Sớm đầu tư, cải tạo nâng cấp cống dưới đê xung yếu

Nhiều cống xuống cấp

Qua kiểm tra, khảo sát của chính quyền địa phương và cơ quan chức năng tại các tuyến đê trên địa bàn thành phố và hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải, hiện có nhiều cống xung yếu chưa bảo đảm an toàn vận hành trong mùa mưa bão.

Tại khu vực Tây Hải Phòng, nhiều cống trên bờ kênh Bắc Hưng Hải bị xuống cấp, ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình vận hành, điều tiết nguồn nước phục vụ sản xuất, tưới tiêu. Đơn cử như các cống Văn Thai, Cổ Ngựa, Đò Neo, Tam Cửu, Chệnh, Thúc Kháng, Bằng Bộ… khẩu độ nhỏ, cao trình thấp, được xây dựng từ nhiều năm đến nay đã bị lún nứt, năng lực tiêu thoát nước và lấy nước vào hệ thống kém. Nhiều vị trí thân đê liền kề cống có nguy cơ sạt lở cao.

Tại các tuyến đê như sông Hóa, Thái Bình, Văn Úc, Lạch Tray, Cấm, Luộc, Kinh Thầy... cũng còn nhiều cống xung yếu, không bảo đảm an toàn.

Anh Đỗ Trí Hào, cán bộ phụ trách đê điều Phòng Kinh tế xã Vĩnh Am cho biết trên tuyến đê tả sông Hóa dài khoảng 4 km qua địa bàn xã hiện có 4 cống xung yếu, một số cống đã hoành triệt không thể vận hành vì không bảo đảm an toàn. Trong đó đáng chú ý là các cống: Thượng Cổ Am, Đông Am 1, Đông Am 2, Liễu Điện đều xuống cấp trầm trọng, ảnh hưởng tới khả năng tiêu thoát nước mùa mưa bão. Tình trạng chung là các cống lún sụt, rò rỉ, sân tiêu năng nhỏ hẹp, cao trình cống thấp hơn so với mặt đê, khẩu độ cống nhỏ, xây bằng gạch, vận hành đóng, mở thủ công bằng tời quay tay...

Theo Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Đa Độ, đến thời điểm này, trong số các cống do đơn vị quản lý có 5 cống xung yếu, gồm: Xưởng Gạch, Thảm Len, Cao Mật, Táo, Hàng Là trên tuyến đê hữu Lạch Tray, tả Văn Úc thuộc địa bàn các xã An Lão, An Trường, An Hưng. Đáng chú ý, các cống Xưởng Gạch, Thảm Len được xây dựng từ thập kỷ 60 của thế kỷ trước, nay bị xuống cấp trầm trọng.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn thành phố hiện có 663 cống qua đê và hàng trăm cống dưới bờ kênh Bắc Hưng Hải, trong đó có 405 cống an toàn, 156 cống kém an toàn, 97 cống xung yếu cần xây mới.

Tình trạng chung của các cống xung yếu là đã được xây dựng từ lâu, thân cống bị rò rỉ, đan cống bị ô xy hóa phá vỡ bê tông, cột dàn kém chất lượng. Quy mô kết cấu hạn chế, hầu hết là chiều dài thân cống ngắn so với mặt cắt ngang đê, không có sân tiêu năng. Một số cống bộ phận đóng, mở cánh cống hoạt động kém, gây mất an toàn trong mùa mưa bão.

Sớm đầu tư các công trình, dự án

Trước thực trạng các cống dưới đê ở khu vực Đông Hải Phòng và các cống dưới bờ kênh hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải thuộc khu vực Tây Hải Phòng xuống cấp, không bảo đảm an toàn phòng chống thiên tai trong mùa mưa bão, các địa phương, các công ty thủy lợi đề nghị thành phố sớm triển khai đầu tư xây lại.

Ông Trần Minh Thắng, Tổng Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Hải Dương cho biết, để chủ động thực hiện tốt kế hoạch phòng chống bão, úng năm 2026, công ty đề nghị UBND thành phố sớm quan tâm bố trí nguồn lực cải tạo, xây lại các cống xung yếu thuộc hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải như cống Lạc Dục, Cổ Ngựa, Đò Neo, Văn Thai, Chệnh…

Tại các khu vực Vĩnh Bảo, Tiên Lãng, Thủy Nguyên, An Hải, Đa Độ, các đơn vị quản lý cống đề nghị thành phố sớm đầu tư, xây lại các cống dưới đê như: Thượng Cổ Am, Đông Am 1, Đông Am 2, Hội Am, Trại Thâm Động, Liễu Điện, Cẩm La, Tỉnh Lạc, Giang Khẩu, Thảm, Len, Xưởng Gạch, Cao Mật, Hàng Là, Lò Ngói, Thanh Mai, Đầm Quan, Hoàng Mai 1, Kiều Hạ 1... trên tuyến đê Lạch Tray, Văn Úc, Thái Bình, Hóa.

Bà Nguyễn Thị Len, Phó Chủ tịch UBND xã Vĩnh Am cho biết địa phương mong muốn thành phố sớm đầu tư, xây dựng lại các cống xung yếu trên các tuyến đê sông Hóa, Thái Bình để bảo đảm an toàn phòng chống bão lũ, bảo vệ sản xuất, dân sinh.

Năm 2026, thành phố Hải Phòng phê duyệt đầu tư 3 dự án cải tạo, nâng cấp đê điều tại khu vực Đông Hải Phòng với tổng mức đầu tư hơn 935 tỷ đồng xây mới 23 cống xung yếu dưới đê. Hiện các dự án đã và đang hoàn thiện thủ tục đầu tư, dự kiến triển khai thi công vào quý IV/2026.

Thành phố đã phê duyệt Đề án Phát triển tổng thể hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải, phục vụ đa mục tiêu và bảo vệ môi trường bền vững trên địa bàn thành phố Hải Phòng. Theo đề án, trong giai đoạn 2026 - 2030 sẽ có nhiều, công trình, dự án cải tạo, nâng cấp các tuyến kênh trục Bắc Hưng Hải được đầu tư, trong đó có hạng mục xây dựng lại nhiều cống xuống cấp.

Đơn cử như xây lại cống Chệnh dưới bờ kênh trục Bắc Hưng Hải gắn với gia cố kênh thượng hạ lưu; xây dựng lại cống lấy nước Trạm bơm Thúc Kháng dưới bờ kênh trục Bắc Hưng Hải (Tây Kẻ Sặt) và gia cố kênh thượng hạ lưu; xây dựng lại cống Bằng Bộ dưới bờ kênh trục Bắc Hưng Hải (Nam Kẻ Sặt) và gia cố kênh thượng hạ lưu... Các dự án, công trình được giao cho các đơn vị liên quan nhanh chóng hoàn thành thủ tục đầu tư, triển khai thực hiện trong thời gian tới.