Trả lời bằng được 5 câu hỏi lớn về xuất khẩu
Tại điểm cầu Hải Phòng, các đồng chí: Nguyễn Văn Tùng, Chủ tịch UBND thành phố; Nguyễn Văn Thành, Phó chủ tịch UBND thành phố; lãnh đạo các ngành thành phố cùng họp.
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chủ trì Hội nghị trực tuyến toàn quốc về giải pháp tổng thể thúc đẩy xuất khẩu. Ảnh: TTXVN
Phát biểu chỉ đạo mở đầu hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định đây là hội nghị rất quan trọng để lãnh đạo Chính phủ, các bộ, ngành liên quan nghe tổng quát về tình hình xuất nhập khẩu (XNK) của cả nước để có các giải pháp căn cơ, tổng thể, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc thúc đẩy xuất khẩu. Thủ tướng nhấn mạnh, chiếm lĩnh thị trường nước ngoài là một trong những con đường để kinh tế Việt Nam cất cánh. Do đó, cần phải thay đổi cả về tư duy, nhận thức, sản xuất. Xuất khẩu thứ thị trường cần chứ không phải sẵn có; tạo cân bằng thương mại. Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương đi vào những vấn đề cốt lõi nhất hiện nay của xuất khẩu, tập trung vào các giải pháp. Theo Thủ tướng, khó khăn trong thương mại toàn cầu năm nay và những năm tiếp theo luôn hiện hữu do căng thẳng ở nhiều quốc gia, khu vực, trong đó có nguy cơ của các cuộc chiến thương mại; xu hướng bảo hộ ngày càng gia tăng, nhất là những tháng đầu năm 2018; tính cạnh tranh hàng xuất khẩu ngày càng gay gắt… Về thủ tục hành chính trong lĩnh vực này, Thủ tướng nhìn nhận có nhiều tiến bộ, nhưng còn nặng nề. Do đó, Thủ tướng mong muốn lắng nghe những ý kiến tâm huyết của các địa phương, hiệp hội ngành nghề, lắng nghe những vướng mắc về cơ chế chính sách, tiếp cận thị trường và những giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh sản phẩm xuất khẩu.
Đặc biệt, Thủ tướng nêu ra 5 câu hỏi lớn để các đại biểu tập trung làm rõ và trả lời. Thứ nhất là làm sao tăng được giá trị gia tăng xuất khẩu của Việt Nam, để doanh nghiệp Việt Nam có thể tham gia mạnh mẽ vào chuỗi giá trị toàn cầu? Thứ hai, có sáng kiến gì để chỉ ra và loại bỏ những nút thắt lớn trong xuất khẩu? Thứ ba là làm sao để doanh nghiệp Việt Nam có thể nắm bắt được thông tin thị trường, quy định pháp luật ở nước ngoài, những cơ hội và rủi ro, những định hướng thị trường đối với sản xuất, xuất khẩu? Thứ tư là tiếp tục phát triển thị trường, tạo cầu cho hàng hóa thế nào? Thứ năm, đâu là khâu yếu của Việt Nam trong xuất khẩu hiện nay, ngoại ngữ, hay pháp luật, hay chất lượng, hay cả ba? Thủ tướng mong đại biểu cũng có thể đề xuất những chiến lược tổng quan của nước ta để đẩy mạnh xuất khẩu, làm sao để có hệ thống chứ không rời rạc, “lúc bí chỗ này, lúc gỡ chỗ kia”. Thủ tướng mong muốn các nhà khoa học, nhà chiến lược, những người dày dạn kinh nghiệm trong nước cũng như quốc tế đóng góp ý kiến.
Xuất khẩu lập nên nhiều kỷ lục mới
Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương, Trần Tuấn Anh, năm 2017 là năm đặc biệt thành công của xuất khẩu. Lần đầu kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vượt mốc 200 tỷ USD, đạt 214 tỷ USD, tăng 21,2% so với năm 2016, vượt xa chỉ tiêu Quốc hội và Chính phủ giao. Có thêm 4 mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD, đưa số mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu hơn 1 tỷ USD lên 29 mặt hàng. Số mặt hàng có kim ngạch xuất khẩu hơn 2 tỷ USD là 20 và có 8 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu hơn 6 tỷ USD. Tăng trưởng xuất khẩu năm 2017 góp phần quan trọng vào tăng trưởng GDP, cải thiện cán cân thanh toán, ổn định kinh tế vĩ mô, tạo hiệu ứng lan tỏa, thúc đẩy sản xuất, tạo việc làm và thu nhập cho hàng triệu lao động. Đáng chú ý, qua xuất khẩu, nhìn thấy những dấu hiệu tích cực, bền vững hơn về cơ cấu hàng hóa, thị trường xuất khẩu; các doanh nghiệp tận dụng tương đối tốt cơ hội từ hội nhập. Tỷ lệ nội địa hoá trong sản phẩm xuất khẩu dần được cải thiện... Tuy nhiên, còn nhiều hạn chế như tỷ trọng của nhóm hàng điện tử vẫn rất lớn (chiếm tới 33% tổng kim ngạch xuất khẩu); dựa nhiều vào khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Một số mặt hàng thuộc nhóm nông sản, thuỷ sản còn phụ thuộc nhiều vào một vài thị trường chính. Cá biệt, có mặt hàng phụ thuộc vào một thị trường duy nhất…
Cho rằng có nhiều cơ hội mới mở ra, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh đề xuất 3 nhóm giải pháp chính gồm: nhóm giải pháp tác động vào phía cung; nhóm giải pháp tác động vào phía cầu; nhóm giải pháp có tác dụng hỗ trợ, tác động vào khâu tổ chức xuất khẩu, kết nối giữa cung và cầu.
Đồng chí Nguyễn Văn Tùng, Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng phát biểu tại hội nghị trực tuyến toàn quốc về thúc đẩy xuất khẩu
Tiếp tục tạo môi trường thông thoáng cho xuất khẩu
Kết luận hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ghi nhận, đánh giá cao các ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của các ngành, các địa phương, doanh nghiệp và cho rằng cần sửa đổi một số văn bản pháp lý để khuyến khích và tạo môi trường thông thoáng cho doanh nghiệp xuất khẩu. Thủ tướng nhấn mạnh, việc giảm chi phí rất quan trọng, nhất là chi phí logistics, chi phí vốn, thủ tục, chi phí tiền lương, nhất là phải ngăn chặn chi phí không chính thức hay chi phí “gầm bàn”… Một vấn đề rất quan trọng nữa là chất lượng sản phẩm. Theo Thủ tướng, “cơ bản sản phẩm của Việt Nam có chất lượng tốt thì mới xuất khẩu được nhưng đâu đó, còn mấy “con sâu làm rầu nồi canh”, nhất là một số vụ việc gần đây khiến dư luận xã hội bức xúc như cà phê nhuộm than pin…, làm ảnh hưởng tới uy tín của hàng hóa Việt Nam. Thủ tướng cho biết, đã yêu cầu điều tra, khởi tố nghiêm các đối tượng liên quan và nhấn mạnh: “Chất lượng cần làm bài bản, nghiêm túc. Nếu chúng ta không tăng cường quản lý chất lượng sẽ mất uy tín. Phải tạo phong trào trong nhân dân về đấu tranh, chống tình trạng làm gian, làm dối, làm ẩu trong sản xuất sản phẩm”. Thủ tướng cũng lưu ý phải nghiên cứu thị trường trước khi sản xuất đồng thời phát huy mạnh mẽ vai trò của các hiệp hội ngành nghề trong hỗ trợ xuất khẩu.
Cảnh báo tình hình quốc tế có những thay đổi lớn, cạnh tranh hơn, bảo hộ thương mại gia tăng, công nghệ thay đổi nhanh, Thủ tướng nhấn mạnh, phải thay đổi tư duy chiến lược và hành động mau lẹ hơn về XNK thì mới có thể đưa đất nước bứt phá đi lên. Bên cạnh đó, phải hợp tác, liên kết cùng phát triển, cùng có lợi; cần chủ động và độc lập tự chủ trong hội nhập quốc tế, củng cố quan hệ hợp tác với các nước để phát triển thị trường bền vững; phát huy mọi tiềm năng, khai thác lợi thế so sánh của Việt Nam để tăng nhanh xuất khẩu, cả số lượng, chất lượng và giá trị gia tăng hàng hóa với mục tiêu kim ngạch xuất khẩu tăng từ 15-20% mỗi năm. Cùng với đó, cần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tham gia ngày càng sâu vào mạng lưới xuất khẩu và chuỗi giá trị toàn cầu. Quan trọng hơn cả là cần có chiến lược toàn diện để thúc đẩy xuất khẩu chứ không phải chắp vá, nhất thời. Bên cạnh đó, cần tập trung tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp về thuế, phí, lệ phí, hải quan, kiểm tra chuyên ngành, các vấn đề liên quan đến chi phí sản xuất kinh doanh; xây dựng hệ thống logistics hậu cần hiện đại, thông suốt và phí rẻ hơn; tìm cách xâm nhập vào kênh phân phối của các tập đoàn bán lẻ; thay đổi căn bản công tác xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường cho hàng hóa Việt Nam.
Thủ tướng yêu cầu các địa phương quan tâm chỉ đạo, từ kiểm tra, kiểm soát chất lượng đến địa điểm làm logistics, đất đai, xây dựng vùng nguyên liệu. Bộ Công Thương cần tiếp tục trả lời 5 câu hỏi Thủ tướng nêu ra. Sau hội nghị này, sẽ ban hành nghị quyết của Chính phủ, chỉ thị của Thủ tướng về đẩy mạnh xuất khẩu, làm nền tảng để các ngành, địa phương tập trung chỉ đạo.
Hải Phòng đề nghị được xây dựng trung tâm logistics 150 ha
Tại hội nghị, lãnh đạo nhiều bộ, ngành, địa phương phát biểu, hiến kế để thúc đẩy và tăng cường xuất khẩu, nhất là nâng cao giá trị hàng hóa của Việt Nam khi xuất khẩu, tránh phụ thuộc vào một thị trường duy nhất. Đồng thời kiến nghị nhiều giải pháp cụ thể về cải cách hành chính (CCHC), hỗ trợ các địa phương, các doanh nghiệp trong xuất khẩu…
Đồng chí Nguyễn Văn Tùng, Chủ tịch UBND thành phố phát biểu nêu rõ: Những năm qua, Hải Phòng luôn đạt mức tăng trưởng cao trong xuất khẩu, bình quân 20%/năm. Năm 2017, thành phố đạt kim ngạch xuất khẩu 6,5 tỷ USD, là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước trong lĩnh vực này. Trong đó, có nhiều mặt hàng mới công nghệ cao, kim ngạch xuất khẩu lớn như hàng điện tử; máy văn phòng… Đồng chí Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng nêu bật những nỗ lực của thành phố trong CCHC, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nhất là tranh thủ, huy động mọi nguồn lực đầu tư cho hệ thống kết cấu hạ tầng nên sản lượng hàng hóa XNK thông qua khu vực Hải Phòng tăng nhanh, năm 2017 đạt 92 triệu tấn và năm 2018 dự kiến đạt 117 triệu tấn. Tuy nhiên, hệ thống hạ tầng thành phố cũng nảy sinh bất cập, khó khăn do áp lực giao thông cao. Mặc dù từ năm 2017, thành phố đã triển khai thu phí hạ tầng cảng biển và đầu tư trở lại nhưng chưa đáp ứng nhu cầu. Đồng chí Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng đề nghị Chính phủ, các bộ, ngành trung ương quan tâm đầu tư nhiều hơn cho Hải Phòng. Cụ thể là cho phép đầu tư xây dựng ngay các bến tiếp theo của Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng; sớm đầu tư nâng cấp tuyến đường sắt tốc độ cao Hải Phòng- Lào Cai. Đồng chí nhấn mạnh, Hải Phòng có đầy đủ điều kiện thuận lợi để phát triển các trung tâm logistics của cả khu vực nhưng hiện nay còn manh mún, đầu tư chưa bài bản. Theo quy hoạch, kế hoạch, thành phố dự kiến hình thành 5 khu vực logistics với diện tích khoảng 300 ha. Theo đó, Hải Phòng đề nghị trung ương sớm phê duyệt, trước mắt cho phép Hải Phòng kêu gọi đầu tư xây dựng một trung tâm logistics 150 ha tại Đình Vũ.
