(HPĐT)- Mưa lớn kéo dài từ hơn 2 giờ sáng đến 14 giờ chiều ngày 9-6 khiến nhiều tuyến đường và khu dân cư trên địa bàn thành phố chìm trong biển nước. Đây là trận ngập nặng nhất kể từ đầu mùa mưa bão năm nay. Bên cạnh nguyên nhân khách quan do yếu tố thời tiết, nguyên nhân chủ quan là do hệ thống thoát nước đô thị mặc dù được quan tâm đầu tư nhưng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu...
Trận mưa lớn nhất trong 20 năm qua
Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Thoát nước Hải Phòng Lê Văn Khắc cho biết, trận mưa từ rạng sáng đến trưa 9-6 được ghi nhận là trận mưa lớn nhất trong lịch sử 20 năm trở lại đây. Theo thống kê những năm có mưa lớn gần đây, năm 2018 trận mưa lớn nhất đạt 287 mm, năm 2021 trận mưa lớn nhất đạt 265 mm. Lượng mưa ngày 9-6 gấp gần 1,5 lần các trận mưa lớn những năm trước đây. Thêm vào đó, từ 10 giờ ngày 9-6, nước triều bắt đầu lên với đỉnh triều đo lúc 13 giờ trên sông Lạch Tray tại điểm Cầu Niệm đạt 2,16 m và dự báo đạt đỉnh 3,8 m vào chiều tối. Mưa lớn trong thời gian dài kết hợp với triều cường gây nên tình trạng ngập lụt cục bộ và nghiêm trọng tại nhiều tuyến phố, khu dân cư trên địa bàn các quận, nhất là tại các khu vực có cốt san nền thấp, chịu ảnh hưởng của các dự án đang thi công hoặc chưa hoàn thiện việc đấu nối thoát nước.
Công an quận Hồng Bàng hướng dẫn các phương tiện không đi vào tuyến đường ngập sâu, đoạn qua bến xe Thượng Lý. Ảnh: TRUNG KIÊN
Ghi nhận thưc tế sáng 9-6, nhiều tuyến đường khu vực trung tâm thành phố ngập sâu tới 30-40 cm như: Lê Lợi, Tô Hiệu, Tôn Đức Thắng, Lương Khánh Thiện, Lạch Tray, Lê Đại Hành, Hạ Lý, Hai Bà Trưng, Trần Hưng Đạo, Điện Biên Phủ, Cầu Đất, Đinh Tiên Hoàng,… Đáng chú ý, một số tuyến đường tại quận Hải An và Hồng Bàng, nước ngập sâu từ 60-80 cm như đường Trung Lực, Lê Hồng Phong, khu 312 đường Hùng Vương, ngõ 2, đường Bùi Thị Tự Nhiên. Giao thông gần như tê liệt do ngập lụt. Nhiều khu dân cư chìm trong biển nước, nước tràn vào nhà từ 10-20 cm, khiến đời sống sinh hoạt của người dân đảo lộn. Từ đầu mùa mưa bão đến nay, đây là trận lụt nặng nề và nghiêm trọng nhất.
Bên cạnh yếu tố khách quan, có nguyên nhân hệ thống thoát nước đô thị thành phố mặc dù được quan tâm đầu tư nhưng thiếu đồng bộ, chưa đáp ứng kịp tốc độ phát triển. Chủ tịch Công ty TNHH MTV Thoát nước Hải Phòng Phạm Quang Quỳnh cho biết, hệ thống thoát nước đô thị đan xen giữa cũ và mới, còn chắp vá và hầu hết là hệ thống thoát nước chung, thoát nước thải lẫn thoát nước mưa. Hệ thống thoát nước đô thị hiện chỉ đáp ứng được lượng mưa khoảng từ 80 đến 90 mm. Lượng mưa 335 mm như ngày 9-6 vượt nhiều lần khả năng tiêu thoát của hệ thống thoát nước thành phố. Bên cạnh đó, diện tích thoát nước mặt khu vực nội đô cũng ngày càng thu hẹp. Nhiều tuyến kênh, mương hở tiêu thoát nước bị san lấp hoặc đầu tư xây dựng cống hộp làm giảm khả năng thẩm thấu thu, thoát nước, gia tăng dòng chảy nước mặt trong đô thị. 11 hồ điều hòa hiện có tại khu vực trung tâm thành phố với diện tích gần 70 ha chỉ đáp ứng 20% diện tích hồ điều hòa theo quy hoạch diện tích thoát nước mặt, khiến hạn chế khả năng lưu trữ nước mưa. Khi mưa lớn, kéo dài liên tục từ 3 giờ trở lên là ngập lụt diện rộng. Với các quận trung tâm, khu vực này vốn là khu phố cũ, cốt nền tương đối trũng thấp kết hợp triều cường rất dễ ngập, kể cả khi mưa nhỏ.
Triển khai các giải pháp tiêu thoát nước
Theo Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Thoát nước Hải Phòng Lê Văn Khắc, ngay khi trời mưa, công ty triển khai đồng thời các giải pháp ứng phó với tình huống ngập lụt. Từ 3 giờ sáng, công ty huy động 100% công nhân của các cống ứng trực để điều tiết mực nước tại các cánh cống, khơi thông cửa xả, mở các miệng thu... Khi bắt đầu mưa lớn, nhận định về nguy cơ ngập lụt, công ty chỉ đạo vận hành các trạm bơm nước mưa tại cống: Ba Tổng, Vĩnh Niệm, Máy Đèn, Nam sông Cấm, Thượng Lý, Trại Chuối và hầm chui Bạch Đằng, cầu Rào để tăng cường tiêu thoát nước cho toàn bộ khu vực trung tâm thành phố.
Cùng với đó, mực nước trong các mương, hồ điều hòa được hạ xuống mức thấp nhất có thể. Công nhân tại các xí nghiệp thực hiện vớt rác tại các cửa thu, miệng ga hàm ếch để nước rút nhanh; mở ga thoát nước tại các vị trí xung yếu để tăng cường khả năng tiêu thoát nước, nhất là các “điểm đen” ngập lụt như An Đà, Đình Đông, Bốt Tròn, Tô Hiệu, Lê Lợi, Cầu Đất, Trung Lực, Lê Hồng Phong… Công ty cũng chỉ đạo điều tiết mở các cánh cống ngăn triều, cánh phai ra cửa sông; khơi thông dòng chảy tại các mương hồ điều hòa để tăng khả năng tiêu thoát nước. Tuy nhiên, do cùng thời điểm triều lên nên thời gian tiêu thoát nước kéo dài hơn so với bình thường.
Theo dự báo của Đài khí tượng thủy văn Hải Phòng, mưa lớn trên diện rộng tiếp diễn trong ngày 10-6. Đặc biệt trước diễn biến của biến đổi khí hậu và nước biển dâng, các kiểu thời tiết cực đoan, trong đó có mưa lớn, dự báo sẽ tiếp tục xảy ra. Nguy cơ ngập lụt khi mưa lớn đối với đô thị Hải Phòng trong mùa mưa bão năm nay khá lớn. Để ứng phó và giải quyết căn bản vấn đề ngập lụt, thiết nghĩ thành phố cần quan tâm đầu tư xứng tầm đối với hạ tầng thoát nước. Trước mắt là lắp đặt bổ sung các trạm bơm tại các hồ điều hòa, nâng công suất các trạm bơm; cải tạo các hồ điều hòa, kênh mương hiện có để tăng khả năng lưu chứa nước. Đồng thời, đầu tư xây dựng thêm các nhà máy xử lý nước thải tập trung, bổ sung thêm đường cống thoát nước.
Về lâu dài, theo Điều chỉnh Quy hoạch chung thành phố Hải Phòng định hướng đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2050, nhiệm vụ hạ tầng thoát nước đang điều chỉnh phù hợp với định hướng phát triển. Từ đó, thành phố cần quan tâm, dành nguồn lực đầu tư tương xứng cho hạ tầng thoát nước đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị, giải quyết triệt để bài toán “cứ mưa to là ngập lụt” như hiện nay.
BÀI: NGỌC LAN
