(HPĐT)- Sở Văn hóa và Thể thao đang triển khai Đề án số hóa di sản. Đây là đề án số hóa đầu tiên của ngành Văn hóa thành phố và Hải Phòng cũng là một trong số ít địa phương trên cả nước triển khai số hóa di sản, nên gặp không ít vướng mắc cần được sớm hướng dẫn, tháo gỡ.
Khu di tích Đền thờ Nguyễn Bỉnh Khiêm (huyện Vĩnh Bảo) là 1 trong 10 di tích được Đề án số hóa di sản dự kiến thực hiện trong năm 2022.
Nhiều lần chỉnh sửa, xin ý kiến
Năm 2022, Sở Văn hóa và Thể thao tập trung triển khai Đề án số hóa di sản đối với 10 di sản vật thể và phi vật thể trên địa bàn thành phố. Đây là 1 trong 10 đề án, chương trình của Sở từ nay đến năm 2025 nhằm cụ thể hóa thực hiện Nghị quyết 03-NQ/TU ngày 26-10-2021 của Ban Thường vụ Thành ủy về “Chuyển đổi số tại thành phố Hải Phòng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030” trong lĩnh vực văn hóa. Đề án được UBND thành phố phê duyệt trong Kế hoạch 74/KH-UBND ngày 24-3-2022 về triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số trong năm 2022.
Để thực hiện đề án, từ tháng 3-2022, Sở Văn hóa và Thể thao lập đề cương và dự toán chi tiết “Số hóa, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lý di sản văn hóa trên địa bàn thành phố Hải Phòng”. Sở dự kiến bắt đầu triển khai số hóa di sản trong tháng 7-2022, nhưng đến nay, chưa thể thực hiện vì phải nhiều lần điều chỉnh, bổ sung đề cương và dự toán chi tiết theo yêu cầu và tham vấn của các sở, ngành liên quan, bộ chủ quản. Qua quá trình đánh giá, thẩm định hồ sơ đề án, Sở được yêu cầu làm rõ, bổ sung một số nội dung như: giải pháp kỹ thuật, công nghệ, phạm vi, quy mô, tiêu chí lựa chọn các di sản, tiêu chuẩn kỹ thuật số hóa, quản lý, khai thác, tích hợp, chia sẻ dữ liệu số, bảo đảm phù hợp kiến trúc chính quyền điện tử thành phố, bảo đảm an ninh, dự toán kinh phí…
Với yêu cầu cụ thể, rõ ràng, chi tiết hơn về thực hiện số hóa di sản, ngày 25-5-2022, Sở Văn hóa và Thể thao gửi công văn số 1268; đến ngày 9-6, đại diện Sở tiếp tục làm việc trực tiếp với Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xin ý kiến chung quanh nội dung này. Ngày 14-6, Cục Di sản văn hóa có văn bản số 520 về việc góp ý nội dung thực hiện số hóa di sản văn hóa trên địa bàn thành phố Hải Phòng, theo đó ngành Văn hóa chỉ có trách nhiệm xây dựng những nội dung liên quan đến nghiệp vụ văn hóa, còn tiêu chuẩn kỹ thuật số hóa phải tuân thủ quy định của Bộ Thông tin và Truyền thông. Tuy nhiên, Bộ Thông tin và Truyền thông cũng chưa có quy định chi tiết về tiêu chuẩn số hóa di sản.
Đến tháng 7-2022, sau khi tiếp thu ý kiến, hướng dẫn của các sở, ngành, nhất là Sở Thông tin và Truyền thông, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, lần thứ 3, Sở Văn hóa và Thể thao chỉnh sửa, hoàn thiện đề cương và và dự toán chi tiết số hóa di sản trên địa bàn thành phố để chuyển các ngành liên quan thẩm định. Theo kế hoạch của thành phố giao Sở Văn hóa và Thể thao, đề án số hóa di sản được thực hiện trong năm nay, nhưng nếu kéo dài thời gian chỉnh sửa, điều chỉnh khi nhiều quy định về số hóa di sản chưa rõ ràng, khó có thể bảo đảm kế hoạch tiến độ.
Nhanh chóng hướng dẫn và thẩm định
Theo Sở Văn hóa và Thể thao, sản phẩm số hóa di sản phải đáp ứng được 3 yêu cầu về độ chi tiết, chính xác nhất về màu sắc, hình thái so với nguyên mẫu: lưu hình ảnh phục vụ du lịch; chi tiết di sản để đáp ứng công tác giáo dục; tạo được bản sao dưới dạng số giống nhất với hiện vật, di tích,… đáp ứng phục chế khi di sản xuống cấp, cháy, hỏng… Để bảo đảm đạt yêu cầu trên cần sử dụng công nghệ tiên tiến như: 3D không gian, công nghệ thực tế ảo… Sở Văn hóa đang đề nghị thành phố thực hiện số hóa di sản đạt ở yêu cầu cao nhất.
Tuy nhiên, vì mang tính đặc thù riêng, đến nay, các bộ, ngành chưa ban hành mẫu chung về tiêu chuẩn kỹ thuật số hóa di sản mà chỉ đang được vận dụng khác nhau theo yêu cầu cần thiết của từng địa phương. Ngay tại Quyết định số 32 năm 2019 của Cục Di sản về việc ban hành quy định kỹ thuật số hóa và lưu trữ, bảo quản, khai thác hồ sơ, tư liệu số về di sản văn hóa cũng chưa ban hành tiêu chí cụ thể về kỹ thuật số hóa. Do vậy, các ngành liên quan hướng dẫn, thẩm định đề cương số hóa di sản mất nhiều công sức nghiên cứu, tham vấn; còn e dè vì chưa có tiền lệ. Tại cuộc làm việc của Phó chủ tịch UBND thành phố Hoàng Minh Cường với Sở Văn hóa và Thể thao về công tác chuyển đổi số của ngành vào ngày 20-5 vừa qua, các đơn vị tư vấn khá lúng túng khi chưa có căn cứ rõ ràng về tiêu chuẩn kỹ thuật số hóa di sản, chỉ tham khảo thực tiễn tại một số địa phương. Trưởng Phòng Kế hoạch - Tài chính (Sở Văn hóa và Thể thao) Phạm Hồng Thắng cho biết, đấy chính là một trong lý do mà từ năm 2019, ngành Văn hóa đề xuất thành phố thí điểm số hóa di sản nhưng phải sau hơn 2 năm mới có thể bắt đầu thực hiện, nhưng đến nay, các sở, ngành liên quan chưa thống nhất về cách thức số hóa di sản. Vướng mắc nảy sinh vướng mắc nữa là chưa có quy định về định mức đơn giá với từng khâu số hóa di sản, nên khâu thẩm định khá mất thời gian để tìm quy định phù hợp thực tế.
Với quyết tâm cao thực hiện thành công đề án, góp phần cùng thành phố đẩy mạnh công tác chuyển đổi số trên tất cả lĩnh vực đời sống kinh tế - xã hội, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Trần Thị Hoàng Mai cho rằng, tiêu chuẩn số hóa phải đạt tỷ lệ 1/1, sử dụng thiết bị, công nghệ chính xác nhất có thể đáp ứng tối đa yêu cầu số hóa di sản đạt chất lượng cao. Do đó, Sở đề nghị thành phố giao Sở Thông tin và Truyền thông, Sở Tài chính nhanh chóng hướng dẫn cụ thể, thống nhất về tiêu chí kỹ thuật số hóa và định mức giá phù hợp thực tế để thẩm định dự toán, bố trí vốn trong năm 2022 giúp Sở sớm triển khai đề án số hóa di sản bảo đảm thuận lợi, đúng kế hoạch tiến độ, đạt hiệu quả cao./.
BÙI HƯƠNG - Ảnh: TRỌNG LUÂN10 di sản thuộc Đề án số hóa di sản năm 2022 gồm: 1 di tích quốc gia đặc biệt: Khu di tích Đền thờ Nguyễn Bỉnh Khiêm; 6 di tích lịch sử cấp quốc gia: cơ sở Đảng (1929-1931) ở số 1/42 phố Mê Linh (quận Lê Chân), đền Nghè, đình Đông Khê, Phủ Thượng Đoạn, phế tích Tháp Tường Long, núi Vọ (quận Kiến An); 2 di sản văn hóa phi vật thể: tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ và Nghệ thuật ca trù.
