Bà Nguyễn Thị Bình trú tại số 37 Cầu Đất, phường Gia Viên mong được hướng dẫn để ổn định cuộc sống trước nguy cơ phải rời căn nhà công gia đình đã ở hơn 50 năm.
Báo và phát thanh, truyền hình Hải Phòng nhận được đơn của bà Nguyễn Thị Bình, 69 tuổi, trú tại số 37 Cầu Đất, phường Gia Viên (Hải Phòng), phản ánh nguy cơ phải di chuyển khỏi căn nhà gia đình đã sử dụng hơn 50 năm. Đây vừa là nơi ở, vừa là địa điểm kinh doanh, tạo nguồn thu nhập chính của gia đình. Trong khi đó, căn nhà thuộc quỹ tài sản công đang được thành phố rà soát, thu hồi. Bà Bình mong được hướng dẫn cụ thể để ổn định cuộc sống.
Theo nội dung đơn, từ năm 1975, bà Bình cùng mẹ là cụ Lương Thị Nguyên, thành viên Hợp tác xã Ấp Bắc, trực tiếp lao động, sản xuất bún tại căn nhà số 37 Cầu Đất.
Năm 1986, hợp tác xã giao cho gia đình quản lý, sử dụng căn nhà làm nơi ở và mưu sinh. Từ năm 1992, gia đình bà ký hợp đồng thuê nhà với Công ty TNHH một thành viên Quản lý và Kinh doanh nhà Hải Phòng và sử dụng ổn định đến nay.
Bà Bình cho biết, thời điểm được bàn giao, căn nhà xuống cấp, nền thấp, thường xuyên ngập úng. Trong quá trình sử dụng, gia đình nhiều lần tự bỏ kinh phí nâng nền, sửa chữa các hạng mục hư hỏng. Từ năm 2022, gia đình đăng ký thường trú tại đây.
Hiện hộ có 3 thành viên gồm bà Bình và 2 người con. Bà không có lương hưu, thu nhập chủ yếu từ việc buôn bán nhỏ tại căn nhà; đồng thời trực tiếp chăm sóc người con gái mắc bệnh ung thư, phải điều trị dài ngày.
Tháng 7/2026, gia đình bà nhận được thông báo của UBND phường Gia Viên về việc di chuyển hàng hóa, tài sản ra khỏi nhà là tài sản công không sử dụng vào mục đích để ở do Công ty TNHH một thành viên Quản lý và Kinh doanh nhà Hải Phòng quản lý. Địa phương cho biết sẽ thực hiện các thủ tục thu hồi, cưỡng chế theo thẩm quyền đối với trường hợp không chấp hành.
Theo bà Bình, nếu phải di chuyển trong thời gian ngắn, gia đình không chỉ mất nơi ở mà còn mất địa điểm kinh doanh, ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu nhập và điều kiện chăm sóc người bệnh.
Chiều 24/8, có mặt tại thực địa, phóng viên ghi nhận phần nhà bà Bình đang sử dụng có hình tam giác, 1 tầng, diện tích chưa được 10 m2, mặt tiền khoảng 3 m nằm chéo hướng ra nút giao phố Cầu Đất - Trần Nhật Duật. Hiện khu vực này được người thân của bà Bình trông coi, bán hoa tươi.
Bà Bình cho biết gia đình đồng thuận với chủ trương thu hồi nếu mặt bằng được sử dụng để làm vỉa hè hoặc công trình công cộng. Tuy nhiên, nếu Nhà nước có phương án xử lý khác, bà mong được tiếp tục thuê hoặc xem xét mua thanh lý theo quy định của pháp luật. “Tôi tha thiết mong cơ quan chức năng xem xét hoàn cảnh thực tế, bảo đảm quyền lợi hợp pháp và hướng dẫn cụ thể bằng văn bản để gia đình có phương án ổn định chỗ ở, sinh kế”, bà Bình nói.
Sáng 25/8, trao đổi với phóng viên, bà Nguyễn Thị Minh Phượng, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Quản lý và Kinh doanh nhà Hải Phòng cho biết, phần diện tích bà Bình thuê nằm trong tổng thể căn nhà số 37 Cầu Đất. Theo hồ sơ quản lý, đây là diện tích quán hàng, được cho thuê để sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, không phải mục đích để ở. Vì vậy, diện tích này thuộc quỹ nhà là tài sản công không sử dụng vào mục đích để ở và phải được quản lý, sử dụng theo đúng quy định. Hiện công ty phối hợp với chính quyền địa phương thực hiện chủ trương của UBND thành phố về thu hồi, sắp xếp quỹ nhà này.
Tuy nhiên, theo bà Phượng, thành phố cũng chỉ đạo xem xét đối với những trường hợp thuê nhà để kinh doanh nhưng thực tế sử dụng làm nơi ở trong thời gian dài, chưa bị xử lý và người thuê không có chỗ ở nào khác. Theo đó, địa phương có trách nhiệm rà soát, xác minh, lập danh sách, hoàn thiện hồ sơ, báo cáo cơ quan chuyên môn và UBND thành phố xem xét theo thẩm quyền. Việc có được tiếp tục thuê nhà để ở thuộc tài sản công hay không phải căn cứ điều kiện cụ thể và phương án được cấp có thẩm quyền quyết định.
Đối với việc sử dụng nhà để kinh doanh, bà Bình và các trường hợp tương tự đã được chính quyền địa phương, công ty nhiều lần tuyên truyền, vận động, làm việc. Người thuê đã cam kết di dời khi thành phố có phương án sắp xếp chính thức được phê duyệt. Trong thời gian chờ phương án chính thức, công ty tiếp tục phối hợp giải quyết theo chủ trương của thành phố.
Dưới góc độ pháp lý, luật sư Lâm Bích Ngọc, Đoàn Luật sư thành phố Hải Phòng, cho rằng cần phân biệt rõ quyền thuê nhà với quyền sở hữu tài sản. Việc tiếp tục thuê, được bố trí nhà ở khác hoặc được mua, thanh lý căn nhà chỉ có thể thực hiện khi đáp ứng điều kiện pháp luật và phù hợp phương án xử lý tài sản công được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Theo luật sư, khi thu hồi, cơ quan chức năng cần xác định rõ hiện trạng sử dụng, mục đích thuê theo hợp đồng, quá trình chấp hành nghĩa vụ của người thuê và hoàn cảnh thực tế của hộ dân. Trường hợp hợp đồng xác định mục đích kinh doanh nhưng người thuê thực tế sử dụng làm nơi ở trong thời gian dài, cần làm rõ quá trình sử dụng và trách nhiệm quản lý trong từng thời kỳ. Đối với người không có nơi ở nào khác, hoàn cảnh khó khăn, cơ quan chức năng cần rà soát chính sách, hướng dẫn cụ thể và xem xét phương án phù hợp nếu đủ điều kiện.
Từ vụ việc tại số 37 Cầu Đất cho thấy, việc sắp xếp, xử lý quỹ nhà, đất là tài sản công là cần thiết, nhằm bảo đảm tài sản Nhà nước được quản lý, sử dụng đúng mục đích, hiệu quả. Tuy nhiên, một phương án rõ ràng về chỗ ở, sinh kế, lộ trình thực hiện sẽ giúp người dân chủ động ổn định cuộc sống, đồng thời tạo sự đồng thuận trong quá trình sắp xếp, xử lý tài sản công.
PHẠM THANH
