Sớm đưa Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng vào cuộc sống

Các doanh nghiệp cần đề cao trách nhiệm trong kinh doanh, bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng. Ảnh: MỘC NHI

- Đề nghị luật sư cho biết, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (sửa đổi) có những điểm mới nào đáng chú ý?

- Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (sửa đổi) được Quốc hội khóa 15 thông qua tháng 6-2023 có 7 chương và 80 điều. So với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2010, lần sửa đổi này, Luật kịp thời bổ sung nhiều quy định và điều chỉnh các vấn đề mới, phù hợp với xu hướng phát triển. Trong đó, lần đầu tiên, quy định về sản xuất, tiêu dùng bền vững, tạo cơ sở pháp lý để mở rộng phạm vi triển khai các hoạt động thúc đẩy sản xuất, tiêu dùng bền vững tại Việt Nam. Đây cũng là lần đầu nhóm người tiêu dùng dễ bị tổn thương, như người già, trẻ em, người khuyết tật, phụ nữ mang thai hoặc nuôi con nhỏ được đưa vào luật và được bảo vệ (Điều 7). Liên quan tới các phương thức giải quyết tranh chấp của người tiêu dùng, luật tạo sự thay đổi mạnh mẽ trong việc áp dụng thủ tục rút gọn quy định tại Bộ luật Tố tụng dân sự để giải quyết vụ án dân sự về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Luật cũng quy định rõ hơn về trách nhiệm chung và trách nhiệm quản lý ngành của Bộ Công Thương, trách nhiệm của các bộ, cơ quan ngang bộ, UBND các tỉnh, thành phố đối với việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong lĩnh vực được phân công quản lý và tại địa phương. Đồng thời bổ sung quy định về trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị- xã hội trong việc tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Các quy định này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tạo cơ sở pháp lý để xây dựng và vận hành cơ chế phối hợp giữa các đơn vị trong việc thực hiện bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

- Hiện nay việc mua, bán hàng hóa trên các nền tảng số diễn ra rất phổ biến. Đây cũng là thị trường mà người tiêu dùng khó bảo đảm quyền lợi nhất. Vậy, luật mới quy định điều chỉnh thế nào việc này?

 - Đối với các giao dịch trên không gian mạng, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (sửa đổi) bổ sung một số quy định cụ thể về trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh với người tiêu dùng, cụ thể: Làm rõ khái niệm tổ chức, cá nhân kinh doanh trên không gian mạng, khái niệm nền tảng số, nền tảng trung gian số; Quy định trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân kinh doanh trên không gian mạng. Với hình thức bán hàng trên nền tảng số hiện nay, Luật cấm các tổ chức, cá nhân thực hiện hành vi ngăn cản người tiêu dùng kiểm tra về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ; cấm hành vi yêu cầu người tiêu dùng phải mua thêm sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ như là điều kiện bắt buộc để giao kết hợp đồng trái với ý muốn của người tiêu dùng. Có thể nói, với các quy định mới, việc bảo vệ người tiêu dùng trên không gian mạng sẽ có hành lang pháp lý rõ nét hơn so với trước đây.

 - Ngày 1-7 tới đây, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (sửa đổi) có hiệu lực thi hành. Vậy cần giải pháp gì để luật sớm đi vào đời sống và phát huy hiệu quả?

- Để các quy định tại Luật đi vào cuộc sống và đáp ứng được mục tiêu xây dựng Luật, việc triển khai và giám sát thực thi là vô cùng quan trọng. Do vậy, cơ quan chức năng xây dựng và ban hành các văn bản hướng dẫn bảo đảm có hiệu lực đồng thời với luật. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, trước hết là tới các cán bộ, công chức làm công tác tham mưu, quản lý nhà nước về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; tiếp đó là các đơn vị, tổ chức, doanh nghiệp và người dân. Việc tăng cường hiệu quả thực thi cần gắn với trách nhiệm của tổ chức, cá nhân, người đứng đầu quản lý. Bên cạnh vai trò của cơ quan quản lý nhà nước, bản thân doanh nghiệp và người tiêu dùng mới là chủ thể quan trọng và giữ vai trò quyết định trong công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Bởi vậy, về phía doanh nghiệp cần đề cao trách nhiệm trong hoạt động sản xuất, kinh doanh; cung cấp thông tin chính xác, kịp thời để người tiêu dùng có thể đưa ra các quyết định đúng và an toàn. Người tiêu dùng cần có ý thức tự bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mình; cẩn trọng trong quá trình lựa chọn, thanh toán, sử dụng hàng hóa, dịch vụ, mạnh dạn lên tiếng đề xuất, khiếu nại khi gặp vấn đề bị xâm hại quyền lợi. Có như vậy, các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội về quyền người tiêu dùng mới biết và có cơ sở để vào cuộc.

 - Trân trọng cảm ơn luật sư!