Hỏi: Bố tôi bị sỏi thận, đã mổ một lần nhưng mới đây đi kiểm tra lại thấy sỏi mới. Xin hỏi, có cách nào phòng tránh sỏi tái phát không?
(B.C, huyện Kiến Thụy)
Trả lời: Những hạt sỏi nhỏ, không gây ra triệu chứng, trở ngại hay nhiễm trùng thường không cần đến điều trị. Uống thật nhiều nước sẽ làm tăng thêm việc tạo ra nước tiểu và giúp tống, loại bớt một số sỏi. Các triệu chứng đau có thể được trị bằng thuốc giảm đau.
Thông thường, những hạt sỏi to cỡ hơn 1,5 cm, nằm trong thận sẽ được tán thành những mảnh nhỏ bằng cách dùng những làn sóng siêu-âm; những mảnh vụn nhỏ của sỏi sau đó sẽ bị tống thải theo nước tiểu. Sỏi loại Uric acid cũng có thể được làm tan dần bằng cách làm cho nước tiểu trở nên kiềm hơn.
Đôi khi sỏi được bác sĩ lấy ra bằng cách mổ một đường nhỏ qua da, sau khi dùng siêu âm rà soát. Các hạt sỏi nhỏ nằm ở phần dưới ống tiểu có thể được lấy ra bằng cách dùng ống soi, đưa vào đường tiểu và qua đến bàng quang.
Phòng ngừa
Những người đã bị sỏi thận, sau khi được điều trị sẽ có khoảng 40 % nguy cơ bị tái phát trong vòng 5 năm và 80 % nguy cơ trong vòng 25 năm sau đó. Giới y học chuyên môn đồng ý, có thể phòng ngừa bệnh sỏi thận và tránh tái phát bằng các phương thức dinh dưỡng. Tiến trình tạo sỏi thận tùy thuộc vào 5 yếu tố: chất đạm, Sodium, Oxalate, Calcium và chất lỏng.
Hạn chế chất đạm
Sỏi thận thường dễ xẩy ra với những người ăn nhiều thịt, nhất là những người ăn nhiều hơn 200 gram mỗi ngày nguy cơ bị sỏi có thể tăng đến 30 % theo một nghiên cứu của đại học Harvard (Mỹ). Vì vậy, để tránh bị sỏi tái phát, tốt nhất là bớt tiêu thụ thịt. Lý do được giải thích là ăn chất đạm động vật làm tăng nồng độ các chất được cho là nguyên liệu tạo ra sỏi như Calcium, Oxalate và Uric acid.
Những người ăn chay ít bị sỏi thận hơn những người ăn thịt khoảng 30 %. Ăn chay mang vào cơ thể nhiều chất xơ, vốn vẫn được xem là chất giải độc cho việc tạo sỏi. Ngoài ra, theo các nhà nghiên cứu thì càng ăn nhiều chất xơ càng có thể kết dính được nhiều calcium và oxalate nơi ruột, do đó bớt được calcium trong nước tiểu.
Kiểm soát trọng lượng
Kiểm soát trọng lượng cơ thể cũng khá quan trọng vì béo phì và mất cảm ứng của Insulin sẽ đưa đến gia tăng bài tiết Calcium qua nước tiểu tạo thành những yếu tố thích hợp cho việc tạo sỏi. Một bữa ăn có nhiều chất đường đưa đến sự tăng Calcium trong nước tiểu. Khoảng 70 % những người bị sỏi thận, có sự gia tăng Oxalate trong nước tiểu sau khi dùng đường mía hoặc các loại đường khác.
Hạn chế muối
Một số người bệnh sỏi thận (khoảng 10 - 20 %) ăn quá nhiều muối, có khi đến 5 gram/ ngày. Điều cần nhất là phải cắt giảm xuống mức 2.5 gram.
Giới hạn dùng muối sẽ giúp giảm Calcium trong nước tiểu. Trong những thử nghiệm cho người bệnh bớt ăn muối và bớt ăn thịt, giảm được đến 35 % Calcium trong nước tiểu.
Hạn chế thực phẩm chứa Oxalate
Trong nước tiểu những người bị sỏi thận có nhiều oxalate. Các nghiên cứu cho thấy lượng oxalate lên cao trong nước tiểu những người ăn các thực phẩm như đậu phộng, chocolate và uống nhiều trà.
Uống thêm nhiều nước
Các nghiên cứu cho thấy người uống nhiều nước giảm được nguy cơ bị sỏi thận đến 29 % : uống nhiều nước ngăn chặn được tác hại tiềm ẩn của Calcium, Oxalate và các khoáng chất tạo sạn khác trong nước tiểu. Lý do là nước giúp làm loãng nồng độ các khoáng chất có thể kết tinh thành sạn. Lượng tối thiểu 1,5-2 lít chia đều trong ngày, đôi khi còn cần nhiều hơn, nhất là khi trời nóng và bị đổ nhiều mồ hôi.
