáng sản theo quy định. Qua rà soát, Sở Tài nguyên – Môi trường (TNMT) và Cục thuế thành phố xác định làm rõ số thuế các doanh nghiệp phải nộp, gồm thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường, tiền thuê mặt nước, tiền cấp quyền khai thác khoáng sản với tổng số tiền hơn 172,4 tỷ đồng. Đến thời điểm này, các doanh nghiệp nộp ngân sách hơn 90 tỷ đồng. Đây không phải năm đầu tiên Sở TNMT thực hiện phối hợp với ngành Thuế kiểm soát trữ lượng khoáng sản. Những năm gần đây, việc kiểm soát trữ lượng khai thác của doanh nghiệp được thực hiện nghiêm túc. Năm 2020, Sở TNMT phối hợp kiểm tra, xác định trữ lượng là hơn 3,3 triệu m3, qua đó, đôn đốc bảo đảm doanh nghiệp khai thác thực hiện nộp đúng, đủ số thuế tương ứng với sản lượng khai thác. Đây chỉ là một trong nhiều những hoạt động kiểm soát khai thác khoáng sản được Sở TNMT tập trung thực hiện trong thời gian gần đây.
Thời điểm trước năm 2018, việc quản lý hoạt động khai thác cát khá phức tạp, khó khăn. Các phương tiện hoạt động trên phạm vi vùng cửa sông, ven biển rộng lớn, ranh giới giữa khu vực quy hoạch khai thác và khu vực cấm cũng rất khó xác định. Không ít doanh nghiệp hoạt động khoáng sản đi thuê lại các phương tiện để tiến hành khai thác, vận chuyển, công tác kiểm soát thêm khó khăn nên có lúc, có nơi việc kiểm soát thiếu chặt chẽ. Đơn cử việc tính thuế, chủ yếu phụ thuộc vào số liệu kê khai của doanh nghiệp. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp thường kê khai sản lượng khai thác thấp để giảm bớt số tiền nộp thuế. Điều này gây thất thu ngân sách, ảnh hưởng an ninh trật tự xã hội khu vực cửa sông, ven biển, phát sinh nạn “cát tặc”. Do đó, để bảo đảm công khai, minh bạch, hạn chế tối đa việc thất thu ngân sách, Sở TNMT tăng cường hoạt động hậu kiểm sau cấp phép.
Phối hợp quản lý rõ trách nhiệm
Các năm 2020, 2021, Sở TNMT tham mưu với UBND thành phố ban hành quyết định quản lý khoáng sản, trong đó, giao nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ngành có liên quan, địa phương nơi có khoáng sản thực hiện trách nhiệm quản lý. Đồng thời, Sở chủ động, phối hợp, kịp thời ngăn chặn hành vi khai thác khoáng sản không phép, trái phép. Trong năm 2021, Sở TNMT phối hợp Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố, Cục Thuế thành phố, UBND các quận, huyện kiểm tra hoạt động khai thác khoáng sản đối với 18 doanh nghiệp được cấp giấy phép khai thác khoáng sản. Qua đó, xác định 13 cơ sở vi phạm quy định pháp luật về khoáng sản, xử phạt vi phạm hành chính theo thẩm quyền, là 1,822 tỷ đồng; tước giấy phép có thời hạn đối với 9 doanh nghiệp. Mới đây, ngay trong quý 1-2022, Sở TNMT có đợt rà soát với doanh nghiệp cấp phép khai thác cát, qua kiểm tra cho thấy, sau khi được UBND thành phố cấp giấy phép khai thác khoáng sản, cho thuê mặt nước, giao khu vực biển, doanh nghiệp thực hiện thả phao tiêu xác định mốc giới khu vực được phép khai thác tại thực địa nhưng do ảnh hưởng của sóng, gió, địa hình trên biển nên phao tiêu bị trôi dạt, mất, hoặc bị cắt, kết quả ở thời điểm này, phần lớn đơn vị đều thiếu phao tiêu hoặc không có phao tiêu. Sau kiểm tra, Sở TNMT yêu cầu đơn vị khắc phục kịp thời. Việc bổ sung phao tiêu là cơ sở rõ phân vùng, tránh tình trạng doanh nghiệp “nhập nhèm” giữa vùng được cấp phép và vùng cấm khai thác.
Song song với việc giám sát hoạt động khai thác, Sở TNMT tiếp tục rà soát diện tích các điểm mỏ được cấp phép thăm dò, khai thác khoáng sản mà thực tế chủ giấy phép không tiến hành khai thác hoặc khai thác một phần diện tích. Trên cơ sở đó, Sở tổng hợp, báo cáo, đề xuất với UBND thành phố điều chỉnh quy mô dự án phù hợp với nhu cầu thực tế ở địa phương gắn với quy hoạch sử dụng đất cấp huyện thời kỳ 2021-2030. Đồng thời, Sở kiểm tra, rà soát năng lực và hoạt động của các doanh nghiệp khai thác cát; xây dựng phương án xử lý đối với các trường hợp vi phạm hoặc không có năng lực thực hiện. Sự chặt chẽ hậu kiểm giám sát chặt chẽ góp phần quan trọng đưa hoạt động khai thác khoáng sản dần vào nền nếp./.
Bài và ảnh: NGUYÊN MAI
