(HPĐT)- Trên địa bàn thành phố, hệ thống hang động tập trung chủ yếu ở huyện Thủy Nguyên, trong đó nhiều hang động được xếp hạng di tích lịch sử, văn hóa. Đây là những di sản quý đang bị “ngủ quên”, cần sớm được “đánh thức” để đẩy mạnh quảng bá, phát huy giá trị di sản.
Hoạt động về nguồn, kết nạp Đoàn tại hang Vua nhằm khơi dậy niềm tự hào về truyền thống quê hương, phát huy di sản.
Vẫn “ngủ quên”
Hiện các hang động của huyện Thủy Nguyên giữ nguyên vẻ hoang sơ ban đầu, tạo thành chuỗi liên hoàn, kết nối giữa các xã. Hầu hết hang động ở đây đều có độ dài trên dưới 200 m, trong đó, một số hang động được xếp hạng di tích lịch sử cấp thành phố như: hang Vua nằm trong cụm di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia Chùa Dãng Trung, hang Vua, Áng Vải, ở xã Minh Tân; hang Lương, ở giáp xã Lưu Kiếm và Gia Minh; hang Bờ Hồ, ở xã Liên Khê; hang Đốc Tít, hang Công an, hang Huyện ủy, động cửa Vua nằm trong cụm di tích Trại Sơn, ở xã An Sơn. Đây là những hang ghi dấu chiến công oanh liệt của nhà Trần trong trận thuỷ chiến năm 1288 chống quân Nguyên trên sông Bạch Đằng; trong kháng chiến chống thực dân Pháp. Ngoài ra, ở xã Minh Tân còn có một số hang động có giá trị cao về danh lam, thắng cảnh chưa được xếp hạng di tích lịch sử, văn hóa như: hang Vải, hang Ma, hang Sộp.
Với giá trị lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh của các hang động, nếu được đầu tư cơ sở hạ tầng tương xứng để nâng cấp, tôn tạo và đưa vào khai thác, quảng bá hiệu quả, chắc chắn sẽ có sức thu hút đối với khách du lịch trong và ngoài nước. Tuy nhiên, đến nay, các hang động này vẫn im lìm, vắng vẻ vì chưa được khai thác hiệu quả. Trong hệ thống hang di sản trên, hang Vua có giá trị lịch sử, văn hóa cao và từng hé mở hướng khai thác, nhưng cũng mới là kế hoạch. Phó chủ tịch UBND xã Minh Tân Đỗ Đức Thanh cho biết, hang Vua không chỉ là động thiên tạo kỳ vỹ, mà là nơi dừng chân của vua Hùng Duệ Vương theo truyền thuyết, là nơi thành lập chi bộ Đảng Dưỡng Động, nơi Bộ Tư lệnh Quân chủng Hải quân đặt sở chỉ huy. Trước đây, UBND huyện Thủy Nguyên có ý tưởng mở tuyến du lịch văn hóa tâm linh, danh lam thắng cảnh đồng quê, kết nối hang Vua với Khu di tích Bạch Đằng Giang và hang Lương. Tuy nhiên, đến nay, dự án chưa được triển khai vì khó khăn về kinh phí đầu tư. Hiện nay, địa phương làm tuyến đường đi qua hang Vua và chỉ tổ chức lễ hội đầu Xuân. Thời gian còn lại trong năm, hang Vua được đóng cửa để bảo vệ nguyên trạng.
Thực tế, phần lớn người dân thành phố và du khách chưa biết các địa điểm này. Có chăng chỉ nghe đến tên gọi. Việc các di sản hang động trên đang trong tình trạng “ngủ quên” một phần vì sự đánh giá di sản chưa đúng mức và chưa được quan tâm kịp thời của các cấp, ngành. Trong thời gian “ngủ quên” này, có di sản đang đứng trước nguy cơ xâm hại. Cụ thể, như hệ thống hang Công an, Huyện ủy, Đốc Tít nằm trên núi Trại Sơn dù được khoanh vùng bảo vệ, nhưng về lâu dài đang có nguy cơ bị đe dọa đến cảnh quan do ảnh hưởng từ hoạt động khai thác đá tại núi Trại Sơn.
Lập và triển khai các tuyến tham quan di tích
Việc đưa vào khai thác, giới thiệu giá trị di sản của hệ thống hang động là vấn đề trăn trở của những người làm công tác văn hóa của huyện Thủy Nguyên. Phó Phòng Văn hóa huyện Thủy Nguyên Nguyễn Tất Thắng cho rằng, các hang động nằm xa các di tích đền, chùa, nên khó khăn trong thu hút người dân và du khách. Bên cạnh đó, thời gian trước, công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản chưa được quan tâm đồng bộ, nên phần lớn di sản hang động chỉ được công nhận rồi đóng cửa để đó. Tuy nhiên, hiện nay, các tuyến đường được nâng cấp, mở rộng khang trang tạo thành mạch kết nối thông suốt. Đồng thời, thành phố đang quan tâm mở tuyến du lịch Khu di tích Bạch Đằng Giang đến Khu bảo tồn bãi cọc Cao Qùy. Các hang Vua, hang Lương, hang Bờ Hồ cùng nằm trên tuyến đường này. Đây sẽ là cơ hội lớn để các địa phương đẩy mạnh kết nối hoạt động tham quan, giới thiệu di sản.
Lãnh đạo Phòng Văn hóa và Thông tin huyện Thủy Nguyên cũng cho biết tiếp, Huyện ủy Thủy Nguyên ban hành các Nghị quyết 16 và 31 về bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa và phát triển du lịch gắn với các di sản. Theo đó, các địa phương thực hiện bảo vệ nguyên vẹn hệ thống hang động được xếp hạng, các hang động gắn liền đồi núi có giá trị văn hóa, lịch sử chưa được xếp hạng theo đề xuất quy hoạch hoạt động khoáng sản của UBND huyện Thủy Nguyên; dừng các dự án có nguy cơ xâm hại vành đai bảo vệ các di sản, danh lam thắng cảnh. Thực hiện các nghị quyết này, Phòng Văn hóa và Thông tin huyện tranh thủ các kênh thông tin, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, phát huy hiệu quả cao hệ thống phát thanh cơ sở, cổng thông tin điện tử của huyện và cổng thành phần của các đơn vị, địa phương từng bước giới thiệu các di sản, trong đó có các hang động của huyện để quảng bá sâu rộng tới nhân dân địa phương và du khách. Ngoài ra, đơn vị phối hợp Phòng Giáo dục và Đào tạo, Huyện Đoàn tổ chức các hoạt động về nguồn. Theo đó, có nhiều đợt kết nạp Đoàn, kết nạp Đảng được tổ chức tại các di tích lịch sử, văn hóa: Hang Vua, hang Lương... Từ đó, đẩy mạnh việc tuyên truyền, giáo dục, khơi dậy niềm tự hào và nâng cao ý thức bảo vệ di sản tới các em học sinh nói riêng, người dân nói chung.
Hiếm có địa phương nào trên địa bàn thành phố có hệ thống tài nguyên hang động độc đáo như huyện Thủy Nguyên. Trong tương lai, huyện Thủy Nguyên sẽ trở thành thành phố của Hải Phòng. Do đó, về lâu dài, huyện Thủy Nguyên sớm có biện pháp cụ thể để khoanh vùng, lập tuyến du lịch văn hóa lịch sử, danh thắng cảnh phù hợp để “đánh thức”, phát huy giá trị nhiều mặt của di sản hang động nơi đây. Khi đó, Hải Phòng sẽ thêm nhiều điểm đến cuốn hút, độc đáo./.
Bài và ảnh: Mạnh Quang
